Tuesday, November 20, 2012

Hví er Kristindómurin einasta rætta religiónin?



Aftursvar til innleggi 'Mín Gud er best' hjá Hergeir Staksberg á Tórsportal.


Eg eri samdur við Hergeir, í at tað ivaleyst eru nógvir føroyingar í eina eru kristnir (í hvussu er traditións kristnir), tí hesir búgva í einum traditións kristnum landið.

Tað sum eg ynski at viðgera í hesum innlegginum, er spurningurin sum Hergeir setir:

Hvussu vita vit, at kristindómurin er tann einasta rætta religiónin framum 1000 tals aðrar religiónir?
Svarið er merkiliga einfalt. Vit taka kristindómin framum alt annað, tí vit eru fødd og uppvaksin í Føroyum. Ja, tað er faktiskt so simpult. Og tá geografisk tilvild er tann avgerandi faktorurin fyri, hvussu tú hevur funnið tann rætta gudin framum 1000 tals aðrar, so er argumentið onki frægari enn blind nationalisma, sum sigur: “Mítt land er betri enn títt, tí eg eri føddur og uppvaksin her!”


Eg kann í hvussu er, eftir besta førimuni, royna at svara uppá spurningin og í hesum innlegginum, hyggja eftir tí eina av mongum argumentum, har eg vil royna at vísa á, hví eg persónliga velji Kristindómin frammum aðrar religiónir.

Her koma vit inn á tað sum vit kalla ‘Comparative religion’ har vit noyðast at samanbera religiónirnar og viðgera hvat hesar siga um seg sjálvar og hvussu hesar viðgera hvørja aðra.

Hinduisma

Vit kunnu byrja við religiónunum eystanfyri, so sum Hinduismu og sikhismu.

Hinduisma og Sikhisma góðtaka hvørja aðra, eins væl og tær góðtaka Kristindóm, Jødadóm og Islam. Allar hesar religiónir verða av hinduistum roknaðar sum ymiskir vegir til Gud, ella stig á leiðini til tann ultimata veruleikan. 
Eg havi sum yngri sjálvur nýtt góðar og drúgvar løtur yviri í India, saman við hinduistiskum lærarum, bæði kjakast og lært, mest lurta. Eg gerist ikki heilt klókur uppá tað, men hesir sjálvir siga seg góðtaka hvørja einastu detalju í mínari halgubólk, Bíbliuni.
Sama tá eg havi verið í holt við limum innan Hare Krishna og eftirfylgjarum av Sikhara religiónini. Ikki er óvanligt at hinduar hava eina skurðmynd av Jesusi ella Mariu Moy saman við avguda samlingini.

Tó so liggur trupuleikin í hesum, nemliga at hesar religiónir, sum Hinduisman metir at leiða okkum til Gud (Jødadómur, Kristindómur og Islam), ikki eru eins positivar yvirfyri teimum báðum fyrstu.

Hetta upphevjar tí sjálvsagt virði í heilagu bókunum í teimum Abrahamsku religiónunum og av somu grund, vildu mong hildi fast við, at trúvirði fellur í teimum báðum fyrru.

Islam

Um vit harnæst í hesum sama høpi hyggja at Islam, so kann sigast at Koranin hjá muslimunum góðtekur heilagu bøkurnar hjá teimum kristnu og jødunum. Her kunnu vit tildømis sipa til 'Injeel' sum er forna kristna, sýriska orði fyri Evangeliið (eisini nýtt í Koranini). Evangeliið, ella Injeel var singulera heitið fyri teimum fýra Evangeliunum í Bíbliuni, líka úr øðrum árhundra, til tíðina eftir byrjan Islams.

Harnæst góðtekur Koranin Sálmarnar í Bíbliuni (í hvussu er teir, sum hoyra Dávidi kongi til) og tær 5 Mósibøkurnar.

Muslimar eiga tí eftir læruni í Koranini, at góðtaka hesar bøkur í Bíbliuni og í tess skapi sum tær vóru lisnar í og fylgdar eftir av kristnum og jødum í 6-7 árhundra. Við øðrum orðum, muslimurin má og skal góðtaka somu Evangeliini og somu Lóg Mósesar sum vit hava um hendur ídag.

Hin vegin, er trupuleikin eins og áður, at hvørki jødadómur ella kristindómur eru positiv yvirfyri Islam. Hetta tykjast høvundarnir ella høvundurin av Koranini ikki at hava givi sær fær um, tá hann festi orðini á papír (ella rættari djóraskin).

Jødadómur og Kristindómur

Eftir standa tí Jødadómur og Kristindómur, eftirsum tær undanfarnu tríggjar religiónirnar hava mótprógva seg sjálvar. Tildømis kann ein muslim ikki rokna seg sum muslim, um hann trýr læruni í Evangeliinum, men á hina síðuna, kann hesin heldur ikki verða muslim, um hann ikki góðtekur skrivaðu evangeliini sum orð Guds.

Hvat er so ein Muslim?

Síðani skal sigast, at Jødadómur og Kristindómur heldur ikki eru so positivar yvirfyri hvør øðrum. Tó so vil tað ikki siga at tilgongdin er tann sama sum í undanfarnu førum. Kristin eru tildømis ikki biðin um at halda seg til Jødadómin, men óansæð trýr ein kristin á religión Ísraels (tað sum kom undan seinna Jødadóminum) sum part av Guds opinbering til menniskju. Sum kristin eru vit tí bundin av høvuðskeldu Jødadómsins. 
Harnæst er Kristindómurin av nátturu, ein "jødisk religión", ella rættari sagt, ein bólkur sprungin út úr Ísraelsku religiónini. Tað vil siga, tó at kristin, eru ikki bundin at halda seg til skrivaðu Mósilógina (vit góðtaka hana søguliga), so síggja vit okkum sum partur av Guds signing til Ísrael og sum eina framgongd og upphevjan í hesum sama høpið.

Jødadómin, við tess Midrash, Talmudini og øðrum tekstum, eru kristin heldur ikki bundin at góðtaka. Jesus sjálvur vrakaði jødisku traditiónnirnar, um hesar mótsettu seg opinbering Guds til tjóðina Ísrael í Gamla Testamentinum.
Testamentini bæði (Gamla og Nýggja), hanga tí væl saman, og koma ikki í tað stríð, sum tú annars hevur millum religiónirnar.

Hetta er ein av grundunum til, at eg persónliga haldi Kristindómin og Bíbliuna standa sterkast religiónanna millum.

Monday, November 19, 2012

Nýggja Testamentið: Keldan við flest handritum

Veit ikki hvussu mong hava skil fyri tekstkritikki, men, innan tekstkritikki eru Evangeliini og Brøvini (við øðrum orðum Nýggja Testamentið), ivaleyst best varveittu keldurnar úr fornari tíð. Hetta kunnu vit millum annað staðfesta, við at samanbera handritini og síðani spora hesum aftur til kristna ur-tíð. Men eitt annað er talið av handritum samanborið við handrit av øðrum keldum; sum sæst á myndini niðanfyri:


Wednesday, November 14, 2012

Fríða okkum frá Dawkins


Sjálvandi, Dawkins vil verða við, at ateistar eins og aðrir minniluta bólkar, eru offur fyri mannamuni og at ateistar, tíðskil, fyri at standa hesum kúgandi religiøsu kreftunum ímóti, mugu stíga fram og koma út úr skápinum.

Tó so tykist motivi hjá Dawkins og hansara eftirfylgjarum, ikki vera grunda á tørvinum av frælsi og útfríðan, men heldur tørvinum eftir at kúga! Tildømis, tørvinum at fríða børn teirra kristnu undan religiøsu ávírkan foreldranna, opinbart fyri at draga hesi undir møguligu framtíðar ateistisku indoktrinering statsins.

Løgið sum hesir eru veruleikafjarðir og týdningur av orðum og hugtøkum soleiðis verður endavendur.

http://www.guardian.co.uk/commentisfree/2007/oct/01/deliverusfromdawkins

Kristin hjúnabond, har bara eitt út av 500 skiljast


Eru hjúnabond hjá kristnum tryggari enn hjá ikki-kristnum? Tað skuldi ein trúð, men so er ikki! Hagtøl, serstakliga í USA vísa, at hjúnabond har bæði játta seg kristin kunnu sorlast eins væl og tey hjúnabond har gudstrúgv og religión ongan leiklut spæla.

Ein kundi tí sjálvsagt víst á, at trúgv á Gud og Kristindómur, ongan stórvegis týdning hevur fyri trúðskap og tolsemi millum pør í einum lívlongum forholdið.

Sigast skal at vanlukka kann raka kristnu hjúnabondini eins og øll onnur. Annar makin kann tildømis venda trúgv ella trúskapinum bakið. Kortini so er hendan niðurstøða tó heldur forvrongla og ein gevur sær ikki gætur um nágreiniligu, grundleggjandi detaljurnar. So sum, at Kristindómur ikki neyðturvilliga er av eiti, ella byggir á trúgv fedranna, ella samkomu heitið. Við øðrum orðum, setningurin 'hjúnabond hjá kristnum' má definerast! Tildømis, er talan í ávísum førum, um navnkristin (við øðrum orðum, kristin av eiti, ella traditións kristin)? Ella kristin sum ikki lesa ella praktisera teirra trúgv og tess meðinreglur?
Kristindómur sum sæst í læru Jesusar og Paulusar, er ein lærisveina religión, har í lívstílur og lív eru grunda á læru Jesusar og Skriftirnar. Hetta er slett ikki galdandi í mongum hjúnabondum, har bæði siga seg vera kristin, og spurningurin er tíðskil, um vit í hesum føri, uttan víðari kunnu sipa til hjúnabond í kristnum høpið, uttan nágreiniligari frágreiðing.

Um Bíblian praktist sæð er partur av einum hjúnabandið, er skriftbrotið niðanfyri galdandi og eitt lívsmál, eisini gjøgnum torførar umstøður:

Maðurin geri konuni skyldu sína, somuleiðis eisini konan manninum! Konan ræður ikki yvir sínum egna likami, men maðurin; somuleiðis ræður heldur ikki maðurin yvir sínum egna likami men konan (1 Korint 7: 3-4)

Ein áhugaverd kanning vísir, at bara eitt út av fimmhundra hjúnabondum, har Bíblian veruliga er partur av familjulívinum sindrast:
Divorce rate hovers at 50%.
No difference in divorce rate between Christians and NonChristians.
Let me show you what that looks like.
STAND for graphic illustration’
Left = Christians who get a divorce
Right=Christians who made it.
By the way, surveys show that in homes where the Bible is read, only one out of every 500
marriages end in divorce.
http://www.preachitteachit.org/uploads/tx_wecsermons/1798s_Divorce_and_remarriage.doc_copy_1.pdf

Villeiðingin um Dawkins

Hetta er typiskt satiru skemt, men passar bara so ótrúliga væl og er ein snøgg samanbering við lága støði sum Dawkins og hansara tilhengarir fleska lítið vitandi gudloysingar upp við.


Thursday, November 1, 2012

Peter Maiden vitjar í Føroyum

Hetta hevur sum so einki við trúarverju at gera, uttan at trúarverjan møguliga kemur at hava ein bás í onkrum tiltøkum.


Altjóða OM leiðarin Peter Maiden verður í Føroyum komandi dagarnar. Ein og hvør sum hevur áhuga í heims trúboðan, og hvat fer fram innan trúboðan og kristna heimsamfelagnum ídag, átti at komi. Her verður ómetaliga nógv á skránnið og ómetaliga nógv upplýsing.



Sunday, October 28, 2012

USA, Islam og Inntreingjan



'The Project', er ein nýggjur dokumentar filmur um politiska og átrúnaðarliga 'infiltrering' í USA. Ómetaliga ræðandi fyri at siga tað bart út. Sendingin byrjar við at vísa á, hvussu kommunistiska rákið í USA nýtti hættir at noyða samfelagshugburðin av politiskari korrektheit yvir mótstøðuna undir Kalda Krígnum, og hvussu sami hugburður, nú verður noyddur yvir fólkið av liberalistum, serstakliga fyri at verja og umboða religiónina Islam og Sharia.

http://www.answeringmuslims.com/2012/09/the-project.html

Friday, October 26, 2012

Framløga í Fuglafirði í kvøld: Er Gud Til?


Eg komi at leggja fram í kvøld á Eysturoyðar ungdómsmøtinum Eyoy, evnið: Er Gud til?

Stað: Siloa í Fuglafirði

Klokkan 21:00


Wednesday, October 24, 2012

Søguligi Jesus, Samtíðin og Frásøgnirnar




Áhugavert, Kloppenborg í síni viðger av Q (hypotetisku/ástøðiligu kelduni sum Matteus og Lukas skulu hava nýtt saman við Markus og øðrum keldum), sipar til Franz Overbech, sum legði dent á 'discontinuity' millum Evangeliini og skriftirnar hjá kirkjufedrunum, har hann møguliga eisini inkluderar Nýtestamentligu Brøvini (Kloppenborg, The Formation of Q, 5).

Hendan inkluderingin er av týdningi í hesum høpinum! Fyrst skal sigast, at um ein samanber Klement úr Róm, Didache, Ignatius, Polykarp, Justin Martyr og Irenaeus, so eru burtursæð frá, at hesir noyddust at viðgera teirra heimspekisligu samtíð, eingin munur á teirra skriftum og eitt nú brøvunum hjá Paulusi ápostli.
Brøvini hjá Paulus, tildømis Fyrra Korintbræv, sum var skriva í 50-52, var skriva undan Evangeliinum og ger kortini nýtslu av Evangeliinum sum tá er ein munnlig kelda.

Tað sum tí gerst týdningarmikið her, tá hugsa verður um niðurstøðuna hjá Overbeck, er at Evangeliini tykjast ómetaliga primitiv og óávirka av tí tíð og skriving sum eftirfylgir hendingini. Bíbliukritikkarir eru tí fleiri av tí sannførðing, at hendan tilgongd vísir á broyting í traditiónini og tí veitir trúðvirðinum í Kristindóminum trupuleikar.

Tó, sæð frá einum øðrum sjónarhornið, gevur slík argumentatión ómetaligan bakslátur. Eftirsum slík óávirka skriving, heldur vísir at høvundarnir skrivaðu tilfar sum ikki var upprunni úr tí samtíðini tá heir skriva, men frá tíðini í undan var; við øðrum orðum, gevur hetta evangeliinum nógv størri søguligt virði.

Tildømis eru Evangeliini alt ov jødisk og sermerkt av tíðini undan 70 AD, til at verða skriva av grikkum, sum hvørki kendu aramaiska málið ella jødiska bakgrund, søgu og mentan, og tað í einum ikki-jødiskum samanhengi og griskari mentan (Hoskyns, The Riddle of the NT, s.19-21 og Robertson, Redating the N.T.).

Fokusi sum í fyrsta árhundra samkomuni, annars var á Heilaga Andan og samkomu viðurskiftir eru nærum ikki til staðar í teimum synoptisku evangeliinum. Tó so er jødiska mentanin undan fallið Jerusalems, sum inkluderaði tempul mentanina og leiklut saddukearana týðilig í frammi. Ein kann eisini sipa til profetiska samanlegging, har í hendingar ikki altíð vóru atskildar í framtíð, men vildu verði tað í retrospekt, um ein høvundur falsaði útsøgnir í fortíð.

Her kann tildømis vísast á dømi av fallið Jerusalems og afturkomu Jesusar, sum í spádómi Matteusar og Markusar nærum tykjast samanlagdar. Ein høvundur hevði ikki skriva soleiðis, eftir fall Jerusalems. Men hetta gevur fulla meining í framtíðar spádómi, sum ikki altíð skilur millum hendingar í framtíð. Við øðrum orðum, er spádómurin niðurskrivaður undan falli Jerusalems!

Her kann tí grundgevast fyri, at tað sum vit lesa um í Evangeliums skriftunum, er upprunaligt, bæði í tess tíð, mentan, geografi og umstøðum, og hetta ger frásøgnina tengda at veruleikum, heldur enn mytum.

Sunday, October 21, 2012

CERN og Gud

Úttalisi hjá gudloysinginum Lawrence Krauss, í samband við at Gud møguliga gerst eitt neyðugt útgangstøði fyri fáa skil á ávísum vísindaligum økjum, so sum upphav alheimsins, tykist nærkast veruleikanum. Í einum nýðligum kjakið segði Krauss:

"I don’t think deism, the possible existence of a divine intelligence is not an impossible postulate, and I wan’t argue against it, the universe is an amazing place; the question is, is there evidence…I think the possible existence of a divine intelligence is perfectly plausible and would address some of the perplexing issues associated with the beginning of the universe, it may ultimately, we may find that it is required…but the relationship between that and the specific God…not all can be right..."

Hetta kann møguliga gerast veruleikið.

Fyri nýðliga hava vísindafólk av tí vælkenda CERN vísindaliga átakinum, lagt upp til kjak og møguliga opna upp fyri møguleikanum av einum 'common ground' støðið við heimsmyndini, sum inkluderar hugtakið Gud.

http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-19870036

Thursday, October 11, 2012

Trúarverja í Gøtu komandi fríggjakvøldið


Eg komi at tosa á ungdómsmøtinum í Filadelfia í Gøtu, fríggjakvøldið 12 oktober, klokkan 21:00.

Evnið sum mær er givið ljóðar: 'Heilt erligt, er Bíblian álítandi'?

Fokus verður á tilgongdina frá Jesus til niðurskriving, hvør skrivaði evangeliini og nær og um handritini eru varveitt.

Komi annars eisini at tosa á møtinum í Gøtu á familjumøtinum sunnumorgum.


Støða teirra kristnu í Sýria

Støðan hjá teimum kristnu í Sýria er íløtuni øtilig; hetta er eitt eldri tíðindaskriv frá apríl mánaða (í Egyptalandið, nú undir islamskum valdið, gongur leiðin sama veg fyri ikki-islamskar minnilutar):

Syrian Christians in desperate straits: will the churches survive? 
Bombed Syrian Churches damaged during the fighting in Homs

The city of Homs, the third largest in Syria, has now seen almost its entire Christian population of 50,000 to 60,000 flee for safety as fighting continues in the stricken country. 

The number of Christians left in the city has reportedly fallen to below 1,000 after the strife between the troops of President Bashar Assad and anti-government forces reached its peak there last month. Christians have fled to surrounding villages, other major Syrian cities, and even Lebanon. Those who remain have spoken of a growing "atmosphere of fear".

During the worst of the conflict, the opposition forces attacked churches and also occupied an evangelical school and home for the elderly, which were then shelled by the army. Church leaders have reported that Muslim neighbours are turning on the Christians, and that Muslim extremists from other countries have been coming to Homs to join the fighting.

Christians have also suffered kidnappings and gruesome murders. Some Christian families, unable to pay a ransom for their relatives' release and fearing that they may be tortured, have been driven to ask the kidnappers to kill their loved ones at once.

The number of doctors in Homs has dwindled from 850 to 35-50, and the number of functioning hospitals from 40-45 to just five or six. Some hospitals have been attacked and destroyed; others have closed because they have no drugs or other resources; and two more have been robbed to equip field hospitals. Five schools have also been damaged.

The displaced Christians face an uncertain future and are concerned that they may be unable to return home, while the plight of those who remain is truly desperate. Prices have rocketed, supplies have run low, and it has often been too dangerous to go out.

Danger beyond Homs

Christians are seriously endangered in other parts of Syria too. Not only are they generally assumed to be pro-Assad, but also a strongly Islamist element amongst the rebels will attack them simply because they are Christians.

Bombs have already exploded in the Christian quarters of Damascus and Aleppo. Church leaders hesitate to travel at night, believing that, as symbols of the Christian presence, they may be special targets for assassination. The authorities have warned the churches not to gather in large numbers over the Easter period in case their meetings are bombed.

One church leader told Barnabas Fund:

We hope for a safe future but nobody knows what will happen. There are many outside influences. We fear sectarian conflict. We fear becoming like Iraq. If the Christians leave the Arab countries it will be a loss for everybody.

Another added: "God willing, Syria will come out of it, but at what cost? I am not very optimistic that our Christian community will survive.

Barnabas Fund is working directly with Christian partners in the country to get emergency aid to needy Christians throughout Syria, including those from Homs and the victims of the bombings.

Dr Patrick Sookhdeo, International Director of Barnabas Fund, said: "I have just returned from meeting Syrian church leaders, and I am more than ever convinced that our Christian brothers and sisters in Syria need our help. The dark days of the Middle Ages when many churches were burned and Christians slaughtered in the region are threatening to return, endangering the very existence of the churches in this land that has had a Christian presence for almost 2,000 years. Please help us to support the Christians of Syria in their desperate need.

http://www.virtueonline.org/portal/modules/news/article.php?storyid=15794#.UHaWRe2NMWW

Friday, October 5, 2012

Ateistar tveittir út úr fróðskaparseturs tiltakið fyri blasfemi


Sjokerandi at hetta hendir í einum samfelagið sum okkara, og so er hetta sjálvandi eitt brot á talufrælsi og frælsi at úttrykja seg og ein sær sjálvandi vandan av vit í framtíðini verða skerd, kúga og tvungin at tiga og hugsa.

Men sum svar uppá ávísar viðmerkingar frá ávísum ateistum her á blogginum, so mugu eg og hesir gudloysingar harvið, nú finna okkum í, at lærdir háskúlar nú bannað speireking og kritik av Islam.
Skulu lærdir háskúlar veruliga hava hendan rættin? Jú um ávísir ateistar hava rætt, so er her talan ikki um brot á talufrælsið og frælsi at úttrýkja sína hugsan. Nei her uppstendur eingin vandið yvirhøvur, men heldur sigurin hjá einum skúla at varveita frælsi við kúga frælsi.

Ja, hetta ljóðar hamrandi vanvittugt, tað haldi eg eisini.

Wednesday, October 3, 2012

Tala í Lívdini komandi sunnumorgum

Eg komi at tosa í Lívdini komandi sunnumorgum, 7 oktober, klokkan 12, har heitið ljóðar 'Ger trúgvin mun?', har eg eisini fari at koma inn á vísindina, Guds eksistens og trúarverju.

Til ber, at hoyra taluna beinleiðis gjøgnum Ustream:

http://www.livdin.fo/livdin.php?h_menu=1

Sunday, September 30, 2012

Christopher Hitchens um 'fine-tuning' argumentið: Er Gud vísindaliga logiskur?


Áhugavert úttalisi frá Christopher Hitchens. Tað sum typisk kristin og teistar kalla 'the fine-tuning argument', hugtakið at alheimstilveran er skipa til at uppihalda lív, hevur lagt upp til stórt kjak millum teistar og ateistar. Fine-tuning er jú ein ábending um, ella leggur í hvussu er upp til vitugt skap. Tað er tí  av týdningi fyri ateistar at slík ábending verður afturvíst, ella skúgva til síðis. Men Hitchens er, í hesum prátinum, í mótsetning til nógvar av sínum ándsfelagum, ikki so avgjørdur:

"At some point, certainly, we are all asked which is the best argument you come up against from the other side. I think everyone of us picks the 'fine tuning' as the most intriguing. The fine-tuning that one degree, well one degree, hair of nothing, that even though it doesn't prove a design, doesn't prove a designer, could all have happened without...you have to spend time thinking about it, working on it, it's not trivial"

Hitchens hevur í hvussu er upplýst okkum um, at 'fine tuning', er ikki nakað sum hugsandi ateistar kunnu rokna sum trivielt.

Hetta er tó ikki nakað nýtt, fysikarir hava altíð verið vitandi um hesa skipan. Tað var millum annað ateisturin og fysikarin Steven Weinberg sum pástóð, at fyrsta sekundi av alheiminum mátti verið ómetaliga væl skipa (Steven Weinberg, The First Three Minutes, s. 142). Spurningurin uppstendur sjálvandi, hví og hvussu slík skipan so brádliga kundi uppstanda antin úr zero-existence ella einum reint kaotiskum singularity?

Tað vóru eisini spurningar av hesum slag, sum fingu Fred Hoyle at skriva:
Would you not say to yourself, "Some super-calculating intellect must have designed the properties of the carbon atom, otherwise the chance of my finding such an atom through the blind forces of nature would be utterly minuscule. A common sense interpretation of the facts suggests that a superintellect has monkeyed with physics, as well as with chemistry and biology, and that there are no blind forces worth speaking about in nature. The numbers one calculates from the facts seem to me so overwhelming as to put this conclusion almost beyond question."
Hetta byrjar tí at gerast áhugavert. Richard Dawkins viðgongur at vit møguliga kunnu finna 'evidence' fyri 'design' í lívfrøðini. Lawrance Krauss heldur at ein deistiskur Gud er møguligur og kanska verður neyðugur fyri framtíðar gransking innan evnafrøðið og Hitchens heldur at 'The fine-tuning' argumentið ikki er trivielt. 

Okkurt sigur mær at trúgvin á Gud slett ikki er so vísindaliga ólogisk!

Thursday, September 27, 2012

Møguliga elstu kristnu innskriftirnar higartil



Ótrúðliga áhugavert! Í býnum Smyrna har kristni leiðarin Polykarp leiddi til einafer ár 150-55, tá hann leið pínslaváttadeyðan, hava fornfrøðingar, funni møguliga tær elstu kristnu innskriftinar higartil. Talan er um tekstir, harav onkur møguliga stavar frá tíðini áðrenn ár 125.

Tann eina innskriftin inniheldur tildømis orðini 'Harrin' og 'trúgv' og ein onnur: 'Tann sum hevur givið Andan'.

Persónliga haldi eg tað mest áhugaverda verða innskriftina sum møguliga er partur av navninum á Polykarp sjálvum:

In my previous posting I briefly described Roger Bagnall’s new book, Everyday Writing in the Graeco-Roman East, and I mentioned his lead chapter on a body of graffiti from ancient Smyrna. Among the items he discusses in this chapter, I was particularly (predictably!) intrigued with one that Bagnall confidently claims must be Christian (pp. 22-23).  Here are the basic data:
  • The graffiti in question are on plastered surfaces in the basement of a city structure, and there are multiple layers of plaster laid on across time.
  • One graffito includes a date, which Bagnall correlates to 125/126 CE.
  • The layer of plaster beneath the layer on which this dated graffito is written is partially exposed, and on this exposed plaster is “a most remarkable graffito, incised into the plaster rather than written with ink or charcoal.”   This graffito reads:
ισοψηφα
κυριος  ω
πιστις  ω
  • The first word, ισοψηφα, means “of equal value/number”, indicating that the graffito is an example of “isopsephy”, the ancient practice of comparing words of equal numerical value (by adding up the value of their letters).  The letters of each of the two words, κυριος (“Lord”) and πιστις (“faith”), = 800, which is expressed by the omega after each one (the omega = 800).
  • The distinguishing centrality of these two Greek words in early Christian vocabulary (as well as the interest in 8 and multiples of 8) combine to prompt Bagnall’s judgment that the graffito “can only indicate a Christian character” (22).
  • As this graffito is on a layer of plaster just beneath the layer with the dated graffito, it must be dated earlier than 125 CE, perhaps some years earlier.  This would make this certainly the earliest identifiable Christian graffito, and perhaps also likely the earliest artifact of Christian writing.
Perhaps because Bagnall doesn’t have a TV production company behind him, we haven’t seen this item in the daily news.  But, while we wait to see what scholars make of the Talpiot tombs, and whether in fact we have a fragment of a 1st-century copy of the Gospel of Mark, here we have a published artifact that has strong claims for anyone interested in the origins of Christianity.
Bagnall also notes a few other graffiti from Smyrna that he judges “possible references to Christianity” (23).  These include a fragmentary graffito that can be restored as “the one who has given the spirit”.  Another partially-preserved graffito “even more tantalizingly” has the letters ΚΑΡΠΟΣ, which Bagnall wonders might have been the name of Polycarp (Greek:  Πολυκαρπος), a leader in the church in Smyrna in the period of the graffito.
http://larryhurtado.wordpress.com/2012/04/02/the-earliest-christian-graffito/

Wednesday, September 26, 2012

Er Gud møguliga til? Lawrence Krauss, gudloysingar og deisma.


Áhugaverda kjakið millum kristna søgugranskaran og heimspekingin William Lane Craig og fysikarin Lawrence Krauss í 2011, viðgjørdi møguleikan fyri Guds eksistensi, serstakliga í ljósinum av uppruna alheimins. Kjakið má síggjast, og tað er ein rúgva av punktum ein kundi tikið fram her á einum innleggi. 

Tað sum eg tó serstakliga bíti merki í, tá eg hoyri Krauss og aðrar ateistar, er at hesir í veruleikanum, slett ikki skilja hugtakið Gud. Hesir tykjast áhaldandi eins gudleysu tilhengarnir av látturligu og mótsigandi satiru religiónini av spagetti ódjórðinum, at ímynda sær hendan Gud sum eina veru í er 'contingent' (bundin). Tað vil siga Gud, sum eina ómetaliga stóra veru í óansæð sín førleika at umfevna alheimin, kortini er alt ov alheimslig og nátturlig.

Hesir fata onkursvegna slett ikki, at teistar sipa til eitt ævigt vit, sum upphevjar seg yvir allan eksistens, tíð, rúmd, orku og evnið. Nakað sum slett ikki er bundi at okkara universi og slett ikki bundið at nøkrum fyri at verða til. Gud er sum vit siga neyðugur í sær sjálvum og uppiheldur sær sjálvum. Gud er tí ikki ein vera, tí ein vera er bundin og hoyrir eksistensinum til og Gud er omanfyri eksistens. Við øðrum orðum, Gud eksisterar ikki eins alheimurin ger og vit gera, GUD ER. 

Í kjakinum tyktist hetta verða ein støðug fallacy. 

Men so uppstendur eitt brádligt síðuspring frá Lawrence Krauss. Hesin maðurin tykist, eina løtu hava vavt seg runt og burtur forklára Gudin við einum ævigum multiversi, til alheims uppstandilsi úr absolut ongum, m.a. og fer síðani brádliga at vísa sín positiva hugburð til deismu. 

Fyri tey sum ikki hava innlit inn í hesi fyribrigdini, so er munurin millum teismu og deismu tann, at Gudurin innan teismu skapir alheimin og er virkin í tíð og rúmd, meðan Gudurin í deismu er meiri fráverandi og ikki opinberar seg eins og í teismuni. Við øðrum orðum kann alheimurin í tí deistisku heimsmyndini, fyri summi tykjast líka meiningsleysur, fyri okkum fysisku agentar á jarðarklótuni, sum hann vildi verið í tí ateistisku heimsmyndini. 


Krauss sigur:  

"I don’t think deism, the possible existence of a divine intelligence is not an impossible postulate, and I wan’t argue against it, the universe is an amazing place; the question is, is there evidence…I think the possible existence of a divine intelligence is perfectly plausible and would address some of the perplexing issues associated with the beginning of the universe, it may ultimately, we may find that it is required…but the relationship between that and the specific God…not all can be right..."

Eftirsum kjakið fyrst og fremst snúði seg um hugtakið Gud (frárokna støðutakan til nakra absolutta religión, tó um vit útilukka dømið hjá Craig upp uppreisn Jesusar), so kunnu vit av røttum siga, at Krauss roknar hugtakið 'Gud', enntá í kristnum høpið sum eina rættuliga logiska forkláring uppá eksistensin.

Tað tykist sum Krauss onkursvegna dømir hugtakið Gud, út frá einum teistiskum sjónarmiðið, men kortini sær Gud væl møguligan og logiskan út frá einum deistiskum sjónarhornið. Men hetta gevur bara onga meining og her vassar maðurin seg út á ómetaliga djúpt farvatn! 
Hví? Tí hugtakið Gud, í teistiskum og deistiskum høpið er eitt og tað sama, tó við tí eina fráviki, um Gud er virkin í tíð og stað, ella ikki. 

Ein kann sjálvandi eins og Krauss pástanda, at tað er munur millum hendan logiska deistiska Gudin, sum møguliga forklárar ekistens og so tann kristna/teistiska Gudin sum eisini virkar í tíð og rúmd. Men hetta vísir bara ikki tí teistiska Gudinum aftur, eftirsum hugtaki er tað sama og tað sum Krauss víðari kemur inn á, bara fevnir um, tað so kallaða næsta stigi í kjakinum. 

Tað sum Krauss hevur framlagt sum ein sannlíkan møguleika og ein møguleika sum í framtíðar vísindaligum høpið kann gerast eitt neyðugt krav, er tí eitt úttalisi um, at teistiski Gudurin upp til uppruna existensins er ein logiskur, sannlíkur møguleikið.

Leinkjan til kjakið: