Humanisma: menniskja og tróna Guds

Tíðin var tá man helt fast uppá at Gudurin sat á trónuni meðan menniskjan undirgav seg Hansara vald og ávirkan.

Ígjøgnum tilgongd humanismunar (í nýggjari tíð) er hesin hugburður tó vendur á høvdið: Gud verður antin roknaður sum subjektivt ella kollektivt hugflog, ella ein fjarður veruleiki og menniskjan hevur síðani reist seg og tikið sæti á trónuni. Fokusi var nú á menniskja heldur enn á  Gud.

Okkum var í hesum høpi sagt at tá menniskja einferð fór at taka hetta megnarstigið, so vildi menniskja umsíðir finna lukkuna, potentiali og frælsi.

Men sum vit plaga at siga: "mongum brestur ætlan", ídag tykist eingin av okkum at vera fríur; heldur tykjast vit øll at verða offur og vit rópa øll (ella mong av okkum) upp um okkara offurleiklut og rættindir og tykjast njóta hetta vesæla dýkið.
Ikki so gátuført tá at skilja at tunglyndi, brotin lív og sjálvmorð neyvan nakrantíð hava verði so útbreidd og tað í so góðum tíðum.

Ditta vit okkum so at fara aftur nøkur ártíggindir, so vóru milliónavís av menniskjum avrætta og send í fangatippir tí menniskjan sum hevði tiki sæti á trónuni nú mátti tryggja sær at hetta nýggja maskinaríði kundi koyra víðari, ikki sum individir men kollektivt, tí øll eru vit bara sambundar verur í einari monistiskari, materialistiskari skipan.

Marxistiska skipanin, hetta ateistiska utopiska jarðarríkið fall, men menniskja dittaði sær kortini at varveita sítt sæti á trónuni. Nú førkaðu vit okkum tó frá kollektivitetinum til individi, men fokus var enn á menniskja, heldur enn á Gudin.

Ónøgdin tykist tó enn at valda, menniskja kennir á sær at okkurt grundleggjandi tørvar: ungdómar í priviligeraðu norðurlondum er teir mest tunglintu lesa vit, og triðja hvør genta í Danmark líður av sálarligum trupuleikum, og høvuðs deyðsorsøkin fyri menn í Bretlandi er sjálvmorð. Eg helt annars, sum tey søgdu: at menniskja fór at røkka sínum fulla endamálið og frælsi tá tað sessast á trónuni.
Fá góvu sær tó far um hvat tað hevði við sær og í hesum døgum er tað eingin sum longur vil verða ein maskina, eingin fjeppast í tankanum um at verða eitt tólmenni stýrt av eirindaleysum genum; heldur ikki Richard Dawkins.

Hettar er tí vorðin ein dapur standur, vit eru í; skiligt at fjøldin í løtuni leitar sær aftur til andaligar upplivingar og at gudloysi ikki longur er inn sum tað einaferð tyktist. Mong av okkum hava ivaleyst varnast villsporið og sníkja okkum varðisliga á aðra. Trónan er farin at tykjast hættislig. Vit ynskja ikki longur at sita á trónuni ella ávirkast av menniskjum á trónuni; sum sagt: vit ynskja ikki at verða monistiskt tengd at materiali og at vera materialia eina; heldur ikki ynskja vit at verða maskinur stýrdar av genum sum eina halda maskinaríðnum koyrandi. Heldur kava í tað ókenda dýpi av spiritualismu ella onkrum meira gátuførum.

Uttan iva er tað sekuleru humanismuni at takka, sum við síni materialistisku heimsmyndini tengdari aftrat sær reduserar menniskja til eitt djór. Men so endar vitloysi heldur ikki har, tí djóri eitast fyri at verða ein maskina, sum í fullu myndini er alheims avlop og dálking (spyr eitt nú Lawrence Krauss)
Hendan humanisman ger lítið annað enn at messa við okkara hugaheim og okkara samfeløg og er ómetaliga eldfim og ikki at spæla við; tað er um søgan hevur lært okkum nakað sum helst um moralsku frálæru materialismunar (hesuferð síð Karl Marx).

Faktum er at tá menniskja far fokusi av Gudi og festir fokusi á seg sjálvt, tá gerast alt annað enn ráðandi yvir okkara umstøðum, heldur ikki grundleggja vit nakað utopia. Alt tíður uppá at vit gerast offur, skapa eina lynsjumentan, drukna í tunglyndi og mentalum ørvitiskapið og dýrka heldur oyðandi offurleiklutin enn Gudin, sum boðar okkum frá at vit eru skapt í Hansara mynd, við einum serligum endmálið. Nope okkum hóvar betri tá vit rokna okkum sum apur úr afrika ella alheims avlop og dálking.

Veruleikin er tí eitt sindur mótsigandi omanfyri lýsing, tí menniskja reisti í veruleikanum: ongantíð og tók heldur ikki sæti á trónu Guds; nei vit fullu og fall okkara var strórt.

Jesus, Mithra and Islam: The Big Question

Hvat er tilvera okkara í veruleikanum?

Tá tey siga at tilveran er evnið eina og at alt tí má skiljast út frá evnið via reglubundnari materialismu og innan fyri teimum heimsmyndarligu karmunum sum nøkur, aloftast sera motivera menniskju, trýsta yvir okkum.

So vil eg standa slíkari heimsáskoðarligari kúgan ímóti við at sipa til tríggjar grundleggjandi faktorar undir allari hesari materialistisku tilveruni.

1) Byrjan alheimsins og tilverunar.
Eftirsum talan er um eitt eindømi innan okkara tilveru og av sovornum slag sum uppstendur undan og uttan nátturulógir og alskyns logik, so er tilvera okkara grundleggjandi bundin at einari hending sum ikki kann bólkast undir rammur materialismunar. Ein hending sum vit í hesum døgum kalla 'The Problem of the Cosmological Beginning' og sum onnur kalla fyri 'gand'.

2) Quantum Støðið.
Quantum støðið og tess bitlar er støðið grundleggjandi fyri atom støðið, svart evnið (um svart evnið er veruleiki), svørt orka, ljós, etc bestendur av og er samansett av og sum uppheldur alla tilveru okkara saman við tyngdakraft og rúmdartíð.
Sjálvt um vit gera okkum ómak av at skilja hetta støðið so fysiskt og materialistiskt sum til okkum stendur, so spælir quantum støðið ikki eftir okkara reglum. Støðið er ein duldur heimur, ein spøkilsisheimur sum onkur hevur lýst fenomini, har vit mangan mugu bíta í okkum at har finnast kreftir og partiklar sum als ikki eru til (í hvussu er eftir okkara vísindaligu hugsjón), men sum onkursvegna eru til kortini.

3) Tilvitska.
Tilvitska kann ikki útgreinast ella skiljast út frá nátturulistiskari vísindaligari metodu. Tilvitska er eitt upplivilsi og sjálvt evni, óansæð hvussu ein skipar og forritar evni, nær ongantíð einum subjektivum upplivilsi.
Nærmasta vit náa hesum innan sjálvt vísindaligari kanning og eyðleiðing er skoðanin av informatión frá neuronum til synapsum sum peikar á input, men sum tó einki fortelur okkum um upplivilsi ella hugsan.
Vit eygleiða eisini hvussu hvussu partar av heilanum ávirkast av hesum upplivilsi og síðani hvussu kroppurin eftirfylgjur.
Men her steðgar leitanin, tí neurologi og fysisk gransking og eygleiðing megnar ikki greiða okkum frá tilvitskuni. Fysisk kanning kann greiða frá broytingum í heilanum og møguligari persónsbroyting, orsaka antin av heilaskaða ella traumatiskari fysiskari uppliving, men sigur einki um subjektiva upplivilsi hjá tí einstaka.

Tikið saman um, so er upprunin til tilveru okkara, uttanfyri mørk materialismunar og vísindaligu metoduni.
Men sum um tað ikki var ein nóg stórur biti at svølgja, so er eisini grundleggjandi støðið av øllum innanfyri rúmdartíð uttan fyri støðið har vísindin grynnir.
Og har endar tað heldur ikki, tí sjálvt subjektiva upplivilsi av rúmdartíð, kreftum og orku kann heldur ikki vigast á vísindaligu vektini.

Her havi eg tí hug at spyrja: hvat er tilvera í veruleikanum?

Kann tað hugsast, at tilveran er nógv ófysiskari (pr. okkara definatión) enn vit veruliga geva okkum far um?

Spotta Anda Guds: Syndin sum ikki kann fyrigevast

Tað finst fyrigeving fyri spottaran, eisini tann sum dittar sær at spotta Jesus (Lukas 12: 10). Men eingin fyrigeving tykist vera fyri tann sum spottar Anda Guds (Markus 3: 28-30):

“28	Sanniliga, sigi Eg tykkum: Alt skal verða menniskjabørnunum fyrigivið, syndir og spottanir, hvussu stórliga tey so spotta;
29	men tann, ið talar spottandi móti Heilaga Andanum, fær í allar ævir onga fyrigeving, men er sekur í ævigari synd."
30	Tí teir søgdu: "Hann hevur óreinan anda!"

Markus í sínum evangeliumi leggur áherðslu á at ein slíkur: “…fær í allar ævir onga fyrigeving, men er sekur í ævigari synd (Markus 3: 29)

Hevur tú nakrantíð grunda yvir hvat í Jesus sipar til her?

Mangan siga vit at eingin munur er á synd yvirfyri Gudi. Jákup skrivar tildømis í brævið sínum at um ein brýtur part av Lógini so brýtur ein alla Lógina; skilt soleiðis, at tá kann ein roknast sum fullur lógarbrótari.

Aðrastaðnis í Bíbliuni lesa vit at vit øll hava synda, at góð verk í sær sjálvum ikki broyta støðu okkara yvirfyri Gud og at enntá rættvísu gerðir okkara eru sum dálka plagg (sum er annað langdrigi evnið).

Tó so fortelur hetta okkum einki um munin millum syndir, eina at synd er lógarbrot og at vit øll hava synda og standa til svars fyri Skaparanum.

Fyrsti spurningurin sum má setast er tí: hvat tað meinast við at spotta Heilaga Andan?

Talan kann ikki verða um simpla spottan ella speireking av tign, tí Jesus er somuleiðis hægsta tign, umboðandi Guddómin, hesin Harrin sum Jóhannes doyparin fyrireikaði vegin fyri, sum skal døma og sun kemur aftur við einglum sínum og ivaleyst liggur tí onnur forkláring aftanfyri.

Ein onnur forkláring er, at spottan móti Heilaga Andanum er at avnokta boðskapin um frelsu Guds, har ein tí kemur í ræðuliga støðuna at doyggja ófrelstur og tí kann vænta æviga fortaping.

Jóhannes orðar seg kanska í hesum høpinum tá hann skrivar í sínum fyrsta brævið at synd er sum er til deyða, eins og tað er synd er sum ikki er til deyða (1 Jóh. 5: 16-17):

16	Sær onkur bróður sín gera synd, ið ikki er til deyða, so skal hann biðja; og Hann skal geva honum lív - teimum, ið ikki synda til deyða. Synd er, sum er til deyða; tað er ikki viðvíkjandi henni, eg sigi, at hann skal biðja.
17	Øll órættvísi er synd, men synd er, sum ikki er til deyða.

Ein kundi hildi at munurin her var millum persónliga, moralska synd sum ikki førir til samfelagsligt lógarbrot og synd sum er samfelagsligt lógarbrot, har talan er um samfelagsliga revsing, har viðkomandi hevur dóm sín uppibornan.

Men í samanhengin rakar handan tulkingin við síðunar av. Heldur liggur svarið í samanhenginum av brævinum har stórur dentur verður lagdur á at liva í ljósinum (at fylgja Jesusi/verða lærisveinur Jesusar) mótsatt av at liva í myrkrinum (liva í synd ella religiøsum hykli). Tað tykist tí at synd sum ikki er til deyða, talar um persónligt fall og synd sum kemur fyri tá ein annars er á meiri rættari kós, also livir í ljósinum (1 Jh. 2: 1-2), har viðkomandi síðani játtar sína synd, vendir við (1 Jh.1: 9) og heldur heiløgu kósina víðari. 

Handan tulkingin ljóðar meiri samsvarandi tekstinum hjá Markus. Men neyvan er hetta spesifikka evnið sum Jóhannes her viðger, tað sama sum Jesus boðar í ávísu evangeliums hendingini.

Markus vísir heilt spesifikt á at ófyrigeviliga syndin er spesifikt úrslitið av spottan móti Heilaga Andanum, sum var pástandurin, ákæran um at Jesus hevði ein illan anda:

“	Tí teir søgdu: "Hann hevur óreinan anda!"

Hetta slepst ikki uttanum! Kritikarir Jesusar eygleiddu Jesus í Hansara førleika at gera kraftargerðir og undur og teir hoyrdu boðskap Hansara.

Aftursvar teirra, var at kraftin sum virkaði í Honum og út frá Honum vóru verk satans.

Í hasari ákæruni liggur spesifikka álvarsama brotið sum er so ófyrigeviligt, har Markus spesifikt sipar til spottan móti Heilaga Andan sum eina spesifikka negativa áherðslu á tað verk sum Jesus útinnir, og í hesum føri at hetta er djevulin.

Hetta setti mínar tankar ígongd.

Tí til bar at spotta Jesus líkaleiðis og játta sína synd og verða fyrigivin, men mótsatt fanst eingin leið aftur til Gud um ein spottaði Anda Guds.

Hví er tað?

Persónliga haldi eg svarið liggja í samanhenginum av Bíbliuni har Andi Guds umboðar meiri enn Anda Guds, men eisini Guds útrættu kraft á menniskju, á samfeløg og samkomur.

Spottanin her ger tí ikki fyrst og fremst Jesus til offur, men hon rakar menniskju sum av ákæruni um at Jesus var undir ávirkan hina illra anda vera villeidd soleiðis at tey taka avstand frá verkið, frelsu og ávirkan Guds á teirra lív.

Stóra álvara í hesi syndini er tí ikki grunda á spottan av tí guddómiliga men spottan av verkið Guds sum leiðir menniskju til frelsu og endurnýggjan og sum tí ger hesi til offur.

Hesin sum fortapist fyri at spotta Anda Guds, er tí fordømdur her og nú í royndini at draga menniskju við sær í sama æviga dýkið.

Men kann Gud veruliga gera sovorit?

Í Seinna Tessalonikabrævinum 2: 8-12 fer Gud í Endatíðini at lata stóra villing koma yvir manna ættina so at hesi ikki skulu hava møguleikan at venda við og uppliva frelsu Guds.

Orsøkin minnir ikki sørt um orsøkina í Markus, har heims samfelagið fer at tilbiðja og fylgja einum alheims valdsharra í ikki eina fer spotta Gud men líkaleiðis bjóðar seg fram sum alternativið fyri ávirkan og Anda Guds.

Tað er tí nógv sum bendir á at spottan móti Anda Guds er diaboliskt álop á livandi verk Guds við tí endamálið at villeiða menniskju frá sannleikanum í kann leiða tey til frelsu.

Upprunin: kompunentar ella intelligensur?

Meiri og meir gerist eg sannførdur um at niðurstøður viðvíkjandi abiogenesis (byrjanini til líivð) er eina ovurhonds royndin at skilja tilgongdina til lívið, gott nokk út frá okkara royndarstovum og sjálvandi tengt at okkara høga intelligensi, men íblanda og manga grunda á einari ørgrynnu av spekulatión og hugfloði.

Eg vil tó ikki miðskiljast her. Eg havi ikki ein negativan hugburð til hesa gransking og eg kann fullvæl taka undir við at lívið á jørðini er samansett av kompunentum, eitt nú at DNA tilfarið uppstóð í undirsjóðar gosandi holum ella undir jarðarskorpuni (hetta sum Dávid kongurin og profeturin eisini tykist leggja upp til í Sálmunum) og at allar fyrstu stigini til byrjanina av kyknu mekanismunu møguliga fór fram í vatnberandi olju boblum sjálvt um eg meti slíka forkláring verða burtur úr vitið og grundaða á hetta despurata hugfloðið.

Óansæð, biologiskar suppur og for-livandi kompunentar forklára bara ikki slíka organisering uttan intelligens ella Gud.

Hvat meini eg tá við? Eg meini at ein fulførd roynd at skilja sundur eina kyknu í allar tess kompunentar og funktiónir forklárad líka lítið um tess uppruna enn sundurskiljanin av einum bili. Og samansetingin av einum bili krevur intelligens, eins og sundurskiljanin av einum bili peikar á kelduna til tess uppruna at verða intelligensur.

Orsøkin til at hópurin av royndarstovum við ovurhonds intelligentum og væl lisnum individum royna at fokusera á hvør sína detalju til tess at taka fyrstu fetini móti at skapa okkurt líknandi úr somu kompunentum, fortelur okkum eina at slík samanseting krevur meiri enn nátturliga og blinda útveljing.

Og sum um hattar kemur nær námindi slíkari mekanismu og teknologiskari samanseting. Slík gransking skal eisini kunna svara uppá logikin handan blindaðari leiðslu í funktiónum sum sjálv-endurgerð, ovurhonds informatión, rætting og yvirseting og hvussu hesi samansett veita nátturligt lív.

Og enn eru langur vegur frá heila mekanismu, ikki fyri at gloyma ómaterialistisku tilvitskuni.

Besta forkláringin uppá lív er tí intelligensur.

https://www.statnews.com/2017/07/28/cell-build-from-scratch/?fbclid=IwAR3BV-fIx82Yu9rVRUuYxrNwa1eBGmp4C4csr2u_SqKYaQOXKECDBHds6-w

Hin sjokerandi Bíbliu teksturin

Nógv umrøddi og sjokerandi teksturin í Efesusbrævinum 5: 22:

"Tit konur! Verið tykkara egnu monnum undirgivnar - sum Harranum!" (Efesus 5: 22)

verður mangan sipaður til, antin fyri at stuðla undir kúgan ella fyri at vísa á/ ávarða um/ímóti kúgan.
Eg lesi tó onganstaðnis í kristna tekstinum sum heild, at hugburðurin hjá einum eftirfylgjara Jesusar snýr seg um ábyrgd annars at boyggja seg fyri mær persónliga, men heldur tað mótsatta, hvørjum eg eiga at undirgeva meg.

Ein maður í er ein sannur eftirfylgjari Jesusar fer ongantíð at ganga við slíkari hugsan, eftirsum slík hugsan gongur móti hugburðinum í kristnari læru (sí fyrsta Pætursbræv 5).

Hetta sjokerandi versi er tí ætla konuni til umhugsunar og ikki manninum sum eina byrðu at leggja yvir konu sína.

Men so er tað eftirfylgjandi, líkaleiðis sjokerandi versi sum er ætla manninum til umhugsunnar, sum mótsatt tí fyrra er lítið umrøtt, tó at tað er hetta seinna versi sum veitir positivan javnan í.

"Tit menn! Elskið konur tykkara, eins og Kristus elskaði samkomuna og gav Seg sjálvan fyri hana" (Efesus 5: 25)

Eg ditti mær at hugsa at snúði hesin teksturin seg veruliga og absolut um negativa prísin at verða ein maður ella ein kona í einum hjúnabandið, so sær tað heldur svartari út fyri mannin.

Teksturin er tí ikki negativur men sera balanseraður.

Hví eg ikki eri næstan so nógv ateist sum Ricky Gervais

Er man kristin, trúgvandi, teist, etc, far man mangan hesa skotna eftir sær.

Men hví gevur hendan myndin niðanfyri onga sum helst meining?

Tí hesir 2699 gudarnir og fleiri aðrir eru demi-gudar. 

Tað vil siga teir umboða skaptar verur sum eru bundnar at skapan, tíð og rúmd. Teir kunnu í ymiskum religiónum verða sipaðir til sum gudar men vanliga ikki sum Gud. 

Og hasi er hvør sítt.
Havi varhugan av at gudloysingar blanda evnið við religiónir og hesi eru eisini hvør sítt frá so kallaða Guda konseptinum.
Guda konsepti sum sipar til konsepti av tí sum er undan øllum, konsepti sum jødar, kristin, muslimar og eisini hinduar halda fast við uttan at skula íblanda teirra religión. 

Í Bíbliuni kunnu vit sipa til slíkar líknandi verur sum einglar, ella andar ella tignir, etc.

Man kann tí siga at trúgvandi av øllum religiónum trúgva uppá slíkar verur; tó ikki tær somu spesifikku.

Tó, hattar er óviðkomandi.

Tað snýr seg alt um hendan eina Gudin (sum verður sipaður til) sum vit teistar og kristnu øll trúgva á (tá hugsa verður um konsepti) og sum hesir báðir gudloysingarnir á myndini siga seg ikki trúgva á. 

Tað er hesin Gudurin sum er alt avgerandi. Tað er konsepti av hesum Gudinum sum enn verður kjakast um innan heimspekini og sum verður sipaður til í vísindaligum høpið. Har eitt nú Óðin og Tór og aðrir semi gudar ikki eiga nakað pláss. 

Tað er hesin sum er undan øllum, sum ikki er bundin at tíð, sum heldur skapir tíð, sum ikki er bundin at rúmd og sum skapir rúmd og sum ikki er bundin at tilveru, tí øll tilvera, alt sum eksisterar gongur út frá Honum.

Tað er ikki trúgvin á andar, einglar ella demigudar sum avgerð nakað, men tað er trúgvin ella áskoðanin um hendan Gudin/konseptið/intelligensin sum avger um ein er ateist ella ikki.

Gud, Intelligent Design og brek

Myndirnar niðanfyri forklára eitt hvørt um hvat meina verður við 'Intelligent Design' (ID) og hvussu mong miðskilja hetta konsepti.

Intelligent Design leggur upp til at lívið er alt ov væl samansett í tess mongu funktiónum til at verða óheft av tilætlan.

Í hesum førið niðanfyri verður víst á beinagrindina og mannakroppin. Óansæð um talan er um spontana skapan, ella menningarliga tilgongd ella eitt hvørt partvís av báðum, so sýnir mannakroppurin eitt ovurhonds meistaraverk av einari skipan og tað slepst ikki uttanum.

Skipaninar gerast tó nógv meiri kompliseraðar og designaðar tá vit fara niður á mikroskopiska støðið.

Men hvussu so við teimum í eru fødd við brekum ella sjúkum eins og tey á hesi næstu ræðuligu myndini? 

Er talan so enn um ID?

Mong pástanda at hetta seinna afturvísur tað fyrra.

Tó fyri meg tykist hendan grundgevingin rættuliga høpisleys, mest sum tí at hesi einki hava við hvørt annað at gera. Hvussu ræðuligt hetta enn er, so er talan kortini um tilætlan og design.  

Tildømis vildu hvørki eg ella onnur pástaði at standmyndin á triðju myndini ongantíð var skapt av intelligensi tí at hondin við tíðini brotnaði av, sum síðani skuldi roknast sum staðfesting fyri at standmyndin upprunaliga ikki var tilætla eins tær mong óskalaðu standmyndirnar vit eisini hava um hendur tí ikki eru tað heldur.

Ovurhonds teknologisk skipan og informatión er altíð uppstaðin grunda av intelligensi, eisini um feilir og brek

uppstanda seinni í tilgongdini, í hvussu er, mugu vit ásannað og bíta í okkum at hetta er einasta

samanberingin vit hava at halda okkum til.