Tað sum vitast kann um Gud liggur teimum jú opið; Gud hevur gjørt teimum tað opinbert. Ósjónliga vera Hansara, bæði æviga kraft og guddómleiki Hansara, sæst frá skapan heimsins; tað skilst av verkum Hansara; tey hava tí onga avsakan (Rómbrævið 1: 19-20)
Her er so prátið millum meg (Høgna Johannesen) og Hans Andreas Sølvará, í sendingini Sjónarhornið. Tíðan var stutt, faktiskt alt ov stutt til eitt so stórt evnið, men eg eri glaður fyri at Grækaris gav hesum evninum rúm.
Sum eg eisini havi hoyrt frá mongum síðani, so var tað var eitt sindur harmiligt at blíva avbrotin nakrar ferðir (av mótstøðumanninum, Sølvará sjálvum), serstakliga tá ein royndi í so stuttari tíð, at veita eitt djúptgangandi aftursvar. Men ivaleyst fáa vit møguleikan at kjakast aftur í komandi framtíð.
Komi ivaleyst við nøkrum viðmerkingum til kjakið í januar, tá eg einaferð fái stundir til tess:
Í løtuni virka vit aktivt, at uppvenja trúarverjar í Føroyum og at fyrireika føroysk trúgvandi, í at verja teirra trúgv og at seta líknandi spurningar og veita líknandi kritik til mótstøðuna. Eisini hevur hetta nýggja føroyska rákið verði við til, at savna saman føroysk trúgvandi, sum leingi hava havt áhuga í trúarverju og sum í áravís hava staði einsmøll. Væntandi er hetta bara byrjanin, og tað sigi eg vitandi um átøk og ætlanir sum longu eru ígongd.
Fyri nýðliga á facebook, gjørdust vit enn einafer vitni til, at radikalir ateistar brokkaðu seg um kristnar høgtíðir so sum jól, páskir etc. Hetta fekk meg at hugsa eitt sindur.
Um gudleysa heimsmyndin er sannlík, so kunnu vit best lýsa hana í orðunum hjá William Provine:
Tað eru eingir gudar, einki endamál, einki sum vegleiðir okkum…einki absolut fundament fyri etik, eingin meining við lívinum og heldur ikki fríður vilji’
Tey flestu vildu ivaleyst verið samd í, at hetta vildi verið ein vemmilig dimmensión, ein tilvera, har tað eina ræður um at yvirliva, grunda á bera sjálvsøkni. Tað er sjálvsagt, um lív í sær sjálvum, í slíkum høpið hevur nakran týdning yvirhøvur; nú pástanda ateistar jú eisini at vit menniskju, ikki eru annað enn partur av kosmologiskum burturkasti, dálking:
Tað er í hesum høpinum at Richard Dawkins lýsir menniskjan sum maskinur:
We are survival machines—robot vehicles blindly programmed to preserve the selfish molecules known as genes. This is a truth which still fills me with astonishment’ (x).
Eg spyrji tí sjálvandi: hvat viljir hesir við jólum, høgtíðum, frídøgum, etc?
Um ateistiska heimsmyndin var sannlík, so vildi døpurheitin omanfyri verið tann bitri veruleikin, sjálvt um eg heldur ikki síggji hvussu nøkur menniskjalíknandi maskina, kundi uppstaði og ment seg í slíkum meiningsleysum og kaotiskum umstøðum. Slík desperat hugsan, átti ivaleyst heldur at bólkast undir science fiction.
Tó so er hetta ikki veruleikin og eg haldi at ateistar hava varnast tað. Tí heldur Dawkins at EG, tað vil siga persónurin, møguliga hevur ávíst hegni og tí megnar at standa ímóti nátturligu tilgongdini og fara aðra kós, nemliga at hugsa og liva moralskt og etiskt. Við øðrum orðum, kann EG møguliga velja at ávirka maskinuna, at maskinan ikki altíð aktar eftir vilja og tilgongd arva eginleikana:
‘…we may at least have the chance to upset their designs, something which no other species have ever aspired to do…Our genes may instruct us to be selfish, but we are not necessarily compelled to obey them all our lives’ (3).
Hví heldur Dawkins hetta verða neyðugt:
This gene selfishness will usually give rise to selfishness in individual behavior (2)… a human society based simply on the gene’s law of universal ruthless selfishness would be a very nasty society in which to live. But unfortunately, however much we may deplore something, it does not stop it being true (3)'.
Við øðrum orðum, eitt slíkt samfelag, hevði neyvan verið livandi í og tí er tað avgerandi at persónurin 'EG' eisini spælir ein týðandi leiklut. Her roynir ateisturin so at skapa neyðuga javnvágin, so at heimsmyndin ikki sær so ótespulig út.
Tó so megna Dawkins og aðrir ikki at snúgva seg undan ávísum trupuleikum; í løtuni hugsi eg um tveir.
Tann fyrri er vandin sjálvur, hesin er líkaleiðis til staðar og ein má jú taka orðini hjá Dawkins og Provine til eftirtektar:
‘Tað eru eingir gudar, einki endamál, einki sum vegleiðir okkum…einki absolut fundament fyri etik, eingin meining við lívinum og heldur ikki fríður vilji’.
Um omanfyri nevndu døpru hugsjónur um lív og tilveru eru veruleiki, so eru jú eingir absoluttir reglar fyri at eg absolut má og skal fara hesari nátturlig tilgongd ímóti; tilveran umboðar jú hvørki gott ella ilt, eingi absoluttir og onga veruliga meining.
Tað vil siga, um gudleysa heimsmyndin er sannlík, hví skuldi ein ikki havt loyvi til at sigla egnu leiðir: at drepa, horast, misbrúka børn, verða makanum ótrúgv/ur, hata og gera seg inn á aðrar rasir?
Eg meini so við, ein hevur jú eitans 70 ár, tað er um ein er hevur eydnuna við sær og ikki hevur drukki og roykt seg í hel, og hesi, sum gerast offur fyri tínum sjálvsøkni, eru jú ikki annað enn apu-maskinur, tilvildarligt evnið, tilvildarliga produsera úr kosmologiskum burturkasti. Teirra sorg, pína og deyði, eru jú ikki annað enn maskinur í útloysa kemiskar reaktiónir.
Ella hvat?
Í hvussu er, lýsir hetta, hvussu ateisma kann mynda ein hugburð og eitt samfelag, sum mannaættin eisini var vitni til í seinasta árhundra og sum vit enn sjokerandi mugu líða á, tá vit hoyra tíðindir úr millum annað Norður Korea.
Har sum ateistisk ávirkan hevur lagt grundvøllin ella er partur av grundvøllinum í politiskum valdið, hevur fylgjan vanliga verði hópdráp, fangatippir og kúgan.
Sigur hetta ikki alt?
Í hesum førið er yvirdrivna satiran niðanfyri neyvan heilt við síðuna av:
Vísindin hevur unt okkum vitan um Mars og ateisma hevur drigi menniskju inn í ræðuleikar Gulags!
Men Dawkins, hevur í hvussu gjørt vart við 'EG', og hvør og hvat EG so enn er, so kann EG hevja meg upp um tilgongd nátturuna. Við øðrum orðum, menniskja inniheldur tað, sum ikki nýtist at verða kúga undir trældóminum av evnið og orku. Hetta EG, er persónurin sum vil, sum kann velja, hugsa, filosofera, taka avgerðir, skapa, søkja, angra, virðismeta.
Her uppstendur tó næsti trupuleikin: kann ein maskina hava slíkt hegni uttan so vitan eisini er íblanda?
Sjálvsagt, um ateistiska heimsmyndin er sannlík, so vildu hesi verið úrslitini íbirt av einari maskinu, men hvar í, liggur so persónurin lýstur omanfyri? Og um so var, at hesi eina eru kemiskar reaktiónir og impulsir, hví so yvirhøvur taka til eftirtektar Dawkinsa niðurstøðu og áheitan, um at vit, 'EG', kann og kanska burdi umhugsa, ikki at lata maskinuna verða stýrda eftir kúgandi motivum arva eginleikana?
Ein kundi kanska enntá tikið til eftirtektar argumentið hjá Mike Harris, at menniskja sum hevur roynt tað absolut ringasta, av somu orsøk hevur hegni til og alla orsøk at uppná tað absolut besta. Men frá og í hvørjum kann ein tilvildarlig maskina uppnáa slíkar sjálvs innbygdar eginleikar? Og um so var, á hvønn hátt tryggjar hetta, at menniskja hevjar seg upp um vald arva eginleikana? Fara vit skeiv í at siga, at týsku nazistarnir ikki høvdu fyri eyga ein perfektan heim, sum tó førdi við sær neyðugu kúganina og útruddanina av teimum, sum gjørdu hetta utopia til ein óveruleika, í hvussu er eftir tí nazistisku hugsjónini at døma?
Og hvussu hóskar hetta við persóninum seg yvirhøvur, inn í eina ateistiska dimensión, har vit eru apu-maskinur, produktir av dálking, sum hava uppruna í meiningsloysi, og kanska best kunnu lýsast sum kosmologisk mistøk?
David Wood ex-ateistur og trúarverji viðger hetta ómetaliga væl í sjónbandinum niðanfyri:
Sum menniskju standa vit við einum valið. Ateisam tryggjar ikki virði av menniskjanum ella tryggleikan av einum samfelagið, tvørtur ímóti. Slíkur hugburður og uppfatan, hevur og fer altíð at føra til deyða, oyðan, kaos og meiningsloysið, hvussu hesir talsmenn ateismunar, so enn royna at pynta uppá bumbuna. Hetta er jú nátturan í ateismuni, reint meiningsloysi, ber orku og bert evnið.
Og neyðars menniskja, sum hesir forsprákarir, fyri hesum vitloysi, hava bólka sum eitt djór av einari maskinu. Neyðars menniskja sum ikki megnar at upphevja seg frá slíkum niðrandi støði. Bertrand Russell sigur tað ómetaliga væl:
I do wish I believed in the life eternal, for it makes me quite miserable to think man is merely a kind of machine endowed, unhappily for himself, with consciousness.
Sjálvur havi eg ikki havt tíð at sett meg inn í nýggju bókina, enn (so í løtuni havi eg einki at viðmerkja). Men er skaldskapinum á sama støði sum tann fyrra (Guds orð ella orð um Gud), so gevi eg ikki tað heilt stóra fyri tað.
Og hetta verður í hvussu er mín hugburður, inntil vit fáa uppgivi nøvnini á teimum serfrøðingum, í hava givi sær stundir, at peer reviewa tilfarið. Sum annars ikki átti at verði nøkur stórvegis loyna, um hetta skal kallast fróðskapur.
Her er so leinkjan til prátið við Armgarð Arge, 3 desembur, um trúgv, religión, andaheimin (illar andar og at verða settur av illum anda), bíbliukritik, mítt lív: hvussu eg gjørdist kristin, var eg var giftur (m.a), etc, úr sendingini Tilvera:
Høgni Johannesen er giftur kvinnu úr Pakistan. Hann sigur frá, hvussu tey hittust og hvussu er at búgva í Pakistan. Hann hevur eina mastergrad í religión og ætlar sær at lesa víðari um søguliga Jesus. Eisini er hann eldhugaður fyri apolegetikki - trúarverja.
Fyri nøkrum árum síðani útgav gnostikarin Bart Ehrman bókina 'God's Problem', har í Ehrman viðger trupuleikan í samband við Gud og óndskap/líðing.
Í bókini skrivar Ehrman, at tað var hesin spurningur sum gjørdi enda á hansara trúgv:
...the
problems of the Bible are not what led me to leave faith...I continued to be
...a completely committed Christian...But I came to a point where I could no
longer believe...I could no longer explain how there can be a good and
all-powerful God actively involved with this world, given the state of things
(Bart Ehrman, God
Problem, p. 3)
Sjálvur haldi eg 'The Problem of Evil', at verða eitt rættuliga vánaligt argument, sjálvt um argumentið kann sigast, at verða ómetaliga kensluborið og klassiskt. Og hetta sigi eg, sum ein í hevur uppliva líðing (ikki minst í løtuni) og sum meiri enn einafer, hevur uppliva hesa somu kenslu sum Ehrman omanfyri lýsir.
Fyri tann sum hevur áhuga í kjakinum, so hava eg niðanfyri lagt eina leinkju út til bloggin hjá Clay Jones, sum viðger hvønn einasta kapitul í bókini hjá Bart Ehrman. Nú er talan um 'Ehrman's Problem':
Troytt/ur av at hoyra gudloysingar og religiónskritikkarir útpensla kristna samfelagið, sum eina serstaka samfelags zonu fyri diskriminering, sexuellar skandalir, kynsligan ágang og møguligari neyðtøku?
Ein rættur hugburður vildi ivaleyst havt við sær, at slík bøllmennir sum síggja kvinnuna sum eitt vrøvlhøvd og sextól, ivaleyst eru at finna og trívast allastaðni.
Dømi niðanfyri er mær vitandi ein ateist, Rebecca Watson, sum tordi at stíga fram og siga frá sínari egnu ringu uppliving millum ateistar og harvið staðfesta, at omanfyri nevnda mytan, er minst líka og kanska meiri verulig í tí gudleysa samfelagnum.
Ein slíkur skal sjálvandi ansa sær! Tað at Rebacca yvirhøvur dittaði sær, at verða opin og sjálvkritisk í ateistiskum høpið, hevði við sær at sjálvur høvuðspresturin Richard Dawkins, má seta kvinnuna og hennara so kallaða grenj uppá pláss.
Ella soleiðis upplivdi Rebecca Watson tað í hvussu er (hvør eri so eg ella onkur annar at tala ímóti):
When I first got involved with the skeptics, I thought I had found my people—a community that enjoyed educating the public about science and critical thinking. The sense of belonging I felt was akin, I imagine, to what other people feel at church. (I wouldn’t exactly know—like most skeptics, I’m an atheist.) I felt we were doing important work: making a better, more rational world and protecting people from being taken advantage of. At conventions, skeptic speakers and the audience were mostly male, but I figured that was something we could balance out with a bit of hard work and good PR. Then women started telling me stories about sexism at skeptic events, experiences that made them uncomfortable enough to never return. At first, I wasn’t able to fully understand their feelings as I had never had a problem existing in male-dominated spaces. But after a few years of blogging, podcasting, and speaking at skeptics’ conferences, I began to get emails from strangers who detailed their sexual fantasies about me. I was occasionally grabbed and groped without consent at events. And then I made the grave
Eg eri samdur við Hergeir, í at tað ivaleyst eru nógvir føroyingar í eina eru kristnir (í hvussu er traditións kristnir), tí hesir búgva í einum traditións kristnum landið.
Tað sum eg ynski at viðgera í hesum innlegginum, er spurningurin sum Hergeir setir:
Hvussu vita vit, at kristindómurin er tann einasta rætta religiónin framum 1000 tals aðrar religiónir?
Svarið er merkiliga einfalt. Vit taka kristindómin framum alt annað, tí vit eru fødd og uppvaksin í Føroyum. Ja, tað er faktiskt so simpult. Og tá geografisk tilvild er tann avgerandi faktorurin fyri, hvussu tú hevur funnið tann rætta gudin framum 1000 tals aðrar, so er argumentið onki frægari enn blind nationalisma, sum sigur: “Mítt land er betri enn títt, tí eg eri føddur og uppvaksin her!”
Eg kann í hvussu er, eftir besta førimuni, royna at svara uppá spurningin og í hesum innlegginum, hyggja eftir tí eina av mongum argumentum, har eg vil royna at vísa á, hví eg persónliga velji
Kristindómin frammum aðrar religiónir.
Her koma vit inn á tað sum vit kalla ‘Comparative religion’ har vit noyðast at samanbera religiónirnar og viðgera hvat hesar siga um seg sjálvar og hvussu hesar viðgera
hvørja aðra.
Hinduisma
Vit kunnu byrja við religiónunum eystanfyri, so sum
Hinduismu og sikhismu.
Hinduisma og Sikhisma góðtaka hvørja aðra, eins væl og tær
góðtaka Kristindóm, Jødadóm og Islam. Allar hesar religiónir verða av hinduistum roknaðar sum
ymiskir vegir til Gud, ella stig á leiðini til tann ultimata veruleikan.
Eg
havi sum yngri sjálvur nýtt góðar og drúgvar løtur yviri í India, saman við hinduistiskum lærarum, bæði kjakast og lært, mest lurta. Eg gerist ikki heilt klókur uppá tað, men hesir sjálvir siga seg góðtaka hvørja einastu detalju í mínari
halgubólk, Bíbliuni.
Sama tá eg havi verið í holt við limum innan Hare Krishna og eftirfylgjarum av Sikhara religiónini. Ikki er óvanligt at hinduar hava eina skurðmynd av Jesusi ella Mariu Moy saman við avguda samlingini.
Tó so liggur trupuleikin í hesum, nemliga at hesar
religiónir, sum Hinduisman metir at leiða okkum til Gud (Jødadómur, Kristindómur og Islam), ikki eru eins positivar
yvirfyri teimum báðum fyrstu.
Hetta upphevjar tí sjálvsagt virði í heilagu bókunum í
teimum Abrahamsku religiónunum og av somu grund, vildu mong hildi fast við, at trúvirði fellur
í teimum báðum fyrru.
Islam
Um vit harnæst í hesum sama høpi hyggja at Islam, so kann sigast at Koranin hjá muslimunum góðtekur heilagu bøkurnar hjá teimum kristnu og jødunum. Her kunnu vit tildømis sipa til 'Injeel' sum er forna kristna, sýriska orði fyri Evangeliið (eisini
nýtt í Koranini). Evangeliið, ella Injeel var singulera heitið fyri teimum fýra
Evangeliunum í Bíbliuni, líka úr øðrum árhundra, til tíðina eftir byrjan
Islams.
Harnæst góðtekur Koranin Sálmarnar í Bíbliuni (í hvussu er
teir, sum hoyra Dávidi kongi til) og tær 5 Mósibøkurnar.
Muslimar eiga tí eftir læruni í Koranini, at góðtaka hesar
bøkur í Bíbliuni og í tess skapi sum tær vóru lisnar í og fylgdar eftir av
kristnum og jødum í 6-7 árhundra. Við øðrum orðum, muslimurin má og skal góðtaka
somu Evangeliini og somu Lóg Mósesar sum vit hava um hendur ídag.
Hin vegin, er trupuleikin eins og áður, at hvørki jødadómur
ella kristindómur eru positiv yvirfyri Islam. Hetta tykjast høvundarnir ella
høvundurin av Koranini ikki at hava givi sær fær um, tá hann festi orðini á papír (ella rættari djóraskin).
Jødadómur og Kristindómur
Eftir standa tí Jødadómur og Kristindómur, eftirsum tær undanfarnu tríggjar religiónirnar hava mótprógva seg sjálvar. Tildømis kann ein
muslim ikki rokna seg sum muslim, um hann trýr læruni í Evangeliinum, men á hina síðuna, kann hesin heldur ikki verða muslim, um hann ikki góðtekur skrivaðu
evangeliini sum orð Guds.
Hvat er so ein Muslim?
Síðani skal sigast, at Jødadómur og Kristindómur heldur ikki
eru so positivar yvirfyri hvør øðrum. Tó so vil tað ikki siga at tilgongdin er
tann sama sum í undanfarnu førum. Kristin eru tildømis ikki biðin um at halda
seg til Jødadómin, men óansæð trýr ein kristin á religión Ísraels (tað sum kom undan seinna
Jødadóminum) sum part av Guds opinbering til menniskju. Sum kristin eru vit tí bundin av
høvuðskeldu Jødadómsins.
Harnæst er Kristindómurin av nátturu, ein "jødisk
religión", ella rættari sagt, ein bólkur sprungin út úr Ísraelsku
religiónini. Tað vil siga, tó at kristin, eru ikki bundin at halda seg til skrivaðu
Mósilógina (vit góðtaka hana søguliga), so síggja vit okkum sum partur av Guds
signing til Ísrael og sum eina framgongd og upphevjan í hesum sama høpið.
Jødadómin, við tess Midrash, Talmudini og øðrum tekstum, eru
kristin heldur ikki bundin at góðtaka. Jesus sjálvur vrakaði jødisku
traditiónnirnar, um hesar mótsettu seg opinbering Guds til tjóðina Ísrael í Gamla Testamentinum.
Testamentini bæði (Gamla og Nýggja), hanga tí væl saman, og
koma ikki í tað stríð, sum tú annars hevur millum religiónirnar.
Hetta er ein av grundunum til, at eg persónliga
haldi Kristindómin og Bíbliuna standa sterkast religiónanna millum.
Veit ikki hvussu mong hava skil fyri tekstkritikki, men, innan tekstkritikki eru Evangeliini og Brøvini (við øðrum orðum Nýggja Testamentið), ivaleyst best varveittu keldurnar úr fornari tíð. Hetta kunnu vit millum annað staðfesta, við at samanbera handritini og síðani spora hesum aftur til kristna ur-tíð. Men eitt annað er talið av handritum samanborið við handrit av øðrum keldum; sum sæst á myndini niðanfyri:
Sjálvandi, Dawkins vil verða við, at ateistar eins og aðrir minniluta bólkar, eru offur fyri mannamuni og at ateistar, tíðskil, fyri at standa hesum kúgandi religiøsu kreftunum ímóti, mugu stíga fram og koma út úr skápinum.
Tó so tykist motivi hjá Dawkins og hansara eftirfylgjarum, ikki vera grunda á tørvinum av frælsi og útfríðan, men heldur tørvinum eftir at kúga! Tildømis, tørvinum at fríða børn teirra kristnu undan religiøsu ávírkan foreldranna, opinbart fyri at draga hesi undir møguligu framtíðar ateistisku indoktrinering statsins.
Løgið sum hesir eru veruleikafjarðir og týdningur av orðum og hugtøkum soleiðis verður endavendur.
Eru hjúnabond hjá kristnum tryggari enn hjá ikki-kristnum? Tað skuldi ein trúð, men so er ikki! Hagtøl, serstakliga í USA vísa, at hjúnabond har bæði játta seg kristin kunnu sorlast eins væl og tey hjúnabond har gudstrúgv og religión ongan leiklut spæla.
Ein kundi tí sjálvsagt víst á, at trúgv á Gud og Kristindómur, ongan stórvegis týdning hevur fyri trúðskap og tolsemi millum pør í einum lívlongum forholdið.
Sigast skal at vanlukka kann raka kristnu hjúnabondini eins og øll onnur. Annar makin kann tildømis venda trúgv ella trúskapinum bakið. Kortini so er hendan niðurstøða tó heldur forvrongla og ein gevur sær ikki gætur um nágreiniligu, grundleggjandi detaljurnar. So sum, at Kristindómur ikki neyðturvilliga er av eiti, ella byggir á trúgv fedranna, ella samkomu heitið. Við øðrum orðum, setningurin 'hjúnabond hjá kristnum' má definerast! Tildømis, er talan í ávísum førum, um navnkristin (við øðrum orðum, kristin av eiti, ella traditións kristin)? Ella kristin sum ikki lesa ella praktisera teirra trúgv og tess meðinreglur?
Kristindómur sum sæst í læru Jesusar og Paulusar, er ein lærisveina religión, har í lívstílur og lív eru grunda á læru Jesusar og Skriftirnar. Hetta er slett ikki galdandi í mongum hjúnabondum, har bæði siga seg vera kristin, og spurningurin er tíðskil, um vit í hesum føri, uttan víðari kunnu sipa til hjúnabond í kristnum høpið, uttan nágreiniligari frágreiðing.
Um Bíblian praktist sæð er partur av einum hjúnabandið, er skriftbrotið niðanfyri galdandi og eitt lívsmál, eisini gjøgnum torførar umstøður:
Maðurin geri konuni skyldu sína, somuleiðis eisini konan manninum! Konan ræður ikki yvir sínum egna likami, men maðurin; somuleiðis ræður heldur ikki maðurin yvir sínum egna likami men konan (1 Korint 7: 3-4)
Ein áhugaverd kanning vísir, at bara eitt út av fimmhundra hjúnabondum, har Bíblian veruliga er partur av familjulívinum sindrast:
Divorce rate hovers at 50%.
No difference in divorce rate between Christians and NonChristians.
Let me show you what that looks like.
STAND for graphic illustration’
Left = Christians who get a divorce
Right=Christians who made it.
By the way, surveys show that in homes where the Bible is read, only one out of every 500
marriages end in divorce.
Hetta er typiskt satiru skemt, men passar bara so ótrúliga væl og er ein snøgg samanbering við lága støði sum Dawkins og hansara tilhengarir fleska lítið vitandi gudloysingar upp við.
Hetta hevur sum so einki við trúarverju at gera, uttan at trúarverjan møguliga kemur at hava ein bás í onkrum tiltøkum.
Altjóða OM leiðarin Peter Maiden verður í Føroyum komandi dagarnar. Ein og hvør sum hevur áhuga í heims trúboðan, og hvat fer fram innan trúboðan og kristna heimsamfelagnum ídag, átti at komi. Her verður ómetaliga nógv á skránnið og ómetaliga nógv upplýsing.
'The Project', er ein nýggjur dokumentar filmur um politiska og átrúnaðarliga 'infiltrering' í USA. Ómetaliga ræðandi fyri at siga tað bart út. Sendingin byrjar við at vísa á, hvussu kommunistiska rákið í USA nýtti hættir at noyða samfelagshugburðin av politiskari korrektheit yvir mótstøðuna undir Kalda Krígnum, og hvussu sami hugburður, nú verður noyddur yvir fólkið av liberalistum, serstakliga fyri at verja og umboða religiónina Islam og Sharia.
Áhugavert, Kloppenborg í síni viðger av Q (hypotetisku/ástøðiligu kelduni sum Matteus og Lukas skulu hava nýtt saman við Markus og øðrum keldum), sipar til Franz Overbech, sum legði dent á 'discontinuity' millum Evangeliini og skriftirnar hjá kirkjufedrunum, har hann møguliga eisini inkluderar Nýtestamentligu Brøvini (Kloppenborg, The Formation of Q, 5).
Hendan inkluderingin er av týdningi í hesum høpinum! Fyrst skal sigast, at um ein samanber Klement úr Róm, Didache, Ignatius, Polykarp, Justin Martyr og Irenaeus, so eru burtursæð frá, at hesir noyddust at viðgera teirra heimspekisligu samtíð, eingin munur á teirra skriftum og eitt nú brøvunum hjá Paulusi ápostli.
Brøvini hjá Paulus, tildømis Fyrra Korintbræv, sum var skriva í 50-52, var skriva undan Evangeliinum og ger kortini nýtslu av Evangeliinum sum tá er ein munnlig kelda.
Tað sum tí gerst týdningarmikið her, tá hugsa verður um niðurstøðuna hjá Overbeck, er at Evangeliini tykjast ómetaliga primitiv og óávirka av tí tíð og skriving sum eftirfylgir hendingini. Bíbliukritikkarir eru tí fleiri av tí sannførðing, at hendan tilgongd vísir á broyting í traditiónini og tí veitir trúðvirðinum í Kristindóminum trupuleikar.
Tó, sæð frá einum øðrum sjónarhornið, gevur slík argumentatión ómetaligan bakslátur. Eftirsum slík óávirka skriving, heldur vísir at høvundarnir skrivaðu tilfar sum ikki var upprunni úr tí samtíðini tá heir skriva, men frá tíðini í undan var; við øðrum orðum, gevur hetta evangeliinum nógv størri søguligt virði.
Tildømis eru Evangeliini alt ov jødisk og sermerkt av tíðini undan 70 AD, til at verða skriva av grikkum, sum hvørki kendu aramaiska málið ella jødiska bakgrund, søgu og mentan, og tað í einum ikki-jødiskum samanhengi og griskari mentan (Hoskyns, The Riddle of the NT, s.19-21 og Robertson, Redating the N.T.).
Fokusi sum í fyrsta árhundra samkomuni, annars var á Heilaga Andan og samkomu viðurskiftir eru nærum ikki til staðar í teimum synoptisku evangeliinum. Tó so er jødiska mentanin undan fallið Jerusalems, sum inkluderaði tempul mentanina og leiklut saddukearana týðilig í frammi. Ein kann eisini sipa til profetiska samanlegging, har í hendingar ikki altíð vóru atskildar í framtíð, men vildu verði tað í retrospekt, um ein høvundur falsaði útsøgnir í fortíð.
Her kann tildømis vísast á dømi av fallið Jerusalems og afturkomu Jesusar, sum í spádómi Matteusar og Markusar nærum tykjast samanlagdar. Ein høvundur hevði ikki skriva soleiðis, eftir fall Jerusalems. Men hetta gevur fulla meining í framtíðar spádómi, sum ikki altíð skilur millum hendingar í framtíð. Við øðrum orðum, er spádómurin niðurskrivaður undan falli Jerusalems!
Her kann tí grundgevast fyri, at tað sum vit lesa um í Evangeliums skriftunum, er upprunaligt, bæði í tess tíð, mentan, geografi og umstøðum, og hetta ger frásøgnina tengda at veruleikum, heldur enn mytum.
Úttalisi hjá gudloysinginum Lawrence Krauss, í samband við at Gud møguliga gerst eitt neyðugt útgangstøði fyri fáa skil á ávísum vísindaligum økjum, so sum upphav alheimsins, tykist nærkast veruleikanum. Í einum nýðligum kjakið segði Krauss:
"I don’t think deism, the possible existence of a divine intelligence is not an impossible postulate, and I wan’t argue against it, the universe is an amazing place; the question is, is there evidence…I think the possible existence of a divine intelligence is perfectly plausible and would address some of the perplexing issues associated with the beginning of the universe, it may ultimately, we may find that it is required…but the relationship between that and the specific God…not all can be right..."
Hetta kann møguliga gerast veruleikið.
Fyri nýðliga hava vísindafólk av tí vælkenda CERN vísindaliga átakinum, lagt upp til kjak og møguliga opna upp fyri møguleikanum av einum 'common ground' støðið við heimsmyndini, sum inkluderar hugtakið Gud.
