Aftursvar til Hergeir Staksberg og ivaleyst onnur: um Bíbliuna, at steina børn og samkynd

Fyri stuttum skrivaði Hergeir Staksberg provokerandi greinina ‘Tað var gamalt, at mann steinaði síni børn til deyðis’.

Í skrivinum, sum er enn eitt skot í kjakinum um samkynd og hjúnabond, vil Hergeir onkursvegna javnmeta kristindómin við Móselógina fyri líkasum at vísa á, at hesi órættindi, sum okkara “kristna” samfelag ikki vil geva samkyndum, er ein hugburður úr steinøldini, har mann eisini steinaði børn, avrættaði menniskju fyri ótrúskap og eisini við lóg drap veðurfrøðingar.

Eg veit heilt erligt ikki, hví eg tími at svara uppá alt hetta, men her uppstanda so nógvar feiltulkingar og misskiljingar, at eg kundi ikki halda mær. 

Gamla og Nýggja Testamentið

Fyri tað fyrsta er tað ein grundleggjandi meginregla at skilja millum Testamentini og serstakliga millum sáttmálar, so sum Gamla sáttmálanum mótivegis tí Nýggja, og tíðarhúshaldini so sum lógartíðin og náðitíðin.

Einki av hesum kemur fram í greinini, sum vevur alt í ein vavgreyt. Ikki tí eg skal harta Hergeir fyri hetta - hetta er slíkur ógrundaður og ófakligur viðgerðarháttur, sum ein javnan lesur á netinum.  

Tað fyrsta, sum Hergeir og onnur mugu venja seg at skilja, er, at Móselógin var givin til eitt ávíst fólkaslag, í ávísum umstøðum, í ávísari tíð.

Um ein ikki er samdur, so er bara lesa í hesi bókini, sum Hergeir sigur minnir um eitt ‘spikpetti í útsjónd’, hvussu ávísar óbrúkbarar lógir mugu avtakast og aðrar setast í staðin, tá Ísraelsfólk búsetir seg í Kánan, eftir at tey í fjøruti ár hava reikað runt í oyðimørkini. Longu í upprunatíð fólks Ísraels broytist lógin. 

Harnæst hevur Hergeir heldur ikki givið sær far um bólkingina av lógum. Hetta er serstakliga umráðandi, tá ein skal skilja kristindómin í Mosaiskum ljósi. Til dømis eru ávísar lógir moralskar, ikki politiskar, juridiskar, mentunarligar ella umstøðuligar.

Millum jødar og kristin verður munur gjørdur á hesum bólkingum í Mósilógini. Hetta er ómetaliga viðkomandi í okkara uppfatan av hesum religiónstekstinum og eisini í forholdinum millum jødadóm og kristindóm.
Tað er harmiligt, tá persónar kritisera Bíbliuna og kristindóm eins og Hergeir ger í løtuni, og ikki eru vitandi um týdningarmikil og einføld hugtøk og vanliga bíbliuhermeneutik; í slíkum høpi uppstanda sjálvandi skeivleikar, og neyvan ynskir nakar at spilla tíð uppá at verða villeiddur.

Við øðrum orðum er eitt slíkt skriv ikki vert at lesa. 

Fyri at loypa beint í tað, so eru tær moralsku lógirnar altíð galdandi, bæði fyri jødar og kristin, eisini í dag. Her kunnu vit nevna tey tíggju boðini, boð sum til dømis at æra faðir og móðir, ikki at girnast eftir øðrum enn maka tínum, ikki at dríva hor og sjálvandi at elska okkara næsta.

Hesin partur av lógini fevnir eisini um alt, sum hevur við kynslívið at gera, so sum hvørjum ein kann hava sex við og í hesum høpi er samkyndur lívsstílur og umgangur eisini sipaður til sum eitt forboð.

Her, í høpinum av bíbliukritikki, uppstanda annars tveir bólkar. Tann bólkur, sum vil vísa á, at Jesus ongantíð nevnir samkynd og tí hevði eina jaliga áskoðan á tann lívsstílin, og tey, sum vilja vísa á, at søk Jesusar var veruliga at endurnýggja eitt teokrati undir Móselógini, har samkynd vildu brotið lógina og harvið verið atsøkt.

Tey, sum leggja dent á hesar tulkingar, royna síðani at kroysta hesar á tey kristnu, vónandi at vit (kristnu) verða kroyst í ein krók.

Tó raka báðar tulkingar við síðuna av.

Men Jesus, sum prædikaði moralsku lógina, nevnir ongantíð samkynd?

Var so Jesus jaligur um samkyndan lívsstíl?

Jesus sipar ongastaðni í tekstinum til samkynd, men so skal ein eisini hava í huga, at syndirnar, sum Jesus ongantíð kemur inn á í læru síni, vóru nógvar.

Tað eigur heldur ikki at koma óvart á okkum, at Jesus umboðaði ta moralsku lógina úr Gamla Testamenti, og eftir tí moralsku lógini brýtur samkyndur líviháttur við tær meginreglur, sum Gud gav fólkinum.

Men hví nevnir Jesus ongantíð homosexualitet? Grundirnar eru ivaleyst fleiri.

Millum annað hevði Jesus neyvan havt tørv á at leggja mikið fokus á evnið, eftirsum samkyndur lívsstílur millum jødar í Palestina ikki var líka útbreiddur eins og millum grikkar.

Ólíkur Paulusi í Rómarabrævinum, kapitul 1. og aðrastaðni, fer Jesus ikki í holt við evnið. Tað sagt, er øll læra Jesusar, allar hendingar og allir setningar neyvan niðurskrivaðir, ella varveittir.

Av størri týdningi er tó at bíta merki í, at Jesus, sum hevur nógv at siga um synd, vanliga ikki fer út í smálutir. Tað, sum er niðurskrivað, leggur serstakliga eftir teimum meiri vanligu syndunum, sum aftur kunnu bólkast (nakað, sum vit ikki hava pláss fyri í hesum aftursvari), so sum hor, siðloysi (t.d. sex uttan fyri hjúnaband), lystir eygnanna (t.d. pornografi), hatur, kúgan, osfr.

Við øðrum orðum, um Jesus skuldi, ella rættari, um skrivingin skuldi viðgjørt homosexualitet, mátti skrivingin eisini viðgjørt hópin av øðrum syndum. Men hetta var ikki tørvur á og er ikki tøvur á í hesum føri, eftirsum tey vistu og vit vita, at Jesus umboðar ta moralsku lógina.

Jesus vísir tó á ein lista av syndum, sum fevnir vítt:

“Siðloysi, stuldur, manndráp, hor, havisjúka, óndskapur, svik, skammloysi, øvund, spottan, hugmóð, fávitska” (Markus 7: 21-22).

Leggur læra Jesusar upp til, at samkynd skulu kúgast?

Øðrvísi kritikkur enn tann omanfyri leggur upp til, at Jesus kom at seta Móselógina í gildi, eisini við hennara juridisku og revsandi lógum, og at kristin í hesum føri, um tey veruliga trúgva boðskapi Kristusar, áttu at søkt at teimum samkyndu.

Hesin seinni pástandur verður vanliga grundaður á orð Jesusar í Matteus 5: 17:

“Hugsi ikki, at Eg eri komin at seta lógina úr gildi – ella profetarnar! Eg eri ikki

komin at seta úr gildi, men at fullkoma.” 

Jesus er eisini beskrivaður sum ein framtíðar dómari.

Tó, so er tað júst hetta brot úr læru Jesusar, sum vísir báðum omanfyristandandi pástandum aftur.

At Jesus ikki er komin at seta lógina úr gildi, merkir, at moralska lógin enn er galdandi.

Men Jesus sipar ikki bara til lógina, men eisini profetarnar, -sum broytir alt og vísir á, at søk Jesusar viðvíkur ikki eina ávísu lógini, men boðskapinum í Gamla Testamenti.

Tí nýtir Jesus eisini orðið ‘plerosai’ at ‘uppfylla’. Jesus er komin fyri at uppfylla lógina og profetarnar, tað vil siga uppfylla boðskapin í Gamla Testamenti.

Profetarnir eru av týdningi her, tí profetarnir vísa á, at ein nýggj lóg fer at koma:

“Dagar koma – sigur Harrin – táið Eg skal gera nýggjan sáttmála við hús Ísraels og við hús Juda, ikki sáttmála sum hann, ið Eg gjørdi við fedrar teirra, tann dag Eg tók í hond teirra at leiða teir út av Egyptalandi – sáttmálan við Meg sum teir brutu…Nei, hetta er sáttmálin, ið Eg skal gera við hús Ísraels eftir teir dagarnar – sigur Harrin –: Eg skal leggja lóg Mína í sinni teirra og skriva hana í hjarta teirra; Eg skal vera Gud Teirra, og tey skulu vera fólk mítt. Tey skulu ikki longur læra, hvør næsta sín og hvør

bróðir sín og siga: “kenn Harran”, tí tey skulu øll kenna Meg…” (Jeremias 31: 31-34)

“Eg skal geva tykkum nýtt hjarta, og nýggjan Anda skal eg geva tykkum í bróstið…Anda Mín skal eg geva tykkum í bróstið, og Eg skal gera, at tit halda lógir Mínar og gera eftir teimum” (Ezekiel).

Talan er tí ikki longur um Móselógina ella juridisku revsilógina, men um eina innaru

umbroyting, sum inniheldur moralsku lógina. 

Paulus ápostul sipar til hesa umbroyting í fleiri brotum:

“Um tí ein er í Kristusi, er hann nýggjur skapningur; hitt gamla er farið – tað er vorðið nýtt” (2 Korintbrævið 5: 17).

“…Hann sum byrjaði gott verk í tykkum, skal eisini fullføra tað til dag Jesu Krists”

(Filippibrævið 1: 6).

Við øðrum orðum, Jesus umboðar í kristnum høpi ta moralsku lógina, men ikki ta juridisku lógina. Bæði argumentini omanfyri eru tí afturvíst.

Jesus vísir í Nýggja Testamentinum eisini á, at tíð lógarinnar er komin at enda, og at ein nýggj tíð, tað er tíð ríkið Himmiríkis, ella sum tað eisini verður sagt: ‘Ríkið Guds’ er byrjað:

“Men frá døgum Jóhannesar doypara inntil nú verður ríki Himmiríkis tikið við valdi…Tí allir profetarnir og lógin hava profetera líka til Jóhannes” (Matteus 11: 12-13).

Tað er ivaleyst eisini í hesum høpi, at orð Jesu skulu skiljast at:

‘Ríkið Mítt er ikki av hesum heimi’.

Hatta skuldi verði nóg mikið fyri at vísa á, at sjálvt um Móselógin og kristindómur eru samd í ávísum moralskum reglum, so er tað ikki neyðturviliga eitt krav, at kristindómur eisini fevnir um revsilógirnar.

Kristindómur og ríki Guds eru ikki av hesum heimi, og fokusið er á innvortis broyting, heldur enn lóg og revsing; við øðrum orðum er kristindómur ikki ein politisk religión.

Hví eru so Føroyar kristnar?

Her uppstendur so eftirfylgjandi spurningurin, hví kristindómur í Føroyum í so fall er knýttur at statinum? Og sjálvandi, svarið er, at føroyingar í fortíð gjørdust eitt traditionelt kristið fólk, og landið harvið gjørdist eitt traditionelt kristið land.

Upp gjøgnum øldirnar hava føroyingar valt at virða kristnu trúnna, og ávísur kristin hugburður er tí ivaleyst rótfestur í lógum, mentan og hugburði.

Ein kann tí siga í løtuni, at hetta er eitt demokratiskt val. Flestu føroyingar kenna seg í løtuni tryggar við, at Føroyar er traditionelt kristið, at tað er ein fólkakirkja, og at statur og kirkja er knýtt at hvørjum øðrum.
Sjálvt um eg ikki sjálvur eri í fólkakirkjuni og ikki eri samdur við kirkjuni á øllum økjum, og enntá bólki meg sjálvan sum radikal-vekingar-umvendingar-heilaggerings kristnan - (sjálvt um eg ikki eri perfektur), - har eisini mong kirkjufólk vildu bólka seg, so kann eg ivaleyst við flestu føroyingum siga, at hetta samstarv millum stat og trúgv veitir eina trygga etiska barlast fyri samfelag okkara. 

Føroyar hava roynt at hildið fast við ta moralsku lógina í kristindómi, sum eisini sæst aftur í Móselóg, men eftirsum ríki Guds ikki er av hesum heimi, hava Føroyar ikki havt eina líknandi teokratiska lóg; revsilógirnar og rituallógirnar úr Gamla Testamenti hava vanliga ikki fylgt við.

Tað sum eg vil siga er: Skal hetta samstarv enda og land okkara fulkommuliga sekulerast, og harvið moralska lógin í Bíbliuni burturbeinast, so má hetta verða úrslitið av einari demokratiskari broyting; tað vil siga, at fleirtalið av føroyingum mugu broyta hugburð og velja hesa leið. Ein evarska lítil flokkur av illum gudloysingum og ein munandi størri flokkur av uppreistrarsinnaðum liberalistum kunnu ikki bara soleiðis, uttan víðari, krevja at land og fólk knappliga skal dansa eftir teirra pípu.

Men hvør veit, kanska teirra tíð kemur, og tað mugu vit eisini innsíggja, og samstundis mugu vit ivaleyst eisini fyrireika okkum til glíðibreytina inn í eitt gudleyst samfelag, har avleiðingarnar kunnu gerast rættuliga hættisligar.

Her eri eg av tí áskoðan, at kjakið komandi árini má halda á, og at tann ávirkan, sum yvirtekur hjarta og huga fólksins, vinnur.

Nú, eru tað hol í hesum, sum eg higartil hava sagt?

Avgjørt, og eg vil gjarna vísa á nøkur! 

Tað vóru “kristin” samfelag, sum í farnum øldum yvirførdu partar av juridisku Móse-lógini. Vit kunnu sum dømi nevna heksabrenning og enntá í summum førum heilagt kríggj.

Í mongum førum kann tó sigast, at nýtslan av orðinum ‘heilag’ er høpisleys, eftirsum kríggj, við øllum tess ræðuleikum, vildi brostið á kortini.

Í samband við heksabrenning er hetta ein myrkur plettur fyri vesturlendska kristindómssøgu. Men kortini, so uppstóð hetta av tørvandi hermeneutik, at ávísir persónar ikki skiltu bíbliulæruna og júst yvirførdu partar av Móselógina (sum møguliga ikki førkaðu seg so langt frá teirra mentan og lógum) inn í kristnan høp.

Millum annað var kríggj ein týðandi veruleiki í miðaldar Europa, hví ikki kalla hetta heilagt kríggj? Píning var á ongan hátt duld, og hevði ongantíð verið tað, hví skuldi kúgan av øðrum minnilutan og vranglærarum vera ein so stórur munnbiti?

Og síðani heksirnar. Tað er ikki eina í Mósilógini, at heksarí er illa umhildið, aðrar mentanir søktu somuleiðis at heksum.

Tískil, ávíst sum eg her sipi til, og sum kunnu tykjast at vera hol í mínari framløgu, mugu eisini síggjast í umstøðunum av einum samfelag, har kristindómur og tess ávirkan spakuliga gera seg galdandi, - har samfelagið tók kristindóm til sín sum eina statsreligión og traditión, uttan at tann einstaki persónurin neyðturviliga umvendi seg ella fór ígjøgnum nakra andaliga endurføðing.

Í slíkum høpi kann kristindómur penslast ómetaliga dapur. 

Bíbliutulkingarnar hjá Hergeiri.

Lat meg síðan enda hetta aftursvarið við at viðgera nakrar av bíbliutulkingunum hjá Hergeiri.

Eg havi ikki størri viðmerkingar til fyrstu tulkingina, at maður og kvinna, sum dríva hor, vórðu steinað til deyðis. So avgjørt blóðugt og brutalt, men hatta er tað, sum Móselógin legði upp til í slíkum høpi.

Hergeirsa tulking av ‘banna faðir og móðir’ og ‘spádómum’ rakar harafturímóti langt við síðuna av.

Millum annað er Hergeir komin til tað niðurstøðu, at ‘banna faðir sínum’ er tað sama sum at nýta banniorð í einum setningi, tá ein tosar við foreldur síni; fyri at sitera tíni orð:

“For fanin babba! Kom her við tær. Tú hevur sitið alt ov leingi í hasum bálinum. Tú kolast upp, um tú ikki reisir teg upp og finnir tær eitt kaldari stað at sita”.

Hetta kann neyvan raka longur við síðuna av og er bara dømi um, hvussu alneyðugt tað er, at Hergeir setir teg inn í tingini, áðrenn hann leggur slíkar tulkingar út alment. Tað er sjálvandi, um hann heldur tað vera neyðugt at spæla ‘fair play’.

Orðið ‘banna’ í hesum høpi ‘kakologio’ (á upprunamálinum), merkir at ‘tosa ilt um’. Rótin til orðið er ‘kakoetheia’, sum merkir ‘ónt, óndur av náttúru’. Orðið verður nýtt um ein, ið hevur ilt í huga. Teksturin sipar tí ikki til leyst og óskyldugt bannarí, nýtt í einum setningi uttan ábreiðslu, men til ein, ið veruliga ynskir at gera foreldrum sínum ilt.

Tildømis í Markus 7: 7—13 siterar Jesus hetta brotið í samband við tilkomin fólk, ið skera foreldrini út úr teirra lívi; sum velja ikki at taka ábyrgd fyri teirra lívi og heilsu, tá hesi eru komin upp í árini.

Við øðrum orðum, at banna faðir og móðir vildi her lýst ein tilkomnan persón, sum í teimum umstøðum vrakaði síni foreldur.

Í hesum høpi, Jesus sipar til, valdi ein sonur at geva peningin til templið og lata foreldrini ganga svong. Hetta er slíkt, sum ger Jesus svakan, og her siterar Jesus enntá revsilógina, at eftir Móselógini átti ein slíkur at latið lív. Jesus livir hóast alt í fyrsta árhundrað í Judea, har Móselógin var í fokus, í huga fólksins.

Tað eigur tí ikki at koma óvart á okkum, at hetta við at taka ábyrgd fyri foreldrunum og familju er ein grundleggjandi meginregla í kristnu trúnni; sum Paulus skrivar í Fyrra Brævinum til Timoteus:

“Men hevur onkur ikki umsorgan fyri sínum egnu og fyrst og fremst fyri húsfólki sínum – hann hevur avnokta trúnna og er verri enn ein vantrúgvandi” (5: 8).

Seinna tulkingin, har Hergeir sipar til tey, ið spáa, rakar ikki minni við síðuna av.

“Í somu bók eru eisini ring tíðindi til tey, sum spáa. Tey skulu eisini drepast, so tit veðurfrøðingar, demografar og øll onnur, sum spáa um framtíðina. Tit eru fucked. (3.Mósebók 20, 27)“

Hvussu í allari tí víðu verð Hergeir kemur til tað niðurstøðu, at hetta sipar til veðurfrøðingar, er mær ein størri gáta. Okkurt sigur mær, at Hergeir antin tvætlar, ella hevur hann ikki ánilsi fyri, hvat bíbliuteksturin veruliga snýr seg um.

Í samanhangi sigur teksturin soleiðis:

“Táið onkur—maður ella kvinna—fæst við at mana upp deyð ella spáa, skal hann lata lív…”

Talan er tí ikki um veðurfrøðingar, men slík, sum seta seg í samband við tey deyðu fyri at vita um framtíðina; nakað, sum vit í dag vildu bólka undir heitið okkultisma.

Tað eru beinleiðis dømi um hetta í Bíbliuni, til dømis tá kongurin Saul ráðaleysur um framtíðarstøðuna við grannalandið av filistarum søkir eitt medie fyri at mana upp profetin Sámuel (Fyrra Sámuelsbók 28). 

Hvør er so niðurstøðan í øllum hesum?

1. Kristindómur inkluderar moralsku lóg Ísraels, men ikki tað juridisku. Tað vil siga, at kristindómur revsar ikki brot á moralsku lógina.
Í einum samfelag sum Føroyum, har mentanin er kristin, eiga vit tí ikki at hálova samkyndum lívstíli, men heldur ikki at niðurgera ella kúga tey, sum velja ella taka hesa lívsleið.

2. Kristindómur er ikki ein politisk religión; eingin kann revsast juridiskt í navni kristindómsins ella Kristusar. Við øðrum orðum er tað ikki ábyrgd kristnu Føroyar at revsa samkyndan eftir Móselógini.

3. Føroyar er eitt traditionelt kristið land, skilt á tann hátt, at flestu kalla seg kristin; í hesum føri er samstarv millum stat og trúgv, og moralska lógin er vorðin partur av okkara grundleggjandi uppfatan av morali. Grundað á hetta kunnu samkynd saktans liva sum samkynd, búgva saman sum samkynd, men ikki fara út í samkynt hjúnalag.

4. Tað sagt: støðan kann í framtíðini broytast, um fleirtalið av føroyingum velja at bróta við kristna arvin, og um slík ávirkan brýtur samstarvið millum stat og kristnu mentanina. Er hetta ynski føroyinga, so má kristna mentanin víkja og onnur mentan fáa valdið.

Enn einaferð: Kommunisma, Stalin, Pol Pot, Hitler og ateisma: Aftursvar til desperatar ateistar

Eg hevði einki annað væl enn at svara hesum pástandinum aftur (enn einaferð).

Ein gudloysingur á Facebook, vísti á hesa leinkju fyri at vísa at persónar sum Hitler, Stalin og Pol Pot slett ikki vóru ateistar og at teirra ræðuleikar tí slett ikki kunnu undirleggjast ávirkan ateismunar.

Eg sigi ikki og eingin sigur at allir ateistar taka undir við ræðuleikum og at allir ateistar kunnu bólkast saman við hesum psykopatum omanfyri.

Tó so vóru hesir ateistar og teirra ideologi og søk var grundfest í ateismu.

Tað er tí neyvan nøkur loyna og væl at skilja, at aktivir gudloysingar, sum longu føra eitt propaganda kríggj oftani hava ilt av, at veruleikin ikki heilt passar við teirra pástandir, nemliga pástandin, at religiónin skuldi verið rótin til alt ilt; soleiðis sum Dawkins og aðrir leggja upp til tað.

Í seinasta árhundra tykist veruleikan at vísa á tað beint øvugta.

http://www.examiner.com/article/refuting-the-myth-that-hitler-stalin-and-pol-pot-were-atheists-1

Men, satt at siga, skal eg viðganga, at veit eg ikki hvussu var við Hitler (var Hitler gudloysingur ella ikki?), uttan tað at maðurin var propagandameistari og leyg sum djevulin sjálvur. So mikið fyri hansara úttalisir sum Gud og Kristindóm í hansara talum og bókini Mein Kampf.

Og síðani nær eru vit farin at taka Hitler í álvara?

Somuleiðis eru góð prógv fyri at nazistarnir, undir nazitíðini royndu at avkristna Týsklandi. Tíðskil er nevyan nøkur grund at halda, at Hitler neyðturvilliga bardist fyri Guds søk, ella nakrantíð hevði tað í hyggju; í hvussu er ikki fyri Kristindómin.

Mítt aftursvar niðanfyri, er skjótt skriva, ætla sum ein skjótt viðmerking á FB, ivaleyst við stavifeilum og øðrum, men kortini týdningarmikið fyri ateist-teistiska kjakið:

Ótrúliga vánalig og høpisleys grein; nakað sum slett ikki rationelt viðger umstøður, fakta, keldur ella nakað.
 Tildømis 1): Hitler eins og Mussolini kundu ikki føra ein ateistiskan bardaga, møguliga tí at søkin hevði fløkt seg við Kommunismuni eystanfyri, sum nógvir týskarir og Italienar hataðu. 2) Úttalisini í Mein Kampf og aðrastaðni byggja tí ikki uppá annað enn propaganda, ella hvat skulu vit nú taka Hitler í álvara? Ja hví ikki, nú tá vit kortini, á okkara døgum eru farin at læra um moral frá djórunum?
 Annars lesið eitt sindur at týskari søgu og biografiðum sum klárt og týðiliga vísa á, hvussu Týskland undir nazistunum var við at avkristnast.
 At Stalin og heila kommunistiska rákið var ateistiskt og at ateisma var grundleggjandi fyri teirra ideologi og gerðir, sæst frá teirra egnu skriftum, har er eingin vegur uttanum og einum nýtist ikki at verða desperatur fyri at síggja veruleikan í eyguni.
  Allir hesir kommunistisku tekstirnir eru á netinum og enntá á enskum.
 Vælsignaðu ateistar, geri eitt sindur av heima arbeiði heldur enn bara at gloypa øllum slíkum desperatum skrivum, sum (...) vanliga kemur við, sum tað omanfyri, rátt.
 Eitt snøgt dømi uppá hvussu vánaliga greinin omanfyri er, er tess viðgerð av Pól Pot. Greinin førkar seg frá veruleikanum við at fløkja Pól Pot og hansara kommunismu upp í Buddismu. Wow...eg fái látursannfall.
 At Pól Pot var uppaldur sum buddist og gekk á einum katólskum skúla, sigur ikki ein pinn um teir ræðuleikar maðurin var atvoldin til í Kambodia.
Tað sum veruliga hevur týdning í høpinum, er Pol Pot undan ræðu árunum í heimlandinum var ávirkaður og upplærdur av fronskum kommunistum í París, Fraklandi, har hann eisini var í holt við sína útbúgving, og tá gjørdist partur av franska kommunista rákinum; hesir vóru gudloysingar. Visti annars ikki at buddisma er teisma?
 So stutt sagt, eg eri keddur av at bedrøva tykkum, tað hvørki nyttar ella sømir seg at stinga høvdið sandin. Blóðigu hópdrápini og kúganin seinastu 100 árini, má sigast at verða framd serstakliga av hond teirra gudleysra; einum nýtist ikki at fara aftur til Miðøldina ella Kánan at gremja um brot á mannarættindir.

Drepa nýføðingar???

Drepa smábørn???...helt tey siga at okkara samfelag hevði útvitkla seg til nakað betrið, moralskari, frælsari.

Men nú kom tað. 

Hetta er tað sum eg bara havi bíða eftir og úttala meg negativt um í meiri enn eitt ár, samstundis sum ateistar hava kalla meg óerligan og svakan.

Vælkomin til eitt gudleyst samfelag, har vit nú møguliga skjótt kunnu drepa okkara børn (upp til ein vissan aldur).

Í hvussu er, eru vit nú komin so langt á mál, at hesir etisku heimspekingar eru komnir til niðurstøðuna, at munurin á at drepa eitt óføtt barn og at drepa ein nýføðing er møguliga nærvið null.

Nær fara vit at vakna upp og lukta kaffi?

http://www.telegraph.co.uk/health/healthnews/9113394/Killing-babies-no-different-from-abortion-experts-say.html

Vit eru fiskar...sigur gudloysingurin

Filmurin hjá Ray Comfort 'Evolution vs. God'

So kom filmurin 'Evolution Vs. God' hjá Ray Comfort út. 

Comfort er ikki nakar vísindamaður og hevur áður gjørt onkran brølara í sínum royndum at vísa darwinistunum aftur. Tað eigur tí ikki at koma sum óvart á okkum, at ávíst sum maðurin kemur inn á í hesum filmi, ivaleyst fer at verða víst aftur (í hvussu er í teoriðini).

Tó so er hetta ikki ein vánaligur filmur. Hugsi kanska serstakliga á tað fokus sum er á úttalisini hesum hjá darwinistum og gudloysingum, professarum og teirra næmingum og hvussu hesir halda heimin og tilveruna henga saman.

Í filminum vil Comfort hava hesar gudloysingar at vísa á observandi núverandi, verulig empirisk 'evidence' fyri at eitt slag av onkrum livandi, broytir seg til eitt annað; men hetta tykjast hesir gudloysingar hava torført at svara upp.

Tað sum ikki kemur óvart á meg er, at næmingar blint tykjast trúgva tí sum teir hoyra og lesa og at summir av hesum forsprákarum fyri menningarlæruni, ikki hava ánilsi fyri hvar teir veruliga standa. 

Stuttligt eisini, at hoyra MA næmingar greiða frá øllum hesum, uttan at verða í verjustøðu; stuttligt tí hetta verður orða væl øðrvísi enn teir setningar vit vanliga lesa frá føroyskum ateistum, í royna at verja teirra sjónarmið.

Áhugavert eisini at hoyra ein av forsprákarunum fyri UCLA pástanda, at skúlar í USA loyva ávirkan av ID (Intelligent Design), sum er kolasvørt lygn.

Tann veruliga óhugnaliga síðan við filminum, er ávísanin til moral og etik, sum tykist verða ávirka av gudloysu heimsmyndini; tildømis verður menniskja ikki hildi at hava meiri virði enn ein hundur; 4 av teimum sum spurgd vóru, søgdu seg heldur vilja bjarga teirra egna hundi enn teirra nábúgva, um nábúgvi og hundur vóru við at drukna.
Hetta eigur heldur ikki at koma so óvart á okkum, tá hugsa verður um, at menniskja í veruleikanum eru fiskar, sum gudloysingurin PZ Myers eisini hentydar til í filminum; og tá gevur tað meninig, sum onkur av hesum eisini hentydaði til, at hetta skyldast menningarlæruni og av at nátturan er valda av 'survival of the fittest.

Filmurin fer komandi dagarnar og vikurnar ivaleyst at verða demoniseraður so tað forslær, men alt hetta stendur tó eftir. Og so kunnu vit sjálvandi spyrja okkum sjálvi, hvat ein gudleysur hugburður og hugsjón hevur at bjóða okkara samfelagið?

http://www.youtube.com/watch?v=U0u3-2CGOMQ

Gud og Stephen Hawking

Stephen Hawking er kendi fysikarin sum vit síggja sitandi í rullustólið og tosa gjøgnum eina teldu. Hetta eigur tó ikki at lumpa okkum, maðurin er eitt satt flogvit og ein av heimsins gløggastu vísindamonnum.

Hann er eisini tann sum hevur gjørt øll í ørviti við sínum úttalisum, um hann (Hawking) heldur Gud verða neyðturvilligan og hansara eksistens verða logiskan ella ikki.

Seinastu tvær bøkurnar kundu títt uppá at Hawking tekur avstand frá Gudi ella flýggjar frá Gudi.

Hetta við 'flýggjan' sigi eg, tí maðurin leggur upp til slíkar pástandir so sum, at alheimurin byrjaði uttan at byrja og at alheimurin uppstóð orsaka av 'gravity' (um eg skilji hann rætt).

Ex-konan hjá Hawking var tó sannførd í, at Hawking við sínari vitan og óansæð sínum trupla lívið, veruliga trúði á Gudin; ivaleyst kunnu vit sitera Fred Hoyle tá hann sigur at Gud valdar tonkunum hjá vísindafólkunum meiri enn hjá prestunum.

Hví eg sum kristin ikki luttók á Faroe Pride

Fyri stuttum løgdu limir í LGBT eina grein út um Matthew Workman, ein mormonara, sum luttók í einari ‘gay pride' skrúðgongu, og sum í løtuni eggjar øðrum mormonum og eisini kristnum til at luttaka og eisini at broyta hugburð mótvegis samkyndum.

http://lgbt.fo/?p=2396

Umsetta greinin við heitinum: ‘Hví eg luttók í Pride skrúðgonguni, og hví tú eisini áttið at komið við’ tyktist vera ein innbjóðing til føroysk kristin um eisini at luttaka og ein frágreiðing um, hví kristin sambært bíbilskum sjónarmiði kunnu luttaka.

Hetta skrivið hjá mær er ein viðmerking til nakað av innihaldinum í greinini. 

Men áðrenn eg viðmerki, vil eg fyrst siga: Takk fyri innbjóðingina.

Eg eri partvíst samdur við viðkomandi (Matthew Workman), sum hevur skrivað greinina. Tey kristnu eru ongastaðni (í Bíbliuni) eggjað til at kúga, døma ella hata samkynd, eins og vit ikki er eggja til at kúga, døma og hata menniskju sum heild. Somuleiðis eri eg samdur í, at tey, sum eru við til at kúga síni medmenniskju, eitt nú samkynd, koma í høpinum av ‘Ríkið Guds’ (sum kemur) einaferð at standa til svars fyri hægru maktini. 
Soleiðis skal kristindómur ið hvussu er skiljast. Tí verður í hesum sambandi ikki sipað til Móselógina - ein lóg, sum varð givin øðrum fólki í øðrum andaligum tíðarhúshaldi, í aðrari tíð og undir øðrum umstøðum - men læru Kristindómsins og Nýggja Testamentis, sum er til okkum kristnu ídag, allastaðnis.

Tó (og her kemur tað partvísa inn) merkir hetta ikki, at kristin eiga at taka undir við samkyndum lívsstílið, geva skarvin yvir fyri at vera politiskt røtt ella luttaka í LGBT skrúðgongum.

Hví?

Jú, sum tey flestu ivaleyst hava fatað, so hava Jesu eftirfylgjarar bæði persónin Jesus Kristus og Ný Testamentligu skriftirnar sum útgangsstøði; lív okkara er tengt at læru og fyrimynd Jesusar og læru ápostlanna, og henda fyrimyndin og hesar skriftir fevna ikki um gudfrøði eina, men eisini um lívsstil, moral og etikk.

Sum eg longu havi víst á so lærir fyrimynd Jesusar okkum, at vit ikki eiga at vera fordømandi. Í sínari tíð hugdi Jesus ikki hyggja niður á syndarar (og tá eg nýtið orðið syndari í hesi grein, er tað ikki specifikt eitt skot eftir samkyndum) og so kunnu vit sjálvandi spyrja okkum sjálv, hvussu vit skuldu kunnað annað. Bíbliunnar læra lýsir, at hvørt menniskja av nátturu er syndigt og harvið óskikkað at hyggja niður á onnur, meðan hesin Jesus eftir læru Bíbliunnar ikki verður roknaður sum syndari. 

Og tó síggja vit ikki Jesus døma, gremja seg ella ikki umgangast syndarum. Tvørtur ímóti síggja vit Jesus javnan sita saman við teimum sum tey tátíðar religiøsu úr fyrstu øld hugdu niður og ikki bara valdi hann at umgangast tey, men enntá eta og drekka í teirra samfelagi, eitt eyðkent jødiskt tekin í fyrstu øld um, at tað hesi vóru góðtikin og ikki hugd niður á við fordøming.

Tískil koma her dømi um, at Jesu eftirfylgjarar eiga hava sama hugburð, og ávaringin um, at tey, sum døma, skulu sjálvi verða dømd:

"Dømið ikki, fyri at tit skulu ikki verða dømd!” (Matteus 7: 1)

Jesus dittaði sær enntá at orða seg soleiðis:

	Jesus segði við teir: "Sanniliga, sigi Eg tykkum: Tollarar og skøkjur fara fyrr inn í ríki Guds enn tit!” (Matteus 21: 31)

Orð Jesusar tala fyri seg, tað tykist ofta lættari hjá hesum óheiløgu og óreligiøsu at ganga inn í Ríki Guds enn hjá religiøsa fanatikaranum (og enn einaferð 'óheiløg' og 'óreligiøs', eru í hesum høpið ikki ein specifik peikan eftir samkyndum).

Tískil tekur Jesus eisini mangan meiri dýran til og slær nógvar ferðir meiri niður á hesar religiøsu fanatikarir enn á tann opinlýsa syndaran.

Tá ið tað er sagt, er tað harnæst av týdningi ikki at missa fulla samanhangið, tí her er tað, at tey mongu velja at vera nøgd við avmarkaðan bíbliukunnleika, samstundis sum tey nokta at hyggja nærri at fullu læru og hugburði Jesusar. 

Latið okkum fyrst taka fyrimyndina Jesus – hesin, sum javnan át og drakk við syndarunum, og sum vísti okkum á ein ófordømandi hugburð. At Jesus var góður við syndaran, kemst ikki uttanum, men hetta merkti kortini ikki, at Jesus jaliga góðtók lívsførslu syndarans. Til dømis tosar Jesus harðliga ímóti hori, lystum eygnanna (t.d. at hyggja at øðrum við girndarhuga, nakinmyndir o.s.fr.), dráp, vreiði, hatur, hjúnabandsbrot o.s.fr.

Listin yvir ymiskar syndir, sum Jesus einaferð setti upp, sum Markus hevur endurtikið í sínum Evangeliið, ivaleyst frá Pæturi ápostli, ljóðar: “Siðloysi, stuldur, manndráp, hor, havisjúka, óndskapur, svik, skammloysi, øvund, spottan, hugmóð, fávitska” (Markus 7: 21-22).

Hetta  yvirlitið rakar hvønn einstakan av okkum og øll sløg av fólki og hesi, sum Jesus var góður við, men hvørs lívsførslu hann samstundis talaði ímóti.

Við øðrum orðum: skøkjan og tollarin, sum hava lættari við at koma inn í Ríki Guds enn religiøsi fanatikarin, trína ikki inn í hesa sælu, tí tey hykla minni, men tí tey mangan hava lættari við at umvenda seg, og umvending er kravið.

	Jesus segði við teir: "Sanniliga, sigi Eg tykkum: Tollarar og skøkjur fara fyrr inn í ríki Guds enn tit!
	Tí Jóhannes kom til tykkara á rættvísivegi, og tit trúðu honum ikki; men tollarar og skøkjur trúðu honum; og tóat tit sóu hetta, angraðu tit tað kortini ikki aftaná, so tit trúðu honum’ (Matteus 21: 31-32).

Hesi sum trúðu Jóhannes umvendu seg og vóru doypt.

Tað eigur tí ikki at koma dátt á okkum, at Jesus eisini lýsir hesi, sum hann hevur verið góður við, sum hann ikki hevur dømt og sum hann hevur etið og drukkið saman við, eisini við neiligum orðum, eins og hann ger við hyklandi religiøsa fanatikaran:

“Stríðist fyri at koma inn um hitt tronga portrið! Tí mong, sigi eg tykkum, skulu royna at koma inn og ikki koma…Tá skulu tit fara at siga: ‘Vit ótu og drukku fyri eygum Tínum, og tú lærdi á gøtum okkara’! Men Hann skal svara: ‘Eg kenni tykkum ikki, hvaðani tit eru; farið burt frá mær, øll tit sum gjørdu órætt…’! (Lukas 13)

Greinin, sum eg her svari aftur, rakar harvið langt við síðuna av, tá hon leggur upp til, at tú dyrkar Gud, um tú luttekur í skrúðgongum sum Faroe Pride, og tað enntá fyri tína trúgv (ivaleyst sipað til kristna trúgv). Hetta gevur onga meining í kristnum høpi, har lystur samkynda eins og ymisk onnur tráan skilir seg frá tí lívsstíli, sum verður álagdur okkum.

Jú, tú dyrkar Gud, um tú elskar samkynd, eins og tú eisini elskar øll tíni  medmenniskju. Tú dyrkar Gud, um tú ikki hyggur niður á samkynd ella fordømir og háðar tey, eins og tú somuleiðis dyrkar Gud, um tú ikki dømir og háðar onnur medmenniskju.

Men tú dyrkar heldur ikki Gud, um tú tekur undir við samkyndum lívsstíli, eins og tú heldur ikki dyrkar Gud, um tú tekur undir við øðrum, sum Nýggja Testamenti forbjóðar.

Brot úr Bíbliuni, so sum: ‘dømið ikki’ ella ‘elska næsta tín sum teg sjálvan’ ella ‘alt sum tit tí vilja, at menniskju skulu gera tykkum, skulu eisini tit gera teimum’ merkja ikki, at tann kristni neyðturviliga skal taka undir við øllum, sum næstin ger. Havast skal í huga, at setningurin: “elska næsta tín sum teg sjálvan”, stendur saman við “elska Harran Gud tín av øll hjarta tínum”; har Jóhannes ápostulin í brævi sínum skrivar, at: “Tað er kærleikin til Gud, at vit halda boð Hansara”.

Boð Guds fevna um hópin av góðum gerðum, positivan hugburð, sterk hjúnabond o.a, men eisini um ávísan atburð, lívstíl og hugburð og gerðir og lívsførðslu sum ein skal taka avstand frá.

Tað er tí høpisleyst at nýta sum grundgeving fyri, at kristin skulu fara á Faroe Pride, at onkur mormonari er vorðin meiri opinsinnaður, ella at nøkur kristin hava ment seg úr fornøldini. Tað er høpisleyst, av tí at hesi fara ímóti tí læru, sum Bók teirra kristnu ásetur og hesi umboða tí slett ikki tað trúgv og tey virðir, sum kristindómurin upprunaliga stendur fyri.

Talan er her um slík, sum sundurpetta kristindómin fyri at hann skal hóska seg einum og hvørjum tíðaranda. 

Um kristindómurin skal skerjast fyri at toknast hvørjum Peri og Pól, Adam og Steve og hvørjum Vishnu og Ahmed, bæði í eystri og vestri, hvat hevur Kristindómurin so eftir at bjóða?

Eg ynski tykkum samkyndu alla eydnu við lívinum og ætli mær ikki at taka lut í nakrari kúgan; tvørturímóti er tað mín kristna skylda at virða samkynd sum vanlig fólk og medmenniskju og eisini at standa saman við teimum, um tey verða atsøkt, verði tað seg í Føroyum, Russlandi ella Uganda.

Men tá ið tað er sagt, so fari eg neyvan at taka undir við samkyndum lívsstíli og so slett ongantíð við søkini hjá LGBT og ætli mær tí ikki at luttaka í tykkara skrúðgongu.

Annars skrivaði eg hetta skrivið av tí einu orsøk: ikki fyri at niðurgera samkynd ella onnur, men eina tí at LGBT viðhaldsfólk í hesum førið, í teirra reklamu fyri Faroe Pride blandaðu Bíbliuna og kristnu trúnna uppí.

Vinarliga

Høgni Johannesen

Nær var Markusar Evangeliið skriva?

Papias sum livdi í Hierapolis í Líttla Asia, skrivar at Markusar Evangeliið var skriva av Markus, læriveini Pæturs, og at Markus skrivaði niður tað sum Pætur segði.

Hetta fellur ikki væl í oyrunum hjá kritikarum, eftirsum hetta hevur við sær, at Markusar Evangeliið sum eygnavitniskeldu kann nýtast í grundgevingini fyri at Evangeliini møguliga kunnu varpa ljós á veruleika.
Hesir argumentara tí fyri, uttan stórvegis grundgeving, at Papias neyvan hevur skriva hetta við árhundraskifti, men heldur umleið ár 140, eftirsum Papias møguliga doyði í ár 140.

Hetta argumentið fellur. Eitt er sjálvandi at Papias møguliga doyði í ár 140, men hví og hvussu skal hetta grundgeva fyri at Papias neyðturvilliga skrivaði hetta í ár 140?

Og víðari, um so var at Papias skrivar hesi orð í ár 140, hvussu skuldi hetta kortini loyst trupuleikan hjá bíbliukritikarum, eftirsum Papias, í livdi í seinnu helvt av fyrsta árhundra, harvið er førur fyri at framleggja eina keldu úr fyrsta árhundra. So kann tað verða líka mikið, um maðurin niðurskrivar hetta í 1 árhundra ella fyrru helvt av 2 árhundra.

Eisini so sipar Papias í skriving sínari, til tvær heimildir, Johannes tann Elsta og Aristion, sum opinbert vóru eygnavitnir til Jesus og vóru lærisveinar hjá ápostlunum.

Papias leggur dent á at hendan kunning um Markus, Pætur og Markusarevangeliið, kemur frá hesum báðum, sum ein eygnavitnisyvirførðing, sum harvið bendir á, at keldan er úr fyrsta árhundra.

Gudloysingar og kritikarir eru skjótir at pástanda, at Papias lýgur. Men vit kunnu eins væl pástaði mótsatt kritikarinum, at Papias sigur sannleikan. Hví skuldi Papias lúgva og basera uppá hvat? Um Papias íspinnur hesa informatión, kundi Papias líka so væl tikið pástand sín víðari og skriva, at keldan var givin honum av einum ápostli, møguliga Jóhannes ella onkrum øðrum, sum eisini livdu um somu tíð og at Markus Evangeliið var skriva niður beinleiðis av Pætur.

Her kundi ein eisini, bara fyri at provokera, ivaleyst sipa til agnostikarin og bíbliukritikarin Bart Ehrman, sum í bók sínari: Jesus the Apocalyptic Propte of the New Millennium, skrivar, at vitnispurður Papiasar, má takast í álvara.

At Markus er ein eygnavitnis kelda, skriva niður av einum sum hevur diktatera kelduna, kemur eisini til sjóndar í sjálvum tekstinum hjá Markus, har í granskingararbeiði vísir á, at Markus tykist ómetaliga oralskt av nátturu og ómetaliga ávirka av armaiska málinum. Hetta samstundis sum at tilfarið í mongum førum er samansett av smáum eindum, sum var hætturin lærisveinar lærdu seg at minnist hópin av informatións yvirføring uttanat. Somuleiðis er tað av áhuga, at orð Jesusar í fleiri førum, kunnu yvirsetast frá griskum til aramaiskt (málið sum Jesus talaði), har í serfrøðingur gjørdust varhugir við, at orð Jesusar gjørdust rytmisk og poetisk, eisini ein týðinandi partur at uttanatlæru.

Skrivingin hjá Papias sum kann tíðarfestast umleið ár 90-110, stavar frá bókini hjá Eusebius úr 4 árhundra, um søgu Kristindómins. 

Nakrir kritikarir hava tí pástaði at keldan er ov langt frá samtíð Papiasar og tí er óálítandi.

Men vit kunnu aftur spyrja hví? Eg kann sjálvandi siga at Eusebius ger brúk av einum kristnum bókasavnið, har í tey kristnu hava savnað kristnar bókmentir, sum tey kristnu eisini løgdu dent á, líka niður til tíð Papiasar; so hví skuldi skriving Papiasar ikki koma frá pennið Papiasar og basera uppá hvat, skuldi skrivingin ikki komi frá penni Papiasar?

Harnæst er Papias nevndur í skrivingini hjá Irenaues, sum var lærisveinur Polykarps, sum kendi Jóhannes og aðrar ápostlar. Irenaeus skrivar í ár 180 og sipar eisini til Papias, eins væl og somu informatiónina, at Pætur hevur diktera evangeliið til Markus, og óheft av Papias.

Ein onnur kelda skriva um ár 140-160 er Justin Martyr, sum vísir á, at evangeliini eru at finna á kristna bókasavninum í Róm við byrjanini av 2 árhundra. Justin Martyr navngevur tað eina sum 'Endurminning Pæturs' við einum sitati úr Markusar Evangeliinum, kapitul 3. Tað vil siga Evangeliið eftir Markus, sum er keldan frá munnið Pæturs. Hetta samsvarar við tað informatión sum Papias veitir okkum.

Skulu vit tí fara eftir óheftum samtíðarheimildum, frá tíðini tá lærisveinarnir hjá ápostlunum og teimum, sum kendu hesar lærisveinar livdu, so hava vit í dag 3 heimildir, sum vísa á Markus sum eina keldu, diktateraða av Pætur ápostuli.

Tað er tí søguliga sæð, ein sterk ábending um trúvirði.

Við øðrum orðum, tað sum vit lesa hjá Markusi, eru søguliga sæð ivaleyst hendingar fortaldar, av einum eygnavitni Jesusar, í tíðini tá eygnavitnini livdu.