Michael Behe versus N.J. Matzke: Hví eg enn haldi mína undirtøku av Michael Behe verða rætta

Áhaldandi í kjakinum millum menningarlæruna og tilhengarir av ID rørðsluni verður kjakast um upprunan av bakteriu flagelluni (bacteria flagellum). 

Framstandi ID forsprákarin Michael Behe er ivaleyst tann sum serstakliga befinnur seg í andglettinum. Áhaldandi verður pástaði, at Behe framleggur ein pástand sum als ikki vísir seg berandi í tí vísindaliga høpinum. Hesi pástanda ikki bara, at Behe er afturvístur, men harvið eisini at vísindafólk hava framlagt eitt betri alternativ.

Eg eri ikki vísindamaður og havi tí ikki førleikan at verja Behe, men haldi meg kortini kunna lugta tørvandi samanhengin í hesi viðgerðini av Behe.

Behe pástendur at upprunin av flagelluni byggir uppá nakað sum er alt ov komplisera fyri nátturliga menning, óansæð hvussu ótilvildarlig tilgongdin var. Ein kann sjálvandi dedusera út frá slíkum pástandi, at orsøkin var skapandi hondin, kraftin ella viljin hjá einum skapara gudi, men í veruleikanum sigur hetta ikki meira enn at orsøkin var intelligensur; onkur vildi kanska verið við at ein yvirklók rúmdarvera var orsøkin aftanfyri.

Í hesum innlegginum er tað ikki í mínum áhuga at verja Behe ella ID, men at vísa á greinina hjá N.J. Matzke (2003). 

http://www.talkdesign.org/faqs/flagellum.html

Matzke leggur upp til at bakteriuflagellan er av evolutiónsuppruna, men kortini lýsir hann alternativi mótvegis Behe sum bæði tunt og líti undirbygt; eg haldi hetta verða djarvt og erligt av manninum. 
Ein dagføring av greinini sum var framløgd í 2006, er eisini at lesa á síðuni og vísir, at alternativi verður pástaði at standa eitt sindur sterkari trý ár seinni (tað vil siga í 2006).

So óvísindaligur sum eg eri, so síggi eg kortini ikki hví royndin at undirkasta bakteriuflagelluna menningarlæruna stendur so nógv sterkari enn pástandurin hjá Behe.

Hví?

Útgangsstøði í mínum iva um Menningarlæruna

Í veruleikanum er eg ein 'Tummas'. 

Í kristnum og bíbilskum týdningi, er tað ein sum ivast og slett ikki er opin. Hetta er kanska tí at trúarverju liggur í mínum lyndi, tí eg skal nemliga hava 'evidence' fyri øllum. 

Eg havi sjálvandi ivast um Gud, í mínum lívið onkuntíð, eg havi eisini ivast um religión, Bíbliuna og alt møguligt annað. 
Á sama hátt hevur lesnaður og skúlagongd tiltíðir volt mær iva. Men hetta skal eisini takast sum ein positivur hugburður, tí eins og eg haldi tað verða uppá sítt pláss, at lærarin sáar iva um mína heimsmynd og áskoðan, so vóni eg samstundis at hesin má vænta og verða jaligur fyri, at eg loyvi mær ivast, bæði hann ella hana sum lærara, hansara ella hennara førleikar, samstundis sum eg ivast um tað vegleiðing hesin gevur okkum. 
Hetta kann sjálvandi eisini yvirførast til kjakið innan vísind og menningarlæruna. Men tá tykist tað sum um ein ikki hevur loyvi at ivast, tað verður rokna av einum, at ein má og skal lata flóta við streyminum. Ein skal møguliga enntá inndoktrinerast, fyri at ein ikki skal heysta avleiðingarnar.

Í 2008 kom dokumentariski filmurin ‘Expelled: No Intelligence Allowed’ út á marknaðin. Innihaldið er ein roynd at grundgeva fyri ‘Intelligent design’ og samstundis at sáa iva um menningarlæruna.

Filmurin hevur sjálvsagt verði avbera nógv kritiseraður og demoniseraður. Eg yvirdrívi neyvan tá eg sigi, at bæði framleiðslan, og filmurin sjálvur eru av bæði amatørum og serkønum kritikkarum vorðin útpensla, sum eitt serstakt ‘case-study’, dømi uppá eitt óvísindaligt og óerligt avrik.
Somuleiðis verða tey sum antin dáma ella sitera filmin, sjálvandi rokna at verða bæði býtt og at meta heilt til grin fyri almenninginum. Hendan propaganda demonisering tók heldur ikki langa tíð at náa til máls.

Eg eri samdur at kritikkur er týdningarmikil og ivaleyst hevur filmurin sínar feilir, men so kann ein spyrja um nøkur dokumentarisk sending kann sigast at verða feilfríð? Enntá sendingin ‘Mosque Undercover’ hjá Dispatches (ein sending sum var hart tiltrongd og sum eg gjarna vildi tikið fult undir við) var langt í frá feilfri.

Ivaleyst var tað eisini eitt motiv og bias aftanfyri filmin ‘Expelled’, men hvør vísindamaður og hvør granskari kann siga seg undan bias, helling og fordómum? Eru vit veruliga før fyri at avnokta, at nógv vísindafólk, eru av tí avgjørdu áskoðan, at skuldi ‘ID’ vunnið slagið, so hevði samfelag okkara møguliga verið yvirført aftur til umstøðurnar í døpru miðøldina (ella soleiðis ljóðar pástandurin)?

Hvør skuldi tí ikki sagt, at um lygn og falskan kunnu bjarga samfelag okkara, so er sannleikin ikki kærkomin? Og so kann ‘follow the evidence wherever it leads’ hugburðurin bara sleppa sær av hundin og til.

Hetta í sær sjálvum vísir ikki ID aftur, men slíkur hugburður kann sjálvandi nýtast í tí argumentering, at vísindin kann stýrast av motivum einstaklinga og harvið fjøldini, sum hava eitt hvørt til endamáls.
Ein slíkur avgjørdur pástandur frá mínari síðu hevði tó ikki verði rættur og heldur verði at meta sum ørðskapur, men tað útilukkar nú heldur ikki møguleikan.

Ein kundi sjálvandi sagt at tað er ‘semja’ (consensus) millum fleiritalið av vísindaligu serfrøðingunum, men havi eg lært nakað av 7 ára søguligari gransking innan bíbliukritikki, so er tað ein tendensur millum serfrøðingar bara at uppáhalda ávísar pástandir, sum bara nakrir einstakir hava gjørt sær ómak at útdjúpa seg í, og enntá millum hesar einstøku er hvørki ‘consensus’ um detaljur ella niðurstøðu. Eg spyrji tí meg sjálvan, er hetta sama tilgongdin innan menningarlæruni, tí slík gransking stinkar líka nógv av motivum og bias, sum kjakið innan bíbliukrikki og tá skal ein verða ómetaliga varðin?

Trupuleikin innan bíbliukritikki, er at ein skal hava granska væl og leingi, bæði fyri at uppnáa fullu myndina, men eisini fyri at kunna seta seg ímóti serfrøðinginum. Tað eru bara tey heilt fáa sum tíma og megna hetta og sum yvirhøvur koma inná slík økir av granskingini og sum síðani hætta sær ella vilja, eftirsum ein risikerar vandan av akademiskari útihýsing, ella at ein letur upp fyri møguleikanum av einari yvirnátturligari áskoðan.

Eisini hugsi eg um ‘innlits faktorin’. Eg vænti neyvan at vísindafólk innan menningalæruna hava líka nógv innlit inn í tilgongdina av menningini, sum fevnir um fleiri milliónir ár, sum søgugranskarir hava av Ur-Kristindóminum.

Eisini øtar tað meg, at óansæð tað nógv tilfar vit hava til taks, fyri at seta upp eina nokso nágreiniliga mynd av Ur-Kristindóminum, so velja kritikkarir heldur at upphugsa og framleggja hypotesur sum slett ikki kunnu grundgevast fyri og sum slett ikki hoyra veruleikanum til, bara tí at veruleikin ikki er kærkomin. Við hesum verða milliónir av lítivitandi næmingum á miðnámskúlum og universitetum, beinleiðis villeiddir. Aftur hugsi eg, er hetta saman tilgongdin innan nógvari nátturuvísind?

Men hvør skal peika hetta út, hvør hevur førleikan, dirvið og ynski? Verða tað BA ella MA næmingar og tað í einari vísind, har innlitið ikki er til taks eins og í bíbliusøgugranskingini?
Ella vildi slíkur kritikkur komi frá fleiritalinum innan serfrøði, har óttin fyri at verða ‘expelled’ týðiliga er til staðar og annars motivini (sum kanska í nógvum førum, eru positiva sinnað), hava gjøgnumsúrga hvønn krók á fróðskaparsetrum og granskingarmiðstøðum? Ein slíkur vildi kanska sagt: hvat væl hevði eg og havi eg?

Vælkomin til 'The Planet of Fish'

Í undanfarna innlegginum komu vit inn á 'The Planet of the Apes', úttalisi hjá Richard Dawkins, at vit øll eru afrikanskar apir. Men um fólk í føroyum og aðrastaðni í verðini, eru afrikanskar apir, hví so ikki fara uppaftur longur aftur í forfedranna kedu. Tað eru jú fleiri av hesum vísindamonnum sum somuleiðis pástanda, at okkara fyrstu forfedrar, fingu nóg miki av havlívinum, lótu havið og familju sína eftir seg og búsettu seg á turrum lendið. Gera vit tí ikki rætt í, at rokna okkum og kalla okkum fyri havdjór? Um Dawkins er ein apa úr afrika, so er hann eisini eitt havdjór frá havinum; sum ein viðmerkjari her á blogginum segði tað, so eru vit øll í familju við toskar og makrel.
Eg meini so við, tað verður seinur dagur tá eg og tú fara aftur í frumskógina í Afrika at hanga runt í trøðunum. Hví bera heitið 'afrikansk apa, um tú ikki kanst bera heitið 'fiskur úr havinum'?

Tað mugu vit heldur ikki gloyma, tað var opinbart ein havdjórsflyting uppá turt land, men tað var eftir onkrum at døma, eisini ein massaflyting av turrlendis djórum til havs.

Og so ein seinasta, sum einki hevur við evnið at gera: 

Hevði Darwin Rætt?

Fyrr í árinum tóku Hans Andreas Sølvará og Heðin Lamhauge lut í einum kjakið á ráðstevnuni ‘Er Gud Deyður’. Evnið teirra millum snúði seg serstakliga um vísindina í einum lívsfrøðiligum høpi, við heitinum: ‘Hevði Darwin Rætt’? Eg havi fleiri ferðir havt ætlanir at skriva ávísar viðmerkingar um ráðstevnuna, á blogginum, men kom ongantíð so langt.

Men nú bar tað so á, at Sølvará og Heðin báðir luttóku í einum prátið, í útvarprinum, har í báðir umrøða sjónarmiðini. Hetta innleggi eru nakrar fáar viðmerkingar til tað sum har var framlagt.

Í prátinum avnoktar Sølvará ikki, at menningarlæran er ein vísindalig teori, men ein teori sum hann kortini metir at verða sonn. Sannføringin er bygd, sum hann sigur, á tað nýggjasta innan lívfrøðina, serstakliga nevnir hann metodina hjá Karl Popper, sum er av tí fatan, at um tað ikki hevur eydnast at falsifisera eitt ávíst ástøði, er teoriðin ivaleyst at rokna sum álítandi.

Eftirsum eg ikki eri vísindamaður, fari eg ikki gera meg inn á menningarlæruna á hesum sinni, tó at spurningarnir frá mínari síðu, ivaleyst eru nógvir.

Persónliga haldi eg hesa viðgerð av einum evnið verða praktiska, so leingi ástøði ikki fanatiskt sæð, skal varveitast sum eitt grundleggjandi fakta og tað er mín kensla at so er. 


Eg undrist bara yvir, hví hetta ikki eisini tykist at verða framgangsmátin sum Sølvará og aðrir, fylgja í teirra viðgerð, av eitt nú Evangeliumskelduni, har í hypotesir og ástøðir, sum eru óneyðugar, tíðarvillandi og oftani veruleikafjarðar, flúgva okkum um oyrini. Í høpinum av søguligu granskingini av Evangeliumskelduni, verða hesar hypotesir áhaldandi framlagdar sum vóru tær fakta og søguligu veruleikin oftani kúgaður. Hesar hypotesur og hesi ástøði innan bíbliusøgranskan kunnu jú oftani falsifiserast, alt ímeðan keldutilfarið sum ikki líkar kritikkarinum, kann staðfestast nógv betri enn menningarlæran. Er tað nakar við mær sum varnast mótsøgnina? 

Víðari í prátinum leggur Heðin upp til, at menningarlæran heldur enn at verða væl grundfest, er vorðin væl og virðuliga vard; við øðrum orðum sleppur hon ikki at verða afturvíst. Harnast fastheldur hann, at menningarlæran, sum dregur frá ymiskum vísindaligum økjum og ástøðum, verður eftir hesa samanlegging klødd í ein ávísan ham, hareftir við tí tilgongd, at úrslitandi niðurstøðan verður tulka til at passa einari ávísari heimsmynd; í hesum førðinum tí nátturulistisku, har í Gudurin verður skyldur frá.

Fyri Heðin, er hetta dømi uppá at darwinisman, eftir núverandi tilgongd, er nógv meiri politisk, heldur enn vísindalig.

Persónliga haldi eg, at Heðin í hesum føri, vísur á eina meiri álvarsama og dapra síðu í kjakinum millum darwinistar og tey sum ivast um ástøðið. Her tykist tað at darwinisma er ein meining, sum grunda á ástøði, drívur eitt monopolspæl, har í mótstríðandi síðan, javnan verður demonisera og enntá til tíðir, tvungin at tiga.

Henda dapra myndin er heldur ikki so veruleikafjar. Tað er í hvussu er ein veruleiki, at øðrvísihugsandi, verið tað seg kreationistar ella slík sum hava ivamál um darwinismuna, oftani hava verið úti fyri ómetaligum ágangi í tí akademiska leikpallinum. Jerry Bergman í bókini ‘Slaughter of the Dissidents’, viðgerð ein hóp av slíkum søkum úr USA og talið á dømum, bara í USA, sigst at kunna liggja upp í móti 100.000. Kann hetta forklára tað stóra fleiritalið av evolutionistum og teir fyrimunir og makt hesir hava í granskingini, útgangstøðinum, niðurstøðuni, eftirmetingini og kjakinum?

At hetta er blivi eitt politiskt stríð mótvegis trúgv og religión, sæst eisini týðiliga aftur í úttalisinum hjá kenda vísindamanninum og ateistinum Steven Weinberg, sum einaferð helt fyri: ‘Um vísind kann oyða religiøsu ávirkanina á unga fólkinum, so haldi eg, at hetta møguliga er tann mest týdningarmikla íløga vit kunnu gera’ (Dinesh D’Souza, What’s so Great about Christianity, s.25).

Eg haldi tí, eg kann taka undir við Heðin, tá hann sigur, at darwinisma ídag, oftani tykist at grunda í politikki, ella tað sum vit av røttum kunnu kalla motiv ella maktstríð.

Aðrastaðni í prátinum gerð Sølvará sær galt av ‘fleiritals-argumentinum’. Her hevur hann sjálvandi rætt í pástandinum, at flestu lívfrøðingar ikki eru samdir við Heðin; men skulu vit nú aftur gera okkum galt av fleiritalinum? Hevur fleiritalið altíð rætt? Hevur søgan lært okkum at fleiritalið altíð hevur rætt? Stuttligt, tí eftir at hava kjakast um religión við ikki-kristnar føroyingar í eitt ár, verður sama ‘fleiritals-argumentið’, javnan tikið uppá tal. Tá eg so tiltíðir hætti mær at nýta hetta sama argumentið, gera hesir ikki øðrvísi, enn at vraka argumentið og harvið mótstríða sínari egnu framferð og útgangstøðið.

Sølvará hevur enntá nýtt sama argumentið í einum gudfrøðis-søguligum høpi, í samband við Bíbliutekstin. Men í tí høpinum kann argumentið av fleiri orsøkum, slett ikki altíð nýtast og um tað kann og vit kunnu yvirføra hendan saman holdning til menningarlæruna eisini, so fer ivi mín um menningarlæruna bara at økjast munandi meiri.

Í samband við pástandin hjá Heðin, at menningarlæran er blivin partur av einum politiskum maktkampi, svarar Sølvará at menningarlæran hevur verið nýtt politiskt av social-darwinistum. Men leggur hann aftrat, at atomfrøði eisini kann brúkast til gott og ilt, sum tí sigur líka lítið um veruleikan av menningarlæruni sum atomvápn siga um atom.

Veit tó ikki heilt, um hatta var tað sum Heðin meinti við, men eg kann fara skeivur. Haldi at Heðin vísti á, at darwinisma hevur verið brúkt politiskt, í tann forstand, at ástøði hevur skula staðfest ella grundgivi fyri einari nátturligari tilveru, har Gudurin antin er uttanfyri, ella slett ikki eksisterandi. Fyri nógvar social darwinistar, er hetta sjálvsagt eitt útgangstøði, men fyri nógvar darwinistar, er hesin holdningur, sum heild, ivaleyst eisini generelt ráðandi.

Í hesum sambandi, hevur tað hevur verið nógv kjakast á ‘Kristindómur Svarar’, um at menningarlæran hevur etiskar trupuleikar við sær. Hetta kemur oftani til sjóndar innan social darwinismu og er eftir Dawkins at døma, ein dapur veruleiki sum óansæð socialdarwinismu ella ikki, hvílir undir ástøðinum.

Her hava mong sjálvandi kritisera menningarlæruna og lýst ástøði, sum bæði óetiskt og sosialt vandamikið. Hetta var eitt nú tann stóra fløkjan, sum kommunistarnir máttu loysi seg úr, eftir at hesir í teirra tekstum myndaðu samfelags tilgongdina og etik, við nátturligu menningina lýsta av Darwin og øðrum og eirindaleysu ‘survival of the fittest’.

Eg eri tó púra samdur við Sølvará, at hetta ikki vísir darwinistiska ástøðinum aftur, men eg geri meg kortini ikki heilt klókan uppá analogiði, tá hann leggur dent á, at atomgransking eins væl og menningarlæran kann nýtast til gott og ilt.

At darwinisma var nýtt at greiða frá rættari samfelagstilgongd, er ein týðiligur trendur í mongum 19-20 ølds tekstum. Veit ikki heilt, hvussu etisk, social-samfelags filosofi, har í menniskjasamfelagið, sum annars kann eftirapa seg tilgongdini í menningarlæruni, kann eftirapa seg atburðinum hjá atomum og hví vit yvirhøvur skuldu? Men hetta var nú ikki tað haldi eg, sum Heðin kom inn á kortini.

Gleði meg at fylgja við kjakinum í framtíðini og vóni at kjakið verður áhaldandi.

Lurta eftir prátinum á Kringvarpinum:

http://www.kringvarp.fo/Archive_Articles/2011/11/29/Hevi%20Darwin%20rtt

(onkrar broytingar eru gjørdar í hetta innleggi)

Líkheitir millum nátturulismu, Dawkinsa darwinismu og satanismu

Hetta er eitt kjak millum tveir leiðandi satanistar, úr Anton Lavey satanisku kirkjuni og ein kristnan sjónvarpsvert. Satanistarnir báðir duga ótrúliga væl at argumentera og eru ómetaliga róligir (nærmast ov róligir), og tann kristni brýtur alt ov ofta av, sum er heldur irriterandi. 

Tað sum er ræðandi við prátinum, er at hendan sataniska dogmam byggir nátturuleika. Menniskjan er eitt djór, gott og ilt eksistera ikki, etikkur er ikki absolutur, men heldur hugsjónin hjá tí einstaka, hevnd er eitt nátturligt instikt sjálvt tá ein sjálvur fer skeivur, Hitler var heldur ikki óndur í sínari viðferð av jødunum. Bara fyri at nevna nakað av tí sum kemur fram.

Eg skrivaði fyrr í árinum eitt heldur langt innlegg um tað mynd Richard Dawkins, teknar av nátturuni og tilveruni:

http://kristindomur-svarar.blogspot.com/2011/07/ateisma-menniskjamaskinan-og-etikkur.html

Ikki tað at Dawkins eins og hesir satanistar er jaligur um dapra veruleikan (hann pástendur jú, at menniskjan kann fyribyrgja genunum, um vitanin er til tess og at vit soleiðis kunnu mennað okkum ein veg út úr trupuleikanum), men heimsmyndin sum Dawkins teknar (og sum hann ikki ynskir at fáa fótafesti) og tann heimsmynd sum hesir satanistar framseta er kortini ikki heilt ólík. Tað tykist fyri mær, at alt í meðan Dawkins flýggjar frá hesi heimsmyndini sum hann umboðar, so liva hesir satanistar darwinistisku heimsmyndina fult út.

Í løtuni taki eg hetta, sum um at satanistar liva darwinismuna etiskt fult út, av tí eini grund, hon er nátturlig og viðkomandi fyri tann einstaka.

Tað er eyðsæð at flestu menniskju ikki hoyra til hendan bólkin, men kann ein slík heimsfilosofi knappuliga bróta seg frá okkara siviliseraða hugburði? Hetta sóu vit jú í undanfarna árhundra, har persónar av bestu meining ynsktu at uppbyggja utopia á jørð.

Richard Dawkins stingur halan millum beinini

Mong gleða seg ómetaliga til røðutúrin sum William Lane Craig skal gera í Onglandi nú í oktober. Eg má annars líka kunnað lesaran, um mínar royndir at fáa Craig til Føroyar, men tað gekk bara ikki.

Mong, bæði gudsavnoktarir og teistar eru eisini varðin yvir tað dilemma sum vælkendi ateisturin Richard Dawkins hevur vavt seg inn í. Tí William Lane Craig hevur leingi vilja kjakast við Dawkins og hevur avbjóða hesum gudloysingi av til kjak í áravís. Men at taka lut í einari slíkari stórhending, tykist Dawkins ikki at vilja samtykja í. Heldur hevur hann í fleiri ár valt at stinga halan millum beinini og renna.

Mong, eisini ateistar, harmast sjálvsagt um tilgongdina og eru komin til tað niðurstøðu, at Dawkins í løtuni uppførir seg sum ein ordiligur ræðuskítur (fyri at nýta orði úr føroysku orðabókini, fyri coward). Sjálvur haldi eg, at hetta er ein upplagdur møguleiki hjá Richard Dawkins.

Dawkins hevur jú sjálvur lagt upp til slík almenn kjakforumir og slíkar ráðstevnur og eisini tað lyfti, um at vinna sigur á teistisku mótstøðufólkunum. Eisini hevur avbjóðingin frá William Lane Craig ljóða leingi, í áravís (mær vitandi), og mær vitandi, kann ikki sigast, at talan er um samanstoyttin, ella eina hólmgongu millum ein Dávid og Goliat, men heldur ein Goliat vs. Goliat.

Er Dawkins so ein ræðuskítur? Torið í hesum førið ikki at verða ov avgjørdur; men eitt veit eg, Dawkins hevur nýtt stór orð um at kjakast og vinna, so nú fáa vit at síggja.

Youtubi niðanfyri, er absolut vert at síggja, tað gevur eitt ótrúliga gott og skemtingarsamt innlit og summirat av støðuni:

Sí annars meiri á trúarverju blogginum:

http://apologetics315.blogspot.com/2011/07/will-richard-dawkins-debate-william.html

Prát millum Antony Flew og Gary Habermas

Ein áhugaverdur dialogur millum ex-ateistin Antony Flew og heimskenda kristna trúarverjan Gary Habermas, á blogginum: Evangelical Philosophical Society.

Prátið millum hesar báðar, sera gløggu og hugsandi menninar, fór fram í 2004 og fevnir um hópin av evnum, so sum uppruna alheimsins og lívsins, Guds eksistens, 'vitugt snið' (intelligent design), teismu og deismu og annað.

http://www.epsociety.org/library/articles.asp?pid=33

Ein áhugaverd strofa hjá Antony Flew er orða soleiðis:

Absolutely. It seems to me that Richard Dawkins constantly overlooks the fact that Darwin himself, in the fourteenth chapter of The Origin of Species, pointed out that his whole argument began with a being which already possessed reproductive powers. This is the creature the evolution of which a truly comprehensive theory of evolution must give some account. Darwin himself was well aware that he had not produced such an account. It now seems to me that the findings of more than fifty years of DNA research have provided materials for a new and enormously powerful argument to Design.