Apologetik - Kristindómur Svarar

Menniskjaknæði: eitt 'evidence' fyri ID?

2012-02-12T09:32:00.000-08:00

Sera áhugaverd grein hjá Stuart Burgess.

http://www.trueorigin.org/knee.asp

Burges argumenterar millum annað fyri, at menniskjaknæði er ein mekanisma, sum bara kann forklárast við I.D.?

Eg hitti Burgess í Onglandi í 2010, undir einum av hansara fyrilestrum í Birmingham. Hann er ein av heimsins størstu inginørum og virkar sum professari innan 'engineering design' á universitetinum í Cambridge og Bristol.

Í 90unum spældi Burgess ein týðandi leiklut í bygnaðinum av heimsins størsta satelitti ENVISAT.

Tað sum er áhugavert við Burgess, er at maðurin vegleiðir næmingum á doktaragradstøði í at granska menniskja og djórðakroppar út frá design, men ikki endiliga I.D. At kyknan, menniskjaknæði og fuglaveingir kunnu og eiga at verða granskaðir út frá handverksfrøði heldur Burgess verða ein vaksandi trendur uttan at ein yvirhøvur nýtist at koma inn á ID rørðsluna.

I.D. og robottar

2012-02-11T05:27:00.000-08:00

Tá man hugsar um hvussu lítil framgongd hevur í royndini at framleiða menniskjalíknandi robottar, hvussu sannlíkt er tað at nátturan við sínari mekanisku tilvild hevur megna at framleitt kompliseraða lív samanknýtt av likami og persóni?

Gud og paradoksi av líðing (fyrilestur í Nebo)

2012-01-28T12:22:00.000-08:00

Hetta er eitt evnið vit mugu viðgera nógv meiri í framtíðini.

Leinkjan niðanfyri er ein fyrilestur eg hevði í samkomuni Nebo á toftum um evnið Gud og paradoksi av líðing. Fyrilesturin er kanska serliga ætlaður einum kristnum lurtaraskarða og viðgerð serstakliga líðing í lívinum hjá einum kristnum.

Ávaring eg havi kroyst eina rúgvu at tilfarið í 40 minuttir av framløgu.

http://soundcloud.com/lavur-oddmarsson-tausen/h-gni-johannesen-tr-arverja-24

Vit liva í eini óndari verð:

Slíkar myndir (og eg havi sæð slíkt við mínum egnum eygum) sker seg djúpt í sinnið...satt at siga ger hetta meg svakan.

Men líðing er ikki Guddómiliga fremmant:

Gud og paradoksi av líðing

2012-01-28T11:59:00.000-08:00

Helt altíð at jødiski rabbinarin Aaron Jastrow í grípandi sjónvarpsrøðini 'War and Remembrance', var rættuliga óvísur í sínum avgerðum; avgerðir sum seinni vóru atvoldin til at hann seinni endaði jørðisku tilveru sína í skorteininum í fangatippinum Auschwitz.

Óansæð so kendi maðurin til líðing (so tað forslær). Jastrow hevði ivaleyst úthugsa øll argumentir fyri og ímóti pardoxinum um hví ein alvaldandi Gud loyvir líðing. Leinkjan niðanfyri vísir seinastu talanu hjá Jastrow í synagoguni í Theresienstadt, møguliga dagin fyri at hann og tey seinastu vóru deporteraði til helviti í Auschwitz. Hesa 6 minuttir longu taluna áttu øll kristin og gudloysingar somuleiðis, at hoyrt og tikið til sín, tí hetta er tað svarið sum Bíblian gevur um hendan aldargamla spurningin.

Út frá Bíbilsku søguni um Job, greiðir Jastrow frá loyndarmálinum um líðing. Jastrow lýsir evnið akkurát soleiðis sum eg havi uppfata tað. Og forkláringin er ikki so einkul, polemisk og yvirfladisk sum ateistar oftani gera tað til, og hví skuldi tað?

Ateisma og faðirmyndin: Er orsøkin til ateismu sálarlig?

2012-01-24T00:14:00.000-08:00

Leinkjan niðanfyri vísir á áhugaverdu hypotesuna hjá Paul Vitz , sum byggjandi á ein hóp av nútímans og søguligum tilfarið vísir á, at ateisma í nógvum førum ikki hevur sín uppruna í vit og skil ella rationalismu, men heldur í sálarligum (psykiskum) orsøkum og uppstendur oftani orsaka av einari torførari familjubakgrund, serstakliga tørvinum av eini tryggari faðirmynd.
Paul Vitz, sum sjálvar var ateist frá aldrinum 18-38 av persónligum orsøkum, vísir á, at tað er nærum vorðin trendur millum slóðbrótandi ateistar, at hesir hata sín pápa og nógvir enntá faðirmyndina sum heild.

Vitz sum tó leggur áherðslu á, at hendan hypotesan í 1989 var ógrunda, heldur at ateisma í mongum førum er persónligi bardagin við faðirmyndina, atvoldin av eini vánaligari faðirmynd, sum av sálarligum orsøkum síðani førir til hatur av faðirmyndini sum heild, í hesum førinum Gud, sum í Bíbliuni er lýstur sum ein faðir og sjálvandi maskulinur.

http://www.columbia.edu/cu/augustine/arch/frear/vitz.htm

Bókin hjá Paul C. Vitz, ‘Faith of the Fatherless: The Psycology of Atheism’, kann keypast á amazon:

http://www.amazon.com/Faith-Fatherless-Psychology-Paul-Vitz/dp/1890626252

Ein onnur góð bók sum hyggur at evninum, er bókin hjá Robert A. Morey: 'The New Atheism and the Erosion of Freedom':

http://www.amazon.com/New-Atheism-Erosion-Freedom/dp/0875523625

Sum kristin eiga vit at vísa ómetaligt forstáilsi hesum viðvíkjandi. Men eisini so veit eg um tey mongu, sum í Gudi funnu ein góðan faðir og eina góða fyrimynd.

Sekulerur hykleriskur hugburður

2012-01-18T01:20:00.000-08:00

Hevur gudleyst og sekulert hyklarí umsíðir nátt sítt mál? Nýðliga hava hesir brokka seg um at ASA (Advertising Standards Authority) hevur vraka eina klagu frá 'the National Secular Society' um at ASA virkar mótvegis fríðari expressionismu. Talan er um reklamir og aðrar myndir sum alment beinleiðis niðurgera, spotta og provokera kristin og aðrar religiónir.

Hetta byrjar at blíva rættuliga stuttligt, tí sum ikki einaferð vísa hesir ateistar sín hykleriska holdning. Hesir halda tað verða rætt og jaligt at fyritøkur og felagskapir alment eiga at sleppa at tekja sær við tí mest ósigiliga atburðinum. Harnæst halda hesir at samfelagsbólkurin sum er fyri skotum, bara eigur bukka og boyggja seg, tí hetta er ein formur fyri expressionismu.

Samstundis gallopera hesir gudloysingar áhaldandi í rættin og bløðini, har teir grenja, klaga og brokka seg um at teirra rættindir eru brotin, ikki tí at teirra filosofiski holdningur ella teirra persónligheitir verða álopnar ella niðurgjørdar, men tí hesir ikki klára at síggja uppá ein kross, ella tey 'tíggju boðini' í einum almennum rúmi.

Óansæð hvussu ateistar vilja verja hendan holdningin, við tí muni sum eisini má gerast millum reklamur og tey religiøsu útrykk sum hanga á almennum støðum, so vísir hetta kortini ein ótolerantan hugburð sum tykist halda at øll (inkludera kristin og religiøs) eiga at vælkoma kritik og speireking alt meðan hesi sjálvi ikki eiga rætt sín til almenna expressionismu uppiborna. Týðiligt er tað, at hetta í veruleikanum einki hevur við rættindi og frælsi at gera, men heldur tykist verða eitt propagandastríð.

Veit ikki hvussu ateistar høvdu reagera um tað var ateisma og Darwin sum soleiðis alment vóru skýrd, niðurgjørd, verði tað seg í reklamum, skeltum ella sjónvarpi. Halda vit veruliga Dawkins og aðrir høvdu dansa og tekjunum ella siti og frøtt seg um expressionismu, ella høvdu hesir kanska tiki beinini uppá nakkan og runnið beina leið í rættin, ella lobbia nakrar politiskar-samfelagsligar kreftir?

http://www.secularism.org.uk/news/2012/01/advertising-watchdog-accused-of-excessive-deference-to-religion

Aftursvar til Sjúrður Højgaard

2012-01-17T08:29:00.000-08:00

Hetta er eitt stutt aftursvar til Sjúrður Højgaard, í samband við Bíbliuversiónir og týðingar. Størsti parturin av aftursvarinum og teksturin sum eg royni at afturvísa, kann lesast á Tórsportalinum (tað hevði loyst seg at lisi leinkjuna áðrenn ein helt fram at lesa hetta innleggi):

http://torsportal.fo/?p=26254&fb_comment_id=fbc_5007097742486_709868_5007098411486

Mítt aftursvar:

Sjúrður, eg kann ikki verða minni samdur. Spurningurin í hesum førið er ikki hvør Bíblia er tann ringasta, men heldur hvør er at rokna sum betri. Um tú við prestunum inkluderar gudfrøðingar, so havi eg sjálvur eina MA í gudfrøði og liggi ikki inni við beskrivaða hatrinum mótvegis King James.
Eg veit tað eru mong sum frøðast um tína yvirseting av KJV til føroyskt, tað gerið eg eisini. Tað sum eg havi ilt av, er tín ógvusliga upplyftan av KJV, alt í meðan tú samstundis niðurgerð aðrar versiónir og týðingar. Flestu sum hava tekstkritiska vitan, vita at tað var eitt megnarverk í 4-5 øld at skriva tann byzantiniska tekstin, men tað er líkaleiðis fakta at tað vóru serstakliga tey kristnu í Alexandria, sum líka frá fyrstu tíð høvdu skrivligu førleikarnar at takast við tekstkritik, at avskriva og rætta.

Tú skrivar:

"Tað er ikki bara prestabíblian hjá Dahl sum er gjøgnumsúrgað av alexandrianismu, platonismu, katolisismu og gnostisismu; nei, tað er tann hjá Victor eisini. Til dømis standa orðini “vaksa til frelsu” (1. Pæt. 2:2) eisini í Victors bíbliu, og tey eru løgd afturat av Origen og kampaní í Alexandriu. Tey finnast ikki í Luthers bíbliu, eiheldur gomlu donsku bíbliunum, eldri enn ca. 1880."

Høgni svarar:

Fyri tað fyrsta var gnostiska orðalagi, í nógvum førum tátíðar vísindaliga orðalagi, sum tildømis nýtslan av orðinum 'Logos', og fevnir yvir aðrar víddir enn bara gnostisismu (men nú veit eg heldur ikki hvat tú meinar við, tá tú sigur gnostisisma).
Orðið 'frelsa' hevur ein margfaldaðan týdning og nýtist ikki at sipa til frelsu frá eitt nú fortapilsi. Í høpinum av tekstinum tú vísir á, kann 'frelsa' líkaleiðis sipa til heilaggering, tað vil siga andaligan sigur í jarðarlívinum.

Hvussu veist tú annars, at tað var Origen sum legði hetta afrat tekstinum, serstakliga tá hann var í Alexandria? Nógvir halda, at hesin teksturin kom við Origen úr Alexandria til Kæsarea, men hví skal hetta takast sum eitt tekstavrik hjá Origen?

Sjálvandi kann 'frelsa' í 1 Pæt.2.2 ikki finnast í Lutersa yvirseting, eftir sum hon byggir á fyrstu útgávuna av Erasmus.

Tú má heldur ikki halda, at KJV er so nógv frammanfyri tær týðingarnar sum byggja á elstu handritini, vit vita tildømis at Jean Crispin gjørdi smáar broytingar í versiónina hjá Erasmus í 1570.
Heldur ikki er KJV fríða frá katólskari ávirkan, tað vil siga Vulgate. Erasmus hevði jú bara Vulgate í samband við 6 tey seinastu versini í Opinberingini. Eisini Ápostlasøgan 9:6 var eisini tikið frá Vulgate. Somuleiðis er Comma Johanneum (1 Jóh.5:7) eisini tikið frá Vulgate--ein fótnota frá einum fimta árhundra bíbliuhandriti, tiki frá einum fjórða árhundra latínska verkið við navninum Liber Apologeticus, sum í fimtu øld ivaleyst av óvart var yvirført frá fótnotu til tekstin sjálvan. Slíkt hendi til tíðir tá avskrivaðir vóru móðir ella ikki ansnir serstakliga í Vesturlendska tekstinum. Men hetta hevjar ikki KJV yvir aðrar Bíbliuversiónir.

Kort sagt, mong siga tú ert eitt málgeni, tað er eingin ivi um tað, eg haldi tað verða gott at tú ert útkomin við einari føroyskari KJV, eg havi einki ímóti KJV, og eg gleði meg at fáa eitt eintak. Men eg haldi kortini, í samband við 'King James Only' mótvegis øðrum versiónum at tú gert fjøll burtur úr sandkornum.

Michael Behe versus N.J. Matzke: Hví eg enn haldi mína undirtøku av Michael Behe verða rætta

2012-01-07T16:25:00.000-08:00

Áhaldandi í kjakinum millum menningarlæruna og tilhengarir av ID rørðsluni verður kjakast um upprunan av bakteriu flagelluni (bacteria flagellum).

Framstandi ID forsprákarin Michael Behe er ivaleyst tann sum serstakliga befinnur seg í andglettinum. Áhaldandi verður pástaði, at Behe framleggur ein pástand sum als ikki vísir seg berandi í tí vísindaliga høpinum. Hesi pástanda ikki bara, at Behe er afturvístur, men harvið eisini at vísindafólk hava framlagt eitt betri alternativ.

Eg eri ikki vísindamaður og havi tí ikki forleikan at verja Behe, men haldi meg kortini kunna lugta tørvandi samanhengin í hesi viðgerðini av Behe.

Behe pástendur at upprunin av flagelluni byggir uppá nakað sum er alt ov komplisera fyri nátturliga menning, óansæð hvussu ótilvildarlig tilgongdin var. Ein kann sjálvandi dedusera út frá slíkum pástandi, at orsøkin var skapandi hondin, kraftin ella viljin hjá einum skapara gudi, men í veruleikanum sigur hetta ikki meira enn at orsøkin var intelligensur; onkur vildi kanska verið við at ein yvirklók rúmdarvera var orsøkin aftanfyri.

Í hesum innlegginum er tað ikki í mínum áhuga at verja Behe ella ID, men at vísa á greinina hjá N.J. Matzke (2003).

http://www.talkdesign.org/faqs/flagellum.html

Matzke leggur upp til at bakteriuflagellan er av evolutiónsuppruna, men kortini lýsir hann alternativi mótvegis Behe sum bæði tunt og líti undirbygt; eg haldi hetta verða størst og erligt av manninum.
Ein dagføring av greinini sum var framløgd í 2006, er eisini at lesa á síðuni og vísir, at alternativi verður pástaði at standa eitt sindur sterkari trý ár seinni (tað vil siga í 2006).

So óvísindaligur sum eg eri, so síggi eg kortini ikki hví royndin at undirkasta bakteriuflagelluna menningarlæruna stendur so nógv sterkari enn pástandurin hjá Behe.

Hví?

Í greinini, lýsir Matzke í veruleikanum, ikki støðuna størst øðrvísi enn Behe gerð í bókini ‘Darwin’s Black Box’, har okkum er fortalt at menningarlæran stendur á nokso berum í samband við bakteriuflagelluna.

Hetta er sjálvsagt ein døpur mynd um ein er kensluliga bundin til menningarlæruna.

Fleiri mær vitandi, hava kritisera mannin fyri hansara óvitan um tað gransking sum vísindafólk hava gjørt áðrenn bókin ‘Darwin’s Black Box’ útkom. Ein av hesum var Duve sum breyt ígjøgnum við sínari kanning í 1995, men sum Matzke sigur um, mistók seg.

Spurningurin er tí um Behe fer skeivur tá hann skrivar:

Yet here again, the evolutionary literature is totally missing. Even though we are told that all biology must be seen through the lens of evolution, no scientist has ever published a model to account for the gradual evolution of this extraordinary molecular machine (Darwin’s Black Box, síða 72)

Men Behe nevnir og viðgerð fleiri av hesum í bókini, eisini Cavalier-Smith, hvørs verk Matzke viðger út frá einum miseydnaðum gjøgnumbrotið í 2000 (fýra ár eftir at Darwin’s Black Box útkom). Behe sipar tó til skriving hansara um evnið í 1978 og Matzke sigur at vitanin um flagelluna um hesa tíð var lítil, sum eisini var høvuðs orsøkin til at royndin hjá Cavalier-Smith ikki eydnaðist.

Víðari dylur Behe ongastaðni at nógv er skriva um evnið:

‘The general professional literature on the bacterial flagellum is about as rich as the literature on the cilium, with thousands of papers published on the subject over the years’.

Við øðrum orðum, vísindafólk arbeiddu við hesum áðrenn Behe skrivaði bókina. Tó má leggjast aftrat, at tey heilt stóru gjøgnumbrotini vóru ikki útkomin tá bókin hjá Behe, ‘Darwin’s Black Box’ útkom í 1996.

Eisini má sigast, at tá ein so lesur Matzke, so hava granskarir innan menningarlæruna roynt við hópum av modellum og hypotesum at greiða frá flagelluni mótvegis ID pástandinum. Her hevur Behe møguliga ikki lisið hópin av greinunum, men í 2003 lýsir Matzke ikki støðuna so nógv øðrvísi enn Behe lýsir hana, og í hesum samanhengi haldi eg at viðgerðin hjá Behe kann nøkulunda undirbyggjast.

Nøkur slík dømir í greinini hjá Matzke staðfesta tildømis at:

1) Viðraking av bakteriu flagellum hevur skapt mikið postýr í tí vísindaliga heiminum:

‘The bacterial flagellum is one of the most striking organelles found in biology. In Escherichia coli the flagellum is about 10 μm long, but the helical filament is only 20 nm wide and the basal body about 45 nm wide. The flagellum is made up of approximately 20 major protein parts with another 20-30 proteins with roles in construction and taxis (Berg, 2003; Macnab, 2003). Many but not all of these proteins are required for assembly and function, with modest variation between species. Over several decades, thousands of papers have gradually elucidated the structure, construction, and detailed workings of the flagellum. The conclusions have often been surprising. Berg and Anderson (1973) made the first convincing case that the flagellar filament was powered by a rotary motor. This hypothesis was dramatically confirmed when flagellar filaments were attached to coverslips and the rotation of cells was directly observed (Silverman and Simon, 1974). The energy source for the motor is proton motive force rather than ATP (Manson et al., 1977)’.

2) Víðari tykist tað, sum um Matzke pástendur, at vit hava ómetaliga gott innlit inn propelluna:

‘The bacterial flagellum is now one of the best understood molecular complexes’

Men hetta skal kortini ikki skiljast, sum um at vísindafólk hava framlagt eitt grundleggjandi kritiskt argument móti Behe, tí víðari skrivar hann:

although numerous detailed questions remain concerning the function of various protein components and the exact mechanism of torque generation. However, the origins of this remarkable system have hardly been examined. This article will propose a detailed model for the evolutionary origin of the bacterial flagellum, along with an assessment of the available evidence and proposal of further tests. That the time is ripe for a serious consideration of this question is discussed below.

Við øðrum orðum, nógvir háfloygdir spurningar eru framvegis ósvaraðir, eisini í samband við mekanismuna sjálva. Somuleiðis í samband við upprunan av flagelluni, sum Matzke sigur um, nóg illa hevði verið vísindaliga kannað tá hann skrivar í 2003.

3) Harífrá uppstendur enn ein faktorur sum ID tilhengarir ivaleyst hanga seg í, tí Matzke lýsir støðuna soleiðis:

Biologists find it almost inescapable to compare the bacterial flagellum to human designs: DeRosier remarks, “More so than other structures, the bacterial flagellum resembles a human machine” (DeRosier, 1998). The impression is heightened by electron micrograph images (Figure 1) reminiscent of a engine turbine (e.g., Whitesides, 2001), and the scientific literature on the flagellum is filled with analogies to human-designed motors. There is no shortage of authorities willing to express mystification on the question of the evolutionary origin of flagella.

In a 1978 review, Macnab concluded,
As a final comment, one can only marvel at the intricacy, in a simple bacterium, of the total motor and sensory system which has been the subject of this review and remark that our concept of evolution by selective advantage must surely be an oversimplification. What advantage could derive, for example, from a “preflagellum” (meaning a subset of its components), and yet what is the probability of “simultaneous” development of the organelle at a level where it becomes advantageous?” (Macnab, 1978).
The basic puzzle is that the flagellum is made up of dozens of protein components, and deletion experiments show that the flagellum will not assemble and/or function if any one of these components is removed (with some exceptions). How, then, could this system emerge in a gradual evolutionary fashion, if function is only achieved when all of the required parts are available?

Her uppstanda jú fleiri punktir:

Vísindafólk vóru nærum tikin av bólið, tá hugsa verður um hvussu flagellan líkist einari maskinu sum uppstaðin er av mannahond.
Menning ljóðar sum ein yvireinfalding.
Spurningurin er hvussu maskinan var samla saman og hvussu hon kundi virka á einum sub-støði?

Men hetta er jú ikki so langt av leið skoti frá tí pástandinum, sum Behe hevur framlagt í bókini ‘Darwin’s Black Box’.

Um pástendurin mótvegis Behe í veruleikanum stendur so berður, hvussu forklára menningarfólkini so upprunan til og tilgongdina av menningini av flagelluni?

Her er at siga sum greinin hjá Matzke eisini leggur upp til, at sum tað grundleggjandi útgangstøði byggir pástandurin uppá menningarlæruna generelt sæð:

In order to explain the origin of a specific system such as the flagellum, the general theory discussed above must be combined with the available evidence in order to produce a detailed, testable model.

Í mínum oyrum, ljóðar hetta sum reina spekulatión og var tað ikki spekulatión, var tað neyvan neyðugt hjá serfrøðingum at leggja á negativa holdningin, at hetta er “unwarranted speculation”.

Detail in evolutionary scenarios makes them more testable, not less: Cavalier-Smith argues that “Specifying transitional stages in considerable detail is not unwarranted speculation, but a way of making the ideas sufficiently explicit to be more easily tested and rigorously evaluated”

Víðari skrivar Matzke:

Furthermore, an evolutionary model might have testable implications for other fields: for example, if a biological system is hypothesized to be derived from a homologous system, similarities in mechanism between the two systems would be suspected. The fact that we do not have all of the data that we would like, and that uncertainty is high, are not problems unique to evolutionary models; rather, these problems are commonplace in any advancing science. For example, many contradictory models have been published for the mechanism of motor action in the flagellum, and most (or all) of them must be wrong, but this has not stopped anyone from proposing new models (Schmitt, 2003). Science is advanced by proposing and testing hypotheses, not by declaring questions unsolvable.

Nú pástandi eg ongastaðni, at eg eri serfrøðingurin við teimum neyðugu førleikunum at afturvísa granskingini, men tað sum eg bíti meg í, er at granskarir ikki hava alt tað innlit (data) sum teir vildu var til taks og at óvissan er stór, somuleiðis at talið av mótstríðandi modellum er stórt, har í flestu ella allar, mugu (sum Matzke sigur tað) verða skeivar og hareftir, at nýggj modellir framvegis verða samansmíða.

Matzke endar paragraffuna við at siga, at í slíkum torførum dømum, mennir vísindin seg við framleggja og royna hypotesur heldur enn at geva upp. Eg eri samdur, men eg dugi bara ikki at síggja hvussu hetta afturvísur niðurstøðuni hjá Michael Behe.

Síðani framleggur Matzke tríggjar royndir at forklára bakteriuflagelluna við øðrum alternativum.

Tann fyrsti er Duve:

A slightly more detailed attempt at explaining the origin of the bacterial flagellum was made by de Duve (1995), who apparently got the bacterial flagellum confused with the completely different eukaryotic cilium (also known as the eukaryotic flagellum or undulipodium in an interminable terminological dispute; see Corliss, 1980; Margulis, 1980; Cavalier-Smith, 1982).

Nágreiniliga royndin hjá Duve í 1995 royndist tí ikki so vísindaliga nøktandi.

Ein annar var Cavalier-Smith, sum seinni, eisini mátti bíta bitra veruleikan í seg. Hann náddi heldur ikki nógv longuri við sínari gransking í ár 2000 og mátti ásannað og viðganga at menningin av flagelluni mátti verða nógv meiri komplisera enn hann sjálvur grunaði:

Cavalier-Smith was hampered by the relatively primitive state of knowledge at the time, and he conceded that the actual evolutionary process must have been much more complicated than his suggestions.

Triði veitarin var Rizzotti. Matzke skrivar at líka til 2003 var ískoti hjá Rizzotti tann einasta stóra royndin at forklára flagellu upprunan (hetta eru heili sjey ár eftir at bóki hjá Behe var útkomin):

The only major recent attempt at explaining the origin of the flagellum is that of Rizzotti (2000), which, like Goodenough, proposes that the flagellum was derived from the F₁F₀ ATP synthetase. The initial appeal of this hypothesis derives from the spate of recent comparisons between the flagellum and ATP synthetase as proton-driven, rotary motors (Block, 1997; Boyer, 1997; Khan, 1997; Sabbert and Junge, 1997; Berg, 1998; Oplatka, 1998a, 1998b; Berry, 2000; Walz and Caplan, 2002), sometimes leading to the suggestion of homology (Oster and Wang, 2003).

Men modelli hjá Rizzotto er heldur ikki uttan trupuleikar (uttan at fara út í detaljur her, eftirsum mær tørvar neyðuga innlitið, so latið eg bara tekstin hjá Matzke tala fyri seg sjálvan):

Additional difficulties with Rizzotti’s model exist. While it is unrealistic to expect sequence similarity to give evidence for the ancestry of every component of the 3+ billion year old flagellum, considering the time lapse and large nature of some of the changes that must be postulated on any scenario, a scenario certainly should not contradict those homologies that have been identified.

If type III virulence systems are derived from flagella, what is the basis for hypothesizing a type III secretion system ancestral to flagella? The question would be resolved if nonflagellar homologs of the type III export apparatus were to be discovered in other bacterial phyla, performing functions that would be useful in a pre-eukaryote world.

Matzke í dagføringini av greinini í 2006, sigur at ‘nonflagellar homologs’ eru funnin aðrastaðni:

As I predicted in 2003, sequence studies have now confirmed homology between FliH/YscL and F₀-b (and its equivalents in other ATPases). They also strongly indicate that F₁-delta is homologous to the C-terminal domain of FliH; I did not predict this, but it does further confirm my more general prediction of “a strong possibility, previously unrecognized, of further homologies between the type III export apparatus and F₁F₀-ATP synthetase.”

Hetta sum hann sigur, veitir kortini ikki naka prógv, men styrkir tó (sum hann sigur) møguleikan fyri alternativinum.

Ein annar trupuleikið er sum hann víðari skrivar:

However, I would retract some of my more speculative suggestions for ATPase homology to FliJ, FliO, and FliP (FliJ and FliO are apparently not even universally required in flagella). I am still hopeful regarding the suggestions for FliQ and FliR.

Trupuleikin er sum áður sagt, at granskarum tørva innlit og neyðug eygleiðing vantar; fara vit aftur til greinina frá 2003 skrivar Matzke:

That such an observation has not yet been made is a valid point against the present model, but at the same time serves as a prediction: the model will be considerably strengthened if a such a homolog is discovered. For the moment, it is easy enough to explain the lack of discovery of such a homolog on the basis of lack of data. Knowledge of microbial diversity is quite poor (Whitman et al., 1998): far less than 1% of bacteria extant in a particular environment are readily culturable (Hayward, 2000).

Her steðga so mínar viðmerkingar til greinina. Hevur onkur áhugan at lesa víðari, so eru linjurnar við reyðum tær sum staðfesta trupuleikar og veika støðið undir alternativinum hjá hesum sum framleggja eina flagellu uppruna orsøk aðra enn tað hjá Michael Behe:

“However, the type III secretion system exports proteins from the cytoplasm in one step. By exporting a number of individual subunits, a short filament binding to the outer membrane pore can be formed, but its possible length will be severely limited by the decreasing chances of successfully adding monomers to the receding distal tip. This problem might be overcome in a gradual manner by modifications to the open helix, so that it better corralled the monomers as they exited the secretin.

The flagellar motor is made up of two proteins, MotA and MotB. MotB binds to the peptidoglycan cell wall, allowing the complex to serve as a stator. MotB (and perhaps MotA) also forms a proton conducting channel. Although the exact mechanism of motor function is still mysterious, with many proposed models (Berg, 2003; Schmitt, 2003), energy from the translocation of proteins in the vicinity of MotB is somehow transformed into mechanical energy to move the rotor. Probably this occurs by conformational change in MotA, which then binds reversibly with the rotor protein FliG, causing rotation. Speaking very metaphorically, FliG appears to act like the teeth of a gear, converting (in one model) the power stroke of MotA into rotary motion.

No nonflagellar homologs of FliG have been discovered (except in type III virulence systems), perhaps not surprisingly given the peculiar function of this protein and the radical change it must have undergone, whatever its ancestral function.

Once functional motility was even marginally established, however, there would be rapid selection for improvements. These might have occurred in more or less any order, or concurrently, so they will be discussed topically.

A pre-existing sensory transduction system could be coupled to flagellar rotation in a single step on the hypothesis that a FliN-like protein existed for some nonflagellar cellular response purpose, serving as a receptor for CheC. The exact function of modern CheC is not known, but it appears to interact with CheA, CheD, and McpB, which form a receptor complex (Kirby et al., 2001). CheC may also have a FliM-like function via interaction with the C-ring (Szurmant et al., 2003). The ancestor of FliN might therefore be found among the other proteins that CheC interacts with.

This form of protein subfunctionalization (Force et al., 1999) can probably explain the rest of the axial proteins as well: the hook (FlgE) might well have originated as an adaptor between the proto-rod and proto-filament in the very early flagellum. As FlgE specialized for the hook role, adaptors for the filament (FlgK) and rod (FlgG) would have been produced from copied hook proteins. The reason that the flagellum has three proximal rod proteins (FlgBCF) is not clear, but may have something to do with assembly checkpoints and coordinating the addition of the P- and L-rings at the appropriate moment. FlgB is the proximal rod component, interfacing with FliF via FliE (Berg, 2003); the relative order of FlgC and FlgF has not been determined, but perhaps one assembles while the P-ring is being assembled around it, and the other assembles coincident with the L-ring. These components are highly conserved across all known bacterial flagella, probably because of co-adapted interactions between the components, but their dispensability for building a basic filament appears to be shown by type III virulence systems, where no rod homologs have yet been discovered (Blocker et al., 2003)

At this early stage of investigation this mixed bag should not be surprising.

the model can be falsified by discovery of homologies in unexpected locations: for example, if the proteins of the flagellar basal body are discovered to be homologous to proteins of the junctional pore of gliding motility rather than a primitive type III secretion system, then the entire model would be overthrown and replaced by a model relating these two systems.

The bacterial flagellum (and prokaryote motility systems in general) probably arose in large, coccus-shaped bacteria that were essentially modern in terms of complexity. It is not necessary to suppose that the flagellum co-evolved with the cell wall and membranes before the last common ancestor of life. This would be a much more difficult event to study in any case.

William Lane Craig kritiserar bókina hjá Richard Dawkins 'The God Delusion' í Oxford (2011)

2011-12-27T16:48:00.000-08:00

Hetta er so tað videoupptøkan av Oxford áttakinum, har William Lane Craig og fyrireikarirnir høvdu vænta og vóna at Richard Dawkins fór at møta upp og verja vælkenda verk sítt 'The God Delusion'.

Bókin hjá Dawkins, er í mínari verð tað reina møsn, ein desperat og vánaliga roynd hjá einum rættuliga desperatum nýateisti í gevur seg út á eitt økið har hann als ikki grynnir.

Dawkins møtti sum tey flestu høvdu vænta, slett ikki upp. Nakrir av tilhengarunum hjá Dawkins hava forsvara hansara fráveru við avgerð hansara, um ikki at kjakast við kreationistar. Men Dawkins hevur áður sagt seg vilja kjakast við ein og hvønn sum torir, serstakliga ein kalibara av serklassa; her hevði hann so møguleikan.

Aðrir hava av røttum viðmerkt, at Dawkins ikki møtti upp, eftir sum serfrøðisligu eginleikar hansara liggja í lívfrøðini og ikki í heimspekingini og søguni. Rætt, men hví hevur maðurin so vavt seg inn í eitt økið, har hann hevur skriva ein heila bók, eina bók sum enntá gjørdist ein bestseljari.
Um religiónsfrøði og heimspekið ikki eru økið hansara og um bók hansara, sum enntá av fleiri ateistum verður rokna sum bæði vánaliga og villeiðandi, er tað jú eyðsæð at kristnir kjakarir ynskja at diskutera innihaldi av avrikinum. Harnæst kunnu vit av røttum siga at Dawkins er skyldigur, at geva okkum svar uppá polemisku royndinar at útsverta bæði teistar og teismuna.

Avbjóðingin til Dawkins um at kjakast um bókina við William Lane Craig og fráverða hansara, prógvar tí neyvan annað, enn at Dawkins heldur enn fegin vil útgeva skrivaðan propagandalesna sum økir um pengahylin, men tó ikki vil standa til svars fyri sínar ákærur.

So mikið fyri 'the brigths'.

Kristindómur, 'Global Warming' og heimsins undirgangur

2011-12-26T05:17:00.000-08:00

Nógv verður tosa nú á døgum um enda heimsins, 'global warming', okkara møguliga samanbrest við eina skjótt ferðandi komet ella ein annan rúmdarlut, sum skal gera enda á okkum øllum. Filmar sum Deep Impact, Armageddon, The Knowing, 2012 og aðrir hava ivaleyst verði atvoldin til at økja um óttan í sinnið hins einstaka.

Men hvat sigur Bíblían um enda heimsins, um globala oyðing og nátturu katastrofir? Sjálvt um Bíblian ikki altíð linkar slíkar hendingar við endatíðina, so er tað opinlýst í bíbilskum høpið, at slíkar hendingar koma at sermerkja endatíðini.

Í hesum innlegginum skal vísast á nakrar av teimum katastrofalu hendingunum sum koma at sermerkja endatíðina, tað vil siga, tíðina áðrenn menniskjasamfelagið sum vit kenna til tað, gongur til grundar.

Fyrst er at siga, at Bíblian tosar um 'tey sum oyða jørðina'. Ilt er at siga um versið kann nýtast í høpinum av nátturudálking, um talan ikki heldur er um tey sum spilla jørðina í mutri, korruptión og óndskapið. Men við versinum fylgir eisini ein greið ávarðing:

'...og táið Tú skalt oyða tey sum oyða jørðina' (Opinberingin 11: 18)

Tað er tí eingin loyna, at Bíblian greitt og týðiliga umtalar eina ræðutíð, eina globala oyðing av menniskjasamfelagnum, har í nátturukrefturnar so at siga ganga amok.

Í Lukas 21: 25-26 lýsir Jesus hesa tíðina ómetaliga dapurt:

'Tekin skulu vera í sól, mána og stjørnum, og á jørðini skal angist og vónloysi koma á tjóðirnar; tí havið og bylgjurnar brúsa, og menniskju ørmaktast av ótta og angist fyri tí, sum yvir jarðarríki kemur; tí kreftur himmalsins skulu skakast.'

Tað sum ein eigur at bíta merki í, er at okkurt skal koma yvir jarðarríkið, menniskjuni skulu ørmaktast og vónloysi fer at søkja seg oman yvir tjóðirnar.
Ivaleyst beskrivar hetta umstøður har eingin vend kemur í, eingin loysn og eingin útvegur.
Jesus tosar her um broytingar úti í himmalrúminum, í stjørnuleiklutunum og teimum lutunum sum eru nærmast okkum. Men eisini sipar Jesus til veðurlagsbroytingar, serstakliga sum hann leggur dent á at 'havið og bylgjurnar brúsa'; serstakliga hetta seinna fer at skapa angist og vónloysi í heimssamfelagnum.

Nakrar av globalu ræðuleikunum eru eisini at lesa um í bókini Opinberingin og hesir eru ikki minnið tespiligir. Um ein skal dvølja á nakrar av teimum faktorunum sum í dag skapa miklan angist (og her hugsi eg um tríggjar), kunnu vit í samband við Opinberingina, nevna tildømis lutir í falla niður úr rúmdini. Jóhannes sær tað sum hann beskrivar eins og eitt brennandi fjall í dettur niður í havið; hann beskrivar síðani sum fylgju harav eina øgiliga, heimsumfatandi oyðilegging:

'...tá var tað eins og stórt, brennandi fjall kasta í havið. Og triðingurin av havinum var blóð. Triðingurin av hinum livandi skapningum, sum í havinum vóru, doyði, og triðingurin av skipunum gekk burtur' (Opinberingin 8: 8-9).

Seinni beskrivar Jóhannes broytingar í sólini og tess ávirkan á jørðina:

'Fjórði eingilin helti úr skál síni á sólina; tá var henni givin at brenna menniskjun við eldi' (16: 8)

Harnæst sær Jóhannes eisini fyri sær, oyðingina av jarðarlendinum:

'...stórur jarðskjálti kom, slíkur, sum ikki hevur verið, frá tí menniskju vóru til á jørðini--slíkur jarðskjálvti, so stórur. Hin stóri staður fór í tríggjar partar, og býir tjóðanna fullu...' (16: 18-19)

Í hesum sambandi kann ein ivaleyst sipa bæði til vísind og til katastrofufilmar. Tá eg lesi um brennandi fjallið í dettur niður á jørðina í Op.8, hugsi eg við tað sama um filmin 'Deep Impact', tá ein stórur steinur úr rúmdini rakar havið og skapir eina aldu sum útslettar eina rúgvu av lívið. Í samband við hitan ella eldin frá sólin í Opinberingini 16, hugsi eg um filmin 'The Knowing' har í ein knappuligur sólarvindur gerð enda á øllum lívið á jørðini.

Somuleiðis tá Jóhannes sær fyri sær oyðileggingina av heimsumfatandi jarðskjálvtum, kann sipast til eina kanning um møguleikan fyri 'jarðskjálvtastormi', ein teori sum var frammi fyri nøkrum árum síðani.

http://www.bbc.co.uk/science/horizon/2003/earthquakestorms.shtml

http://en.wikipedia.org/wiki/Earthquake_storm

Í hesum sambandi, kundi ein eisini sipa til filmin '2012', sum snúði seg um broytingar undir jarðarskorpuni og í jarðarplátunum, har jarðarlendið knappuliga hvarv og sakk niður í undirgrundina; eisini nakað sum Opinberingin møguliga indikerar fyri.

Tíðanverri, er nógv av hesum, ikki tað reina science fiction (hevði tað verið so væl). So ræðandi sum tað ljóðar og er, so eru hetta møguligar framtíðar katastrofir sum nútíðar vísindafólk bera ómetaligan ótta fyri.

Í hesum sambandi er tað tó áhugavert tá ein hyggur at, eitt nú Opinberingini, at ongar av hesum hópoyðishendingum skapa í sær sjálvum eina kataklysmiska alheimsoyðing, men saman, nærmast kollektivt, tykjast tær at gera enda á verðini sum vit kenna til hana.

Nær Jesus tíðarfestir endatíðina?

Jesus veitir okkum onga beinleiðis tíðarfesting í samband við oyðingina av menniskjasamfelagnum, men leggur kortini dent á í versinum frammanundan nátturukatastrofurnar, at henda tíðin byrjar, tá tíð heidninga kemur at enda, sum í samanhenginum leggur upp til at tjóðin Ísrael skal slíta seg undan okið heidningana og taka land Ísraels og býin Jerusalem aftur:

'Tey skulu falla fyri svørðsegg og verða herleidd til allar tjóðr, og Jerusalem skall liggja niðurtraðka av heidningum, inntil tíð heidninganna er at enda' (vers 24).

Hetta versi sipar sjálvsagt til tíðina 1948 líka til ídag.

Profetiðir um Ísrael nú og í endatíðini

Bíblian leggur tó dent á, at sjálvt um heidningatíðin er komin at enda, í tí samanhenginum at Ísrael hevur leysrivið seg undan makt teirra, so er tjóðin Ísrael tó ikki undansloppin tjóðana ágangi. Í bókini Zakarias, sum er næstseinasta bókin í Gamla Testamentið, profeterar Gud frá munnið Zakariasar:

'Spádómur -- orð Harrans um Ísrael. So sigur Harrin...Eg geri Jerusalem til sløðriskál fyri øll fólkasløgini rundan um tað; eisini Juda skal fáa tað at vita, tá ið Jerusalem verður kringsett. Tann dagin skal Eg gera Jerusalem til hav fyri øll fólkasløg; ein og hvør sum roynir at lyfta tí, skal særa seg sjálvan. Øll fólkasløg á jørðini skulu savnast móti tí' (Zakarias 12: 1-3).

Hetta samsvarar ómetaliga væl við tað støðu Ísrael hevur byrðast undir síðani Ísrael var stovna. Tjóðin er jú umgyrd av muslimskum fíggindalondum, hvørs religiøsa dogma kallar á muslimsku tilhengararnar at útrudda ísraelska statin og tess íbúgvar, eins væl og allar jødar. Koranin er tann bókin, sum lýsir kristin og jødar sum ringastu av øllum skabningum. Haditin (islamsku traditiónirnar) leggur dent á, at dagurin kemur tá muslimar fara forkoma hvørjum einstaka jøda í einum stórum blóðigum hópdrápið. Tað sum verri er, er at ikki einans eru tað og verða tað muslimsku londini sum ynskja at venda sær ímóti ella enntá forkoma Ísrael og tess íbúgvum, Zakarias leggur somuleiðis dent á at allar heimsins tjóðir skulu venda sær ímóti Ísrael sum tjóð. Bíbilska myndin vit fáa av tí umstøðu sum Ísrael kemur at finna seg í eftir endurstovnan landsins, tykist tí at verða ein ómetaliga svár tíð.

Vón

Tá ein hevur lisið seg ígjøgnum allar hesar ræðuleikar, so eru tað tó ikki nátturukatastrofirnar og vandin fyri globalari hópoyðing sum fyllir og bindur mín hugaheim.

Tað størsta av øllum er, er at Bíblian gevur og bjóðar tær og mær, eins væl og mannaættini vón.

Nýggj avskriving av teimum elstu Nýtestamentligu Papyrusbrotunum av Jóhannesar Evangeliinum útkomi

2011-12-25T10:43:00.000-08:00

Talan er um eitt átak innan tekstkritik, paleograpy og papyrologi við fokus á Jóhannesar Evangeliið, har elstu og týdningarmiklastu handritini eru: P5, P6, P22, P28, P39, P45, P52, P66, P75.

http://www.birmingham.ac.uk/research/activity/itsee/news/2011/papyrus-transcriptions.aspx

Slík átøk er gjørd fyrr, nevnast kann bókin hjá Philip W. Comfort og David P. Barrett The Text of the Earliest New Testament Greek Manuscripts. Men her er so ein nýggj roynd, fullførd av tekstkritikkarum og papyrologum í Universitetinum í Birmingham.

Í stuttum kann sigast um handritini:

P5, handrit frá umleið ár 250, sum inniheldur partar av Jóhannes 1, 16 og 20.

P22, frá triðja árhundra, sum inniheldur partar av kapitlunum 15-16. Hesin teksturin og handritið er ein týdningarmikil tekstur í kjakinum millum kristin og muslimar.

P28, frá triðja árhundra, inniheldur kapitul 6.

P39, frá triðja árhundra er av stórum týdningi, eftirsum teksturin er í familju við tvey onnur týdningarmikil handrit: 1) Codex Vaticanus, sum er eitt unciel handrit úr fjórða árhundra, 2) P75, sum eisini gongur undir heitinum Bodmer Papyrus, sum er eitt handrit skriva einaferð í árunum 175-225 og inniheldur Lukas og Jóhannes.

P45, sum vanliga er tíðarfest ár 200 og eldri, men av summum er tíðarfest umleið ár 170 og gongur undir heitinum Chester Betty Papyrus I, sum innheldur øll fýra Evangeliini. Harav er Markus av týdningi eftirsum teksturin tykist at verða í familju við hypotetiska tekstin úr Kæsarea.

P52, annars kent sum John Ryland teksturin; sigst at verða elsta handritið av Jóhannesar Evangeliinum, vanliga tíðarfest millum ár 100 og 150.

P66, eisini kent sum Bodmer Papyrus II, inniheldur tað mesta av kapitlunum 1 til 14 í Jóhannes. Handritið er skriva einaferð umleið ár 200. Handritið vísir á at skribenturin hevur nýtt bæði tekstir úr Alexandria og tann Vesturlendska.

P75, við heitinum Bodmer Papyrur, innheldur part av tekstinum hjá Lukas og Jóhannes og er frá tíðini 175-225.

Kelditilfar:

Bart Ehrman, Misquoting Jesus: The Story behind who Changed the Bible and Why
Bruce Metzger & Bart Ehrman, The Text of the New Testament: It's Transmission, Corruption and Restoration
Burnett Hillman Streeter, The Four Gospels a Study of Origins
George Eldon Ladd, The New Testament and Criticism
Graham Stanton, Gospel Truth: New Light og Jesus and the Gospels
Philip Comfort, The Origin of the Bible
Raymond Collins, Introduction to the New Testament

Nóas Ark Funnin?

2011-12-24T08:56:00.000-08:00

Hetta er ikki fyrstu ferð og hetta er meiri enn eitt ára gamalt og eg eri eitt sindur skeptiskur hesum viðvíkjandi, men rættuliga áhugavert kortini. Er tað nakar sum veit og kann siga meiri um hetta?

Skuldi tað verið nakað í hesum, so mátti tað verði møguligt at heimsamfelagið legði eitt sindur at peningi tilsíðis og sendi eitt lið av a serfrøðingum og søgugranskarum at útdýpa hetta. Haldi annars at summar av viðmerkingunum sum National Geographic framleggur eru søguliga órrímiligar, tildømis kann eingin við vissu siga, at tað ikki var fyrrenn í 10 BC at fjallið var linka við hendingina úr Fyrstu Mósibók. Slík BC nágreiniligheit er í veruleikanum ómøgulig. Veit heldur ikki um alternativi, at hetta í veruleikanum er ein gomul 'shrine' er eitt sindur misvísandi. Um tað er so torført at koma upp á slíkar hæddir, so ivist eg eitt sindur í pástandinum um eina 'shrine'. Haldi eisini at tann eina viðmerkjarin framleggur eitt áhugavert argument, nemliga at sjónbandið er ein roynd at lokka ferðafólk á hasar leiðir.

http://news.nationalgeographic.com/news/2010/04/100428-noahs-ark-found-in-turkey-science-religion-culture/

Summir kritikkarir tilknýttir at meiri ateistiskum bólkum, so sum blogginum niðanfyri, hava bara skava hetta tilsíðis við tí vantaðu og ósunnu skeptisismuni og annars látursgerð; ein tendensur sum viðmerkjarir á sama blogginum eisini hava biti merki í:

http://scienceblogs.com/tfk/2010/04/fake_noahs_ark_found_on_mt_ara.php

Men tað eru eisini fleiri hard-core kristnir kreationistar sum ivast um hetta sum er blivi funnið, veruliga er Ark Nóasar:

http://www.foxnews.com/world/2010/04/30/noahs-ark-hoax-claim-doesnt-deter-believers/

Eitt er eyðsæð, verður eitt skip funni uppi á hasum fjøllunum, so verða tað mong sum koma at klóra sær í nakkanum, mong klók fólk verða til grin og vit skulu sum ikki einaferð, til at hoyra uppá heilar brokmanslestrar av burturforkláringum; kort sagt tað kemur at standa ómetaliga nógv á og tað kemur at standa nógv uppá spæl í tí akademiska heiminum.

Útgangsstøði í mínum iva um Menningarlæruna

2011-12-21T02:49:00.000-08:00

Í veruleikanum er eg ein 'Tummas'; í kristnum og bíbilskum týdningi, er tað ein sum ivast og slett ikki er opin. Hetta er kanska tí at trúarverju liggur í mínum lyndi, eg skal hava 'evidence' fyri øllum. Eg havi sjálvandi ivast um Gud, í mínum lívið onkuntíð, eg havi eisini ivast um religión, Bíbliuna og alt møguligt annað. Á sama hátt innan gransking hevur tað mangan volt mær iva. Men hetta skal eisini takast sum ein positivur hugburður, tí eins og eg haldi tað verða ílagi at lærarin sáar iva um mína heimsmynd og áskoðan, so vóni eg samstundis at hesin má vænta og verða jaligur fyri, at eg loyvi mær ivast um bæði hann ella hana sum lærara, hansara ella hennara førleikar og ivast um tað vegleiðing hesin gevur okkum. Hetta kann sjálvandi eisini yvirførast til kjakið innan vísind og menningarlæruna. Men tá tykist tað sum um ein ikki hevur loyvi at ivast, ein má og skal flóta við streyminum, ein skal møguliga enntá inndoktrinerast, fyri at ein ikki skal heysta avleiðingarnar.

Í 2008 kom dokumentariski filmurin ‘Expelled: No Intelligence Allowed’ út á marknaðin. Innihaldið er ein roynd at grundgeva fyri ‘Intelligent design’ og samstundis at sáa iva um menningarlæruna. Filmurin hevur sjálvsagt verði avbera nógv kritiseraður og demoniseraður. Eg yvirdrívi neyvan tá eg sigi, at bæði framleiðslan, og filmurin sjálvur eru av bæði amatørum og serkønum kritikkarum vorðin útpensla, sum eitt serstakt ‘case-study’, dømi uppá eitt óvísindaligt og óerligt avrik. Somuleiðis verða tey sum antin dáma ella sitera filmin, sjálvandi rokna at verða bæði býtt og at meta heilt til grin fyri almenninginum. Hendan propaganda demonisering tók heldur ikki langa tíð at náa til máls.

Eg eri samdur at kritikkur er týdningarmikil og ivaleyst hevur filmurin sínar feilir, men so kann ein spyrja: hvør dokumentarisk sending kann sigast at verða feilfríð? Enntá sendingin ‘Mosque Undercover’ hjá Dispatches (ein sending sum var hart tiltrongd og sum eg gjarna vildi tikið fult undir við) var langt í frá feilfri.

Ivaleyst var tað eisini eitt motiv aftanfyri filmin ‘Expelled’, men hvør vísindamaður og hvør granskari kann siga seg undan helling og fordómum? Eru vit veruliga før fyri at avnokta, at nógv vísindafólk, eru av tí avgjørdu áskoðan, at skuldi ‘ID’ vunnið slagið, so hevði samfelag okkara møguliga verið yvirført aftur til umstøðurnar í døpru miðøldina (ella soleiðis ljóðar pástandurin)?

Hvør skuldi tí ikki sagt: um lygn og falskan kunnu bjarga samfelag okkara, so er sannleikin kortini ikki kærkomin? Og so kann ‘follow the evidence wherever it leads’ hugburðurin bara sleppa sær av hundin og til.

Hetta í sær sjálvum vísir ikki ID aftur, men slíkur hugburður kann sjálvandi nýtast í tí argumentering, at vísindin kann stýrast av motivum einstaklinga og harvið fjøldini, sum hava til endamáls at bjarga okkara núverandi samfelagið.
Ein slíkur avgjørdur pástandur frá mínari síðu hevði tó ikki verði rættur og heldur verði at meta sum ørðskapur, men tað útilukkar nú heldur ikki møguleikan.

Ein kundi sjálvandi sagt at tað er ‘semja’ (consensus) millum fleiritalið av vísindaligu serfrøðingunum, men havi eg lært nakað av 7 ára søguligari gransking innan bíbliukritikki, so er tað ein tendensur millum serfrøðingar bara at uppihalda ávísar pástandir, sum bara nakrir einstakir hava gjørt sær ómak at útdjúpa seg í, og enntá millum hesar einstøku er hvørki ‘consensus’ um detaljur ella niðurstøðu. Eg spyrji tí meg sjálvan, er hetta sama tilgongdin innan menningarlæruni, tí slík gransking stinkar líka nógv av motivum, sum kjakið innan bíbliukrikki og tá skal ein verða ómetaliga varðin?

Trupuleikin innan bíbliukritikki, er at ein skal hava granska væl og leingi, bæði fyri at uppnáa fullu myndina, men eisini fyri at kunna seta serfrøðingin á saman støði sum tey evnini ein viðger og kritiserar. Tað eru bara tey heilt fáa sum tíma og megna hetta og sum yvirhøvur koma inná slík økir av granskingini og sum síðani hætta sær ella vilja, eftirsum ein kann risikera vandan av akademiska útihýsing, ella at ein letur upp fyri møguleikanum av einari yvirnátturligari áskoðan.

Eisini hugsi eg um ‘innlits faktorin’. Eg vænti neyvan at vísindafólk innan menningalæruna hava líka nógv innlit inn í tilgongdina av menningini, sum fevnir um fleiri milliónir ár, sum søgugranskarir hava av Ur-Kristindóminum.

Eisini øtar tað meg at óansæð tað nógv tilfar vit hava til taks, fyri at seta upp eina nokso nágreiniliga mynd av Ur-Kristindóminum, so velja kritikkarir heldur at upphugsa og framleggja hypotesur sum slett ikki kunnu grundgevast fyri og sum slett ikki hoyra veruleikanum til, bara tí at veruleikin ikki er kærkomin. Við hesum verða milliónir av lítivitandi næmingum á miðnámskúlum og universitetum, beinleiðis villeiddir. Aftur hugsi eg, er hetta saman tilgongdin innan nógvari nátturuvísind?

Men hvør skal peika hetta út, hvør hevur førleikan, dirvið og ynski, BA ella MA næmingar og tað í einari vísind, har innlitið ikki er til taks eins og í bíbliusøgugranskingini?
Ella vildi slíkur kritikkur komi frá fleiritalinum innan serfrøði, har óttin fyri at verða ‘expelled’ týðiliga er til staðar og annars motivini (sum kanska í nógvum førum, eru positiva sinnað), hava gjøgnumsúrga hvønn krók á fróðskaparsetrum og granskingarmiðstøðum? Ein slíkur vildi kanska sagt: hvat væl hevði eg og havi eg?

Ateistiskur hugburður og viðfer av kristnum serfrøðingum (eitt aftursvar til limir í Gudloysi og aðrar føroyskar religiónskritikkarir)

2011-12-19T05:07:00.000-08:00

Aquarius the age of evil

2011-12-17T16:14:00.000-08:00

Veit ikki heilt hvat eg skal halda ella siga um hetta her, men...

Christopher Hitchens deyður

2011-12-16T12:13:00.000-08:00

Heimskendi ateisturin og høvundurin Christopher Hitchens andaðist ígjár, eftir at hava stríðst við krabbamein í longri tíð og seinastu dagarnar av lungabruna.

http://www.bbc.co.uk/news/uk-16212418

Niðanfyri er eitt podcast frá William Lane Craig um Christopher Hitchens upptikið fyri fleiri mánaðum síðani:

Richard Dawkins sigur at menniskjalívið ikki er absolut heilagt

2011-12-15T16:56:00.000-08:00

Um gudloysi fær fastatøkur á einum samfelagið, hvat virði kemur so at liggja í einum menniskjalívið?

Richard Dawkins sigur, at hetta hevði verði endin á hugburðinum at 'human life is absolutely sacred'.

Hann sigur at sermerki, eigur at liggja í líðing, heldur enn á virði menniskjans. Ivaleyst leggur hann her dent á, fosturtøku og aktiva deyðshjálp. Argumentið liggur eitt nú í, at vit til tíðir, velja at drepa fíggindan um tað tænir einum positivum endamálið.

Eg skilji væl argumentið Dawkins framleggur um neyðugu avgerðina, at taka upp vápnini í ávísum tíðum og umstøðum; eitt nú vildu stríði móti Hitler og Japan undir Seinna Heimsbardaga verið tvey týðilig dømir. Men hevur maðurin rætt í, at hetta samsvarar við nútíðar trendin innan fosturtøku og møguliga aktiva deyðshjálp?

Eg ætli mær ikki at koma stórvegis inná hesi bæði í hesum innleggi. Men vit eru vælvitandi um at Vesturheimurin hevur redusera sítt upprunafólk við 20 prosentum, grunda á 40 ára fosturtøku. Í Svøríki liggur hetta um eina millión, tey seinastu 10 árini (um eg minnist rætt). Í Føroyum kostar fosturtøkan landinum, tveir skúlaflokkar um árið. Við tosa ikki bara um persónar sum verða fødd við ymiskum brekið (hesi hava í mínari verð somu rættindi sum øll onnur), men eisini um slík, sum annars vildu verði fødd uttan brek. Hesi vildu inkludera okkara núverandi og framtíðar, arbeiðsfólk, læknar, sjúkrasystrar, lærarar, vísindafólk, vinnulívsfólk, serfrøðingar innan økonomi og politik, etc. Evropa hevur í longri tíð tyst eftir arbeiðsmegi og sum Matthew Wright í Channel 5 sendingi 'The Wright Stuff' segði tað: "var tað ikki fyri stóru innrásini av innflytarum hevði Ongland, í dag ligið á knøunum".

Eisini haldi eg at fosturtøka týðiliga opinberar ein ikki-kristnan hugburð av ábyrgdarloysi. Ómoralur, ótrúðskapur og sjálvsøkni er ein týðandi orsøk..

Eg haldi tí slett ikki, at Dawkinsa analogi við at fara í kríggj er samsvarandi. Eitt nú var seinni heimsbardagi týðandi, eftirsum endamálið var at bjarga menniskjum undan kúgan og líðing. Í tí førinum vóru mong lív tikin av tí einu orsøk, at lívið er absolut heilagt. Eitt sindur mótsigandi, men soleiðis fungerar heimurin vit búgva í.

Men við hesum kann fosturtøka ikki samanberast. Fosturtøka er í flestu førum, eitt úrslit av ábyrgdarloysi og einari flýggjan undan ábyrgd. Hetta er sjálvandi væl skilligt um ein bara hevur 70 ár at liva í og tað sum veruliga geldur er 'eg, mær, mítt'. Tí skilji eg væl at fosturtøka er rættuliga samsvarandi við eina meiri gudleysa áskoðan (sjálvt um eg veit, at ikki allir gudloysingar eru fyri fosturtøku).

Somuleiðis við aktivari deyðshjálp. Tendensurin er ídag, ikki longur bara at veita teimum hjálp at doyggja, sum ikki seta seg før fyri, at liva áhaldandi við pínufullari, deyðiligari sjúku. Tendensurin í nógvum úttalisum, er eisini blivin tann, at eldra ættarliði er blivin ein byrða. Manglandi barnsburður skapir óbalansa og nøkur eru av tí áskoðan, at hesi eldru, kanska áttu at verði eggja til at latið teirra lív, heldur enn at fara á eitt ellisheim har skattakrónurnar frá okkum fáu eftirsitandi, skjótt ikki koma at muna.

Aftur er talan um ábyrgdarloysi og nakað sum er beinleiðis óetiskt.

Eg loyvi mær tí at siga, at óansæð hvussu væl Dawkins argumenterar jaliga fyri einum gudleysum samfelagið, har menniskjalívið ikki er absolut heilagt, eru dømini oftani knýtt at ómoralskum ábyrgdarloysi. Heldur ikki kann maðurin garantera fyri, at markið um etisku virðini ikki verður flutt frá núverandi støðuni, tá hansara dentur á líðing einaferð verður ein holdningur, sum man bara tveitir afturum seg.

Hesin holdningurin hjá Dawkins er tí vandamikil, tí ettikur sum ikki er absolutur, kann reduserast og førkast hagar ein vil, og tá kann ein lættliga trakka inní heimin hjá Stalin og Hitler. Eg havi altíð sagt tað, um menniskjan kann reduserast til eina afrikanska apu, ein fisk úr havinum, eina maskinu, ella ein klump av vælskipanum tilfarið, so er lítið høpið í at grundgeva fyri etikki, eftirsum hesin verður mettur subjektivur og tá kann talan verða um meiri enn embryos, ommir og abbar.

Læt ikki Dawkins sannføra teg við hugleiðingum, hann neyvan trýr uppá sjálvur og sum nógvir góðir ateistar ikki trúgva heldur.

Tvístøða Darwins

2011-12-14T12:46:00.000-08:00

Vælkomin til 'The Planet of Fish'

2011-12-13T14:45:00.000-08:00

Í undanfarna innlegginum komu vit inn á 'The Planet of the Apes', úttalisi hjá Richard Dawkins, at vit øll eru afrikanskar apir. Men um fólk í føroyum og aðrastaðni í verðini, eru afrikanskar apir, hví so ikki fara uppaftur longur aftur í forfedranna kedu. Tað eru jú fleiri av hesum vísindamonnum sum somuleiðis pástanda, at okkara fyrstu forfedrar, fingu nóg miki av havlívinum, lótu havið og familju sína eftir seg og búsettu seg á turrum lendið. Gera vit tí ikki rætt í, at rokna okkum og kalla okkum fyri havdjór? Um Dawkins er ein apa úr afrika, so er hann eisini eitt havdjór frá havinum; sum ein viðmerkjari her á blogginum segði tað, so eru vit øll í familju við toskar og makrel.
Eg meini so við, tað verður seinur dagur tá eg og tú fara aftur í frumskógina í Afrika at hanga runt í trøðunum. Hví bera heitið 'afrikansk apa, um tú ikki kanst bera heitið 'fiskur úr havinum'?

Tað mugu vit heldur ikki gloyma, tað var opinbart ein havdjórsflyting uppá turt land, men tað var eftir onkrum at døma, eisini ein massaflyting av turrlendis djórum til havs.

Og so ein seinasta, sum einki hevur við evnið at gera:

Er Richard Dawkins ein Afrikansk apa?

2011-12-12T13:51:00.000-08:00

Hetta brotið er tikið úr einari dokumentarsending sum Dawkins sjálvur hevur lag til rættis. Veit tó ikki heilt, um hetta youtube brotið, inniheldur eitt hálvgum rasistiskt úttalsi (avhengur ivaleyst av um viðmerkjarin sjálvur er uppruna afrikanari).

Men tað útilukka, nú hava vit so fingi tað við: Richard Dawkins sigur seg sjálvan verða eina afrikanska apu og hann er enntá stoltur av tí.

Heilt erligt, eg veit ikki hvar í markið liggur, eitt er tann nærum avgjørdi pástandurin úr bókini 'The Selfish Gene', at ein kopimaskina onkursvegna, av tilvild, uppstóð í havinum, sum uppruni til fyrstu kyknuna. Ella eitt nú, tann seinna og meiri vælkenda hypotesan og alternativi at vit, 'apur' eru úrsliti av tí lívið sum rúmdarverur einaferð plantaðu á klótini.

Men nú má verða sloppi á mál, nú eru vit eisini øll vorðin bólka sum 'afrikanskar apur'. Welcome to 'the Planet of Apes'. Ella hví ikki 'The Planet of Fish', tí uppruni okkara liggur jú onkustaðni í havinum; við øðrum orðum eru vit øllum somul, ikki bara afrikanskar apur men havfiskar. Við hesum er tað so staðfest, at eg og Dawkins heilt sikkurt ikki eru í slekt:

NASA serfrøðingurin og agnostikarin Robert Jastrow: Gud er møguliga til

2011-12-11T15:03:00.000-08:00

Eg øtist yvir tann manglandi opinleika, vit í løtuni síggja í úttalisum og holdninginum hjá ateistum. Ein holdningur sum verður framlagdur sum fakta og rationellur, men sum í veruleikanum slett ikki vísir á nakað sum helst vísindaligt, logiskt ella rationelt, men heldur desperatu royndina at varveita teirra materialistisku heimsmynd; hetta er tað sum summi kallað 'radical skeptisisma'.

Hesin holdningur tykist í mínari verð veruleikafjarður, í nógvum førum mótsigandi og alt ov lítið úthugsaður. Mín persónliga niðurstøða er tí, at ateisturin heldur seg til hendan holdning og tess argumentir, ikki tí at hetta kann logiskt grundgevast fyri, men tí ateisturin hevur mikið behov fyri hesum. Eg skal koma meiri inn á hetta í einum øðrum innleggið.

Tó mugu vit ásannað, og við gleði, at tað eru granskarir harúti, sum ikki trúgva á Gud, sum óansæð ikki lukka seg inn í einari verð av ynskihugsan og sum heldur velja at loyva hesari hugsan at verða órógvaða av fakta. Ein slíkur var Robert Jastrow, sum doyði í 2008, ein agnostikari og leiðandi vísindamaður hjá NASA, sum gjørdist stovnari og leiðari av ‘NASA Goodard Institute for Space Studies’.

Robert Jastrow

http://en.wikipedia.org/wiki/Robert_Jastrow

http://www.giss.nasa.gov/research/news/20080303/

Í bók síni: ‘Until the Sun Dies: A Scientific History of the Universe From the Beginning to the End of Time’, úttalar hans seg um møguleikan av Guds tilveru, útfrá gransking innan stjørnufrøði, upprunafrøði, evnafrøði og lívfrøði.

Um møguleikan av Guds tilveru og gransking inn kosmologi og upprunafrøði skrivar hann:

‘Was it “Thine all powerful hand that creates the world out of formless matter”? And this last question, more interesting than any other can never be answered; we can never tell whether the hand of God was at work in the moment of creation…(16).

The universe, and everything that has happened in it since the beginning of time, are a grand effect without a known cause (17).

An effect without a cause? That is not the world of science; it is a world of witchcraft, of wild events and the whims of demons, a medieval world that science has tried to banish. As scientists, what are we to make of this picture? I do not know…(17).

Now we see how the astronomical evidence leads to a biblical view fo the origin of the world. All the details differ, but the essential element in the astronomical and biblical accounts of Genesis is the same; the chain of events leading to man commenced suddenly and sharply, at a definite moment in time, a flash of light and energy’ (21).

Áhugavert at hesin agnostiski vísindamaðurin, sum ikki trýr á Gud, metir upprunafrøði og granskan av alheiminum, at vísa á møguligu tilveruna av einum guddómligum skapara, nakað sum vísindin annars hevur roynt at bannað.

Um lívfrøði og yvirnátturliga inngríban skrivar hann:

At Present, science has no satisfactory answer to the question of the origin of life on the earth. Perhaps the appearance of life on the earth is a miracle. Scientists are reluctant to accept that view, but their choices are limited; either life was created on the earth by the will of a being...or it evolved...spontaneously through chemical reaction...The first theory...is a statement of faith...The second is also an act of faith. The act of faith consists in assuming that the scientific view of the origin of life is correct, without concrete evidence to support that belief (52).

Jastrow er opinbart av tí uppfatan, at pástandurin, um at lív er uppruni úr ikki- organiskum evnið, er eins væl eitt dømi uppá trúgv, sum pástandurin, at lív má verða skapt ella tilætla av einari hægri veru.

Er Bíblian álítandi (við Kristian Hansen)?

2011-12-10T15:15:00.000-08:00

Fyrilestur við føroyska gudfrøðinginum Kristian Hansen er Bíblian álítandi. Seinnu helvtina av upptøkuni, tosar Jógvan Jacobsen um 'kynslívið' út frá einum kristnum sjónarmiði (eisini ein ómetaliga góður og grundleggjandi fyrilestur):

http://www.ustream.tv/recorded/18757895

http://kedes.fo/default.asp?menu=1029

Gudleysur hugburður: skeptisisma ella bara reint snævurskygdi?

2011-12-08T17:21:00.000-08:00

Tað var ein ateistur, sum eg tosaði nógv við fyri fleiri árum síðani. Hesin var sjálvandi væl vitandi um, at andaligar og ónátturligar hendingar vóru staðfestandi fyri einari heimsmynd, sum ikki hóskaði hansara gudleysa og materialistiska hugburði. Hesin royndi tí á sinnið, við miklum ídni og snildum at burturforklára ymiskar yvirnátturligar hendingar.

Hesin hevði vitja eina kvinnu, sum hevði havt álvarsamar trupuleikar við gongulagnum. Minnist eg rætt mátti hon nýta eitt ávíst slag av skógvum og tiltíðir høkir. Kvinnan hevði verði á einum kristnum møtið har í hon var lekt frá likamliga óførleikanum. Í heimi sínum, vísti hon vini mínum læknaskjøl, myndir, skógvarnar og annað sum prógvaði, at hon einaferð stríddist við ein ólekjandi likamligan veikleika. Sjálvandi vóru tað onnur, sum kendu kvinnuna og sum persónliga kundu staðfesta tilburðin. Gudloysingurin fortaldi mær at hann var ráðaleysur hesum viðvíkjandi, at hann metti hetta at verða meiri enn ótrúligligt.

Kortini valdi hann ikki at trúgva myndum, vitnum, læknaskjølum, tólum. Niðurstøða hansara var, at eftirsum hann sjálvur ikki hevði sæð tilburðin, var tilburðurin slett ikki farin fram.

Persónurin hevði neyvan víst slíkan fjákutan hugburð og desperata skeptisismu, um nøkur deydningahøvd úr plastik ella øðrum tilfarið, vóru løgd á rað og ein yvirhypotetisk søga, bygd á reina giting og fantasi hevði verði framløgd, um hvussu hesi kopiðir umboðaðu evolvera stig av apumenniskjum, í einum tíðarskeiðið, sum fevndi seg yvir hundratúsundavís av árum.

Hetta sigur ikki so lítið. Kanska viðkomandi var ikki so skeptiskur kortini--hmm, hvat var hann so?

Í samband við tað yvirnátturliga, fortaldi eg honum um eina hending í Onglandi, har eg og ein týskur samverkatrúboðari, vóru farnir á eitt Toronto-rørðslu líknandi møtið.

Sum vit standa uppi og lovsangurin heldur fram, byrja manifestingarnar. Framman fyri okkum standa tvær kvinnur, báðar púru vekk í lovsanginum, við hondunum upplyftum. Knappuliga dettur tann eina aftur eftir, við fullari styrki og slær nakkan við fullari kraft í stólabakið. Nøkur sekund seinni, meðan høvd hennara enn darlar aftureftir í stólabakinum, fellur veninda hennara við somu styrki, eisini við nakkanum í stólabakið---skilji væl hví hetta ber heitið: 'slain in the Spirit'.

Eg lúgvi neyvan tá eg sigi, at roknaði við at hesar høvdu fingi álvarsamt mein, ja kanska enntá vóru deyðar. So ógvusligur var tilburðurin, at týski vinur mín, mátti til samtalu við eitt slag av sálarlækna-ráðgevara somu vikuna.

Men vóru kvinnurnar deyðar? Ehh...nei! Høvdu tær fingi tað minsta mein, ella merktu tær nakað til pínu eftir tilburðin? Nope! Vóru tær sitandi, eftir stoytin og eftir at hava verði uttan vit í 5-10 minuttir? Ótrúligt sum tað ljóðar, men heldur ikki. Til mína undran, vóru hesar við tað sama uppi á fótum aftur, við upplyftum hondum og tóku lut í lovsanginum--hvussu? Eg hevði hug at seta meg niður og grunda yvir, hvat eg júst hevði verið vitni til, meðan starvsfelagið mín hevði bestan hugin, at sleppa sær so langt vekk sum møguligt og skjótast møguligt.

Óansæð hvat ein heldur um at hetta fyribrigdi 'slain in the Spirit', um hetta verður virka av Gudi ella djevulinum, so var hetta ikki ein nátturlig hending.

Ein mátti verða ómetaliga sjúkur í høvdinum, at tíma, tora og kunna kasta seg niður, við nakkanum á eitt stólabak. Kanska eina madrassu, kanska eitt gólv við einum tjúkkum teppið, um ein dugdi at taka stoytin; men spontant á ein stól við stólabakið? Viðkomandi hevði ivaleyst verið álvarsamt løstaður.

Men kvinnurnar báðar kastaðu seg jú heldur ikki niður, tær vóru vóru slignar niður, við fullari styrkið.

Eg havi verið á líknandi møtum fyrr, eg havi verið vitni til hvussu fólk detta og verða lofta, og nøkur sum enntá spæla og leggja seg trygt í hendurnar á teimum sum skulu stiga hesum áðrenn tey raka gólvið. Men í hesum førinum var eingin at lofta, einki teppi, einki fyrireika, men heldur ein óvænta og spontan reaksjón sum rakti tveir persónar, nærum samstundis, og bara ein harður stólur at taka ímóti.

Eg stóð eins og týski starvsfelagið mín, skelkaður og málleysur; týðiliga var hetta ikki simpult hysteria, ella eitt tilfeldig av epilepsy. Um hetta var spæl frá teirra síðu, hví vildu hesar risikera, at gjørt sær sjálvum slíkt mein? Hví báðar, heldur enn tann eina? Hvussu kundi eg forklára styrkina í falli teirra og hví og hvussu bar so á, at hvørgin teirra fekk nakað sum helst mein av tilburðinum?

Tá eg greiddi ovurnevnda gudloysingum um hendingina, kendi hann seg enn einaferð noyddan at verja materialistisku heimsmyndina. Hann greiddi frá einum øðrum tilburið, sum hann sjálvur helt verða eina hending av somu nátturu.

Hesin hevði verið í SMS ein leygarmorgum og sá eitt 1-2 ára gamalt barn henga seg út úr einum barnavogni. Og so hendi skaðin, barni datt úr vogninum og sló høvdið í gólvið.

Við hesum grundgav hann fyri, at hendingin á pinsamøtinum neyvan svaraði til nakað ónátturligt, eftirsum barnið í SMS heldur ikki fekk nakað mein.

Tja…skal eg svara fyri meg, so havi eg verið vitni til verri tilburðir enn hendingina í SMS. Fyri nøkrum árum síðani, í Birmingham var eg vitni til, at ein nýðføðingur, var tveittur út úr einum brennandi bygningi frá aðru hædd. Líttla barnið lendi flat við høvdinum á einum borið, hareftir at allur kroppurin rakti jørðina. Veit ikki um barnið kom heilskapa frá tilburðinum.

Kortini munaði hetta einki móti tí hendingini vit vóru vitni til á møtinum. Barni í SMS hevði ikki langan veg at koma niður og var heldur ikki sligi niður í gólvið við fullari styrkið. Pinkubarnið í brennandi bygninginum er ein hending av øðrvísi kaliber, men kroppurin og høvdið vóru væl innballa og barnið græt sjálvsagt illa-tað fekk also mein. Í hvørgum førið, vóru hendingarnar framdar við tí ynski at skaða seg sjálvan. Í hvørgum førið var talan um eina kraft, sum slóð viðkomandi niður við fullari styrkið, eins og vit sóu á pinsamøtinum.

So hvat hendi á hasum pinsamøtinum?

Eg tori ikki og havi ongan rætt til, at bólka allar gudloysingar soleiðis. Men gudleysi vinur mín var yvirskeptiskur og hetta er vorðin ein týðandi trendur, tíðaverri. Sjálvur haldi eg tað verða ómetaliga umráðandi at vit eru kritisk og skeptisk, men máti skal verða við. Hugburðurin hjá hesum gudloysingi var slett ikki skeptiskur, heldur var hann drivin av kritiskum treiskni, totalari desperatheit og reinari býttisligheit. Líknandi hugburð, havi eg eisini lagt merki til innan gransking, har í alt tað sum minnur um, ella bara indikerar møguleikan fyri tí yvirnátturliga (so sum tíðarfestingar av Evangeliumskelduni), verður vraka, prógv ella ikki.

Hin ónátturligi Heimurin 1: Djevlar og andamaning

2011-12-07T06:14:00.000-08:00

Filmurin: 'The Exorcism of Emily Rose'

Nú hví skrivi eg eitt innlegg um demonar og andamanan? Nei, hetta er ikki tí at eg fjeppist í hesum evninum; men í høpinum av trúarverju, veit eg at hetta er við til at sáa iva um ein heim sum nøkur pástanda er reint og slætt bara nátturulistiskur. Tað vísir seg eisini at andamanan eins væl og pástandurin um undur, hava rørt undir mongum kjakum gjøgnum tíðirnar; filmurin ‘The Exorcism of Emily Rose’ er eitt týðiligt dømi um hendan trendin.

Eg fari í hesum innlegginum, ikki at sitera hendingar og viðgerðir frá bókum og upplivingum hjá øðrum, men heldur grundgeva frá mínari egnu uppliving og teimum spurningum og argumentum eg havi fyri og móti demonum og andamanan.

'The Last Exorcism'

Eg má játta at eg havi sæð hópin av exorcist filmum, ikki serliga kristiligt veit eg, serstakliga tá Paulus sigur: ‘haldi tykkum frá øllum illum hvussu tað enn sær út’. Men kanska er tað ein orsøk til, at eg havi loyvt mær at sæð fleiri slíkar ræðufilmar. Fyri nøkrum árum síðani, sá eg filmin ‘The Exorcism of Emily Rose’, sum sigst um, byggir á veruligar hendingar. Seinasta ár sá eg ‘The Exorcist’, sum eisini sigst at byggja á veruligar hendingar (sjálvt um eg havi mína skepsis). Fyri nøkrum mánaðum síðani sá eg ‘The last exorcism’, um ein fráfalnan pastor, sum roynir at prógva, at tilstandurin at verða settur av einum djevli ella illum anda, bara er ein sinnisligur tilstandur, uttan ónátturliga ávirkan. Tað sum eg haldi verða undirhaldandi, tá eg síggi ein slíkan film, eru tær desperatu royndirnar at forklára hendingina og manifesteringarnar nátturliga. Eitt nú í ‘The last Exorcism’, har í forkláringin ljóðaði uppá stress, orsaka av ringari samvitsku.

Men hatta er sjálvandi filmverðin og eingin má halda, at eg draga mína niðurstøður frá einum ella fleiri filmum.

Tó, so havi eg verði í trúboðaratænasta í fleiri asiatiskum londum í fleiri ár. Hetta eru lond har djevla og andadýrkan hoyrir gerandisdegnum til og har hendingar av tí ónátturliga slagnum, eru nógv vanligari enn á okkara leiðum. Í teimum umstøðunum havi eg sjálvur sæð demonar og tykist við at reka út illar andar.

Sum ein typiskur vesturlendingur má eg viðganga, at eg mangan havi verði skeptiskur og roynt at gera mun á hvat í veruliga er andaliga íbirt og hvat er hysteria. Í summum førðum havi eg havt varhugan av at hesi kanska heldur vóru sinnisjúk, spældu ella bara gjørdu seg upp, men í øðrum førum, mátti eg bíta í meg at hetta var heilt avgjørt ekta.

Eru demoniskar manifesteringar óveruligar?

Tað vóru asiatar sum eg starvaðist við, sum týðiliga gjørdu mun á eitt nú illum andum og sinnisjúku. Tað hjálpir tí ikki at argumentara at hesi kristnu í Asia bara eru hysterisk og rokna alt fyri demonar. Áðrenn eg góðtók tann andaliga faktorin, mátti eg fyrst útilukka nátturlig alternativir; tildømis at tilstandurin hjá hesum mongu, sum eg var vitni til, møguliga bara var eitt spæl hjá tí einstaka. Men hetta alternativið fall eins og tann fyrra. Tildømis undraði tað meg serstakliga, at undir møtunum vóru tað oftani muslimar, sum komu við onkrum í familjuni, sum var vorðin yvirtikin av slíkum kreftum. Hetta er vorðin vanlig tilgongd í landinum Pakistan, tí bløðini í Pakistan heita á muslimar um ikka gera nýtslu av kristnu kraftini fyri at bjarga familjulimum úr slíkari demoniskari vanlagnu. Tó, so tykist tað, at slíkar ávarðingar og áheitanir ikki at hava havt tað stóru ávirkan og muslimarnir í Pakistan tykjast verða klárir yvir, at okkurt er við bøn og andaligum autoriteti í samband við navnið og persónin Jesus Kristus, sum far hesar kreftir at víkja. Hetta útilukkaði í mínum førið mistankan um at hesir einstaklingar spældu besettir. Tildømis, hví skuldu muslimar givið Kristindóminum slíkan ans og æru, serstakliga tá hugsa verður um hetta viðurkennur Kristindómin og niðurgerð islamsku religiónina? Slíkt hevði man neyvan vanta av muslimum í einum landið, har Kristindómur annars er undirlagdur bæði hatur og ágang. Einasta forkláringin mátti tí verða, at muslimar uppliva eina andaliga makt í Kristindóminum, sum veruliga riggar. Hetta uppfati eg, sum at hesir mongu muslimar (kanska í tíggjutúsundatalið) ikki spæla. Og hví skuldu teir og onnur spæla?

Her spælir ein annar faktorur seg inn, tann at Pakistan, eins væl og fleiri onnur asiatisk lond eru ærumentanir. Sjúka, illgerðir og ómoralur, leggur eina heila familju og oftani teirra næstringar undir bæði niðring og útisteinging. Hvussu so, tá ein er settur av illum andum? Er tað logisk hugsan at hesi vildu spælt svøk ella drigið familjulimir til kristin møtir, um støðan ikki veruliga var so hættislig? Vildi ein ung genta tildømis spælt djevlayvirtikin, vitandi at hennara framtíðar møguleikar verða álvarsama skerdir? Eg kann fara skeivur í fleiri førum, men í flestu førum loyvi eg mær aftur at ivast.

Er talan um sinnisjúku?

Hetta kundi tí týtt uppá at hendingarnar ikki eru spæl, men er so orsøkin kanska sinnisjúka heldur enn demonisk? Aftur loyvi eg mær persónliga at ivast um hetta alternativið í flestu førum. Tiltíðir havi eg saman við øðrum, veriði tilkallaður, at dríva ein demon út, har talan var um eina nátturliga orsøk, men hetta var langt frá tí vanliga. Tey dømir sum eg persónliga kenni mest til, kunnu hvørki ávísast til ein sum er sinnisjúkur, til schizophreni ella epilepsi.

Í flestu førum kundi persónurin, eina løtu tykjast normalur, men dettur, ristist og manifesterar ógvusliga, tá hann hoyrir kristna bøn ella kristnan lovsang, uttan at hesin endiliga nakrantíð hevur havt nakra ávirkan frá, ella bakgrund í Kristindóminum.

Eftir einari løtu av bøn og djevlaútdrívan, byrjar illi andin veruliga at rópa, tosa, hótta, háða, spotta og niðurgera okkum, Gud og Jesus inntil hann tilseinast má sleppa persóninum og fara, vanliga við einum skríggið. Dømir sum eg ikki havi verið vitni til, vísa at persónur broytist í andlitið, hárið stendur upp og røddin umbroytist.

Eftir hetta vaknar persónurin, útmattaður, tystur, ikki vitandi hvat er áfatt, men óansæð so er hann normalur; hetta kann tí ikki samanberast við tilstandir av meiri nátturligum orsøkum.

Er talan um hysteria?

Men hvussu so við hysteria? Eg má siga, at eg havi ongantíð heilt fata logikkin við hesum argumentinum, eftirsum hesi í fella fyri hesi vanlagnu, vanliga stríðast í tí loynda, í teirra heimum og ikki undir religiøsum samkomum. Tað at vit oftani síggja slík manifestera eitt hvørt í religiøsum samkomum, kristnum ella ikki, er tí at hesi javnan koma til slík tiltøk tí tey leita sær eftir hjálp.

Ein ómetaliga góð viðgerð av hesum omanfyrinevnda, í ljósinum av sinnisjúku, epilepsi og hysteria, har í viðkomandi út frá práti við gudfrøðingum, psykologum og læknum, skilir hesi frá demoniskari ávirkan, er at finna í bókini hjá W.G. van Dam ‘Befrielse fra Besættelse’ (s.41-94). Ein onnur ómetaliga góð viðgerð av evninum er bókin hjá John L. Nevius ‘Demon Possession’, sum er gomul men vísir á at evnið er ein stór vísind í sær sjálvum.

Søgurnar og hendingarnar eru nógvar, men eg fari ikki dvølja meiri á hesar. Tað sum eg haldi verða av týdningi er, at mitt í okkara nátturulistiska ‘be about’, er ein verulig og livandi andaverð.

Nýggjastu Søguligu granskingarnar um kristnu Bíbliutekstirnar grundgeva fyri, at tekstirnir eru søguliga álítandi (ein ávísan til Birger Gerhardsson)

2011-12-02T14:28:00.000-08:00

Nýggjastu søguligu granskingarnar um kristnu bíbliutekstirnar grundgeva fyri at teksturin er søguliga álítandi. Í hesum innleggi vísi eg á tað rákið, sum hevur gjørt seg galdandi síðani 60ini, við granskarum sum tildømis Birger Gerhardsson, Rainer Riesner og Samuel Byrskog, og í seinastuni við Richard Bauckham. Hendan gransking sum ikki byggir á undanfarnu bíbliukritisku hypotesurnar og tess motiv baseraðu metodir, men søguliga keldutilfarið, vísir at tey kristnu líka síðani tíð Jesusar, bæði varveittu og høvdu førleikan og ynski at varveita teirra traditiónir.

Bíbliukritikkur hevur ómetaliga áhuga í mínari verð, eftirsum hendan granskingin, er avgerðandi fyri tað søguligu áskoðanina til tekstin og tess innihald. Hetta eru allir granskarir greiðir yvir, vitandi at søgulig staðfesting av ávísum elementum í Nýggja Testamenti kunnu tileinkisgera aðrar religiónir og filosofiskar áskoðanir.

Gjøgnum seinastu tvey hundra árini, er bíbliukritikkurin farin gjøgnum miklar broytingar. W.G Kummel vísir á, at nærum allar hypotesur byggjandi uppá rationalismu og aðrar áskoðanir, upp til byrjanina av 20 øld eru vrakaðar. Enntá tey máttmiklastu ástøðini so sum Q (kelda) ástøði, stendur ídag fyri skotum, bæði beinleiðis frá andstøðuni, so sum David Goodacre, og meiri óbeinleiðis av tí nútíðar slóðbrótandi tilgondini, umboða av eitt nú Birgir Gerhardsson og Richard Bauckham. Hetta innleggi viðgerð ávíst um hesa gransking sum tey flestu ivaleyst eru óvitandi um.

Niðurstøðan má tí verða at søgukritiska bíbliugranskingin er slett ikki so søgulig, sum tað so mangan verður billa okkum inn. Í veruleikanum eru pástandirnir flótandi og áhaldandi broytandi, alt avgerandi, eftir teirri filosofisku tilgongdini og rákinum sum samfelagið og tað akademiska má boyggja seg undir. Seinastu tvey hundra árini hevur gudfrøðin tí verði undirlagd ávísum trendum: Hegel, rationalismu, formkritikki (Dibelius, Bultmann og aðrir), redaktiónskritik (Marburgarnir og aðrir), eins væl og frá ávísum granskarum sum taka stóru lopini frá einari faktión til eina aðra (har hugsi eg um Schweitzer, Bart Erhman og aðrar).

Hesir (bíbliukritikkarir) løgdu slóðbrótandi akademiskar lógir fyri hvussu evangeliini og Kristindómur skuldu og skal skiljast, granskast og viðgerast. Hesir avgerða oftani útgangstøðið og niðurstøðuna.

Eftirsum ein anti-kristiligi pro-nátturalistisk filosofi nógva staðni hevur gjørt krav uppá monopolin, hevur úrslitið oftast verði negativt innstilla og Kristindómurin er harvið framlagdur sum ein trúgv, í er grunda á óveruleika, falsan og aldargamlar óførleikar.

Úrslitið er, at í dag, munnu tey flestu halda fast uppá hesar skeivu, motivstýrdu søguligu niðurstøðunum, sum ikki eru grundaðar á erliga gransking, men heldur bias og tað sinnisró, sum slík grundgeving gevur einum, sum velur at halda uppá eina nátturulistiska heimsmynd ella eina aðra religión enn Kristindómin.

Men hvussu tryggur er ein at tilknýta seg hesari áskoðanini? Flestu er neyvan varðin yvir, at negativi kritikkurin í nýggjari tíð, ikki stendur seg so væl akademiskt sæð, og at tey elementini, sum nú grundgeva fyri einum søguligum Jesus førka seg nógv nærri tí Nýtestamentligu myndini enn teimum kritiskum hypotesum sum kritikkarin framleggur. Hetta nýggja gjøgnumbrotið innan søgubíbliugranskan eru nú framstandandi í nútíðar gransking. Longu í 1979 skrivar Patrick Henry um eitt nýtt rák innan bíbliugransking:

‘New Testament scholars themselves have practiced the high-powered focusing of their historical microscope for such a long time that they can slip right past the point at which something might be seen in perspective. For example, at a recent symposium on the relationships among the Gospels, a classical historian remarked that he had studied carefully the second-century for the tradition that Mark’s Gospel reflects directly the reminiscences of Peter…he was puzzled that nearly all New Testament scholars treat that tradition about Mark’s Gospel with severe skepticism’ (Patrick Henry, New Directions in New Testament Study, s. 33-34).

Tað er áhugavert at nógvir granskarir í 70-80unum broyta holdning, og enntá viðganga at teir áður ikki høvdu dirvi, at seta seg upp móti kritiska monopolinum. Henry sipar her til eitt symposium í USA, seinast í 70unum. Men um somu tíð, í Evropa, fekk bíbliukritikkurin nógv ógvusligari skot fyri bógvin.

Avrik Birger Gerhardssons

Í hesum sambandi skal eg nevna svenska gudfrøðingin og søgugranskaran Birgir Gerhardsson. Í 1961 skrivar Gerhardsson bókin: ‘Memory and Manuscript: Oral Tradition and Written Transmission in Rabbinic Judaism and Early Christianity’.

Í verkið sínum framleggur Gerhardsson, søgulig prógv fyri at Kristindómurin í fyrru helvt av fyrstu øld, var væl skipaður; at tey fyrstu kristnu vóru væl kunnað um søgu og uppruna teirra og um læru og søgu Jesusar og høvdu bæði motivi, førleikan og metodirnar fyri at varveita og yvirføra hesar traditiónir nærum orðarætt. Hetta var gjøgnumbrot, tí hendan granskingin hjá Gerhardsson afturvísti teimum heilt grundleggjandi faktorunum í bíbliukritisku søgugranskingini.

Flestu er kanska ikki klár yvir, at negativi kritikkurin av evangeliumskelduni, ikki er ein søguligu viðgerð av tekstinum ella søgubakgrundini, tí kritikkurin kann bara grundgevast fyri, um prógvast kann, at tey fyrstu kristnu vóru heilt óskipa og tørvaðu førleikar at varveita informatión og ikki høvdu ynski um at gera so; hetta útgangstøðið er vilt hypotetiskt og Gerhardsson, við sínum denti á søgugranskan vísti hesum hypotesum aftur.

Gerhardsson var tó bara byrjanin, eftir gjøgnumbrotið fylgdu fleiri granskarir eftir, so sum Rainer Riesner og Samuel Byrskog, sum førdu granskingina uppá enn hægri støðið. Heimskendi gudfrøðingurin Ben F. Meyer, hevur úttala seg um hesa gransking sum eina nýggja tíð innan bíbliusøgugranskan.

Reaksjónin í Evropa

Gjøgnumbrotið hjá Gerhardsson skapti mikið postyr í akademiska heiminum. Í Evropa lupu Marburgarnir (lærisveinarnir hjá Rudolf Bultmann) á; serstakliga kann nevnast aftursvarið hjá Kasemann í einari ávísari grein í 1963 og seinni bókin ‘The path of Gospel tradtion’ sum var útgivin av formkritikkarum í 1983. Men hvørgar av hesum form og redaktisku kritisku royndunum, at afturvísa Gerhardsson sligu ígjøgnum. Greinin hjá Kasemann munaði so at siga einki og formkritikurin var longu ein fallin hypotesa. Tað sum verri var (fyri negativa bíbliukritikkin), var tann opinleikið, sum fleiri týskir redaktiónskritikkarir fóru at vísa móti granskingini hjá Gerhardsson. Tað tyktist at eins og teir gomlu Marburgarnir vrakaðu lærimeistara teirra Rudolf Bultmann, so vóru lærisveinarnir hjá gomlu Marburgarunum klárir, antin at vraka ella taka ávísan avstand frá hesum nærmastu eftirfylgjarum Bultmanns. Í 1964 skrivar redaktiónskritikkarin Otto Michel, eina meiri positiva grein um granskingina hjá Gerhardsson. Í 1976 bjóðar hann Gerhardsson til Holzhausen at halda fyrilestrar og í 1980 fekk Gerhardsson innbjóðing frá sjálvum eftirfylgjara Kasemanns, Peter Stuhlmacher at halda fyrilestrar í Tubingen. Í 1980 var enntá eitt symposium hildi, har í allar síðir av kjakinum vóru javnt framlagdar. Hetta avgjørdi ómetaliga nógv fyri slagi í Evropa, granskingin hjá Gerhardsson var nú blivin almenna staðfest og kundi verða viðgjørd sum akademisk.

Tann veruliga mótstøðan kom tó ikki úr Evropa, men hinumegin Atlantarahavið.

Morton Smith og Jacob Neusner

Her er serstakliga vert at nevna kenda bíbliukritikkarin Morton Smith. Og hvør er so Morton Smith og hví er tað neyðugt at nevna mannin í hesum høpinum? Tað er av stórum týdningi at fáa hetta við, fyri at lýsa styrkina í tí gransking sum Gerhardsson hevði framlagt tí akademiska heiminum og styrkina av tí mótspælið sum tók seg upp mótvegis gjøgnumbrotinum. Smith var ikki bara, ein hvør sum helst og sjálvur Barth Ehrman, lýsir í bókini ‘Lost Christianities’ Morton Smith stórum orðum:

‘This was one of the truly brilliant scholars of ancient Christianity in the late twentieth century: massively erudite, enormously well-read, and, to put it bluntly, an intellectual cut above most of the academics he had to contend with. And he knew it…Morton Smith was not someone to cross words with. Morton Smith spent the bulk of his career as professor of ancient history at Columbia Univeristy. His learned scholarly contributions covered many fields: Greek and Latin classics, New Testament, Patristics, second-temple Judaism rabbinics. Few could match his range or depth (70)…Smith’s own teacher at Harward, Arthur Darby Nock, one of the few people in the field who could probably claim intellectual superiority to Smith in several of his own areas of expertise (82)’

Ein skuldi trúð, at søguligur veruleiki og sonn álítandi gransking um Ur-kristindóm og kristnu tekstirnar, gingu hond í hond við ein slíkan akademiskan orrustumann. Men sum eg eisini skal koma inná, so var ikki. Morton Smith sum annars var serfrøðingur innan rabbiniskan jødadóm í fyrsta árhundra, var júst maðurin, sum hevði akademiska førleikan at loypa í krovið á Birgir Gerhardsson. Men álopið kom ikki beinleiðis frá Smith. Tað var næmingurin hjá Smith, tann ídag, nógv umrøddi gudfrøðingurin og søgugranskarin Jacob Neusner, sum fór í holt við at vísa granskingini hjá Gerhardsson aftur. Smith var av tí uppfatan at tær metodir Gerhardsson pástóð at tey kristnu nýttu, í teirra varveitslu av evangeliumskelduni, vóru metodir sum ikki vóru tiknar í brúk fyrrenn aftaná fall Jerusalems í 70unum. Hetta gjørdist tí bæði útgangstøðið og niðurstøðan hjá Neusner mótvegis Gerhardsson.

Áhugarvert er tað, at flestu bøkur skrivaðar av bíbliukritikkarum, um Ur-kristindóm og keldukritik sipa til Gerhardsson og sjálvandi til mótargumentini hjá Smith og Neusner, um at rabbinisku metodirnar at varveita informatión, ikki vóru tiknar í brúk fyrrenn eftir fall Jerusalems.

Gerhardsson vindikeraður

Trupuleikarnir við mótspælinum hjá Morton Smith, vístu seg fyrst og fremst at verða maðurin sjálvur. Smith gjørdi seg skyldigan í at forfalska aldurgamlar tekstir, tildømis vælkenda ‘The Secret Gospel of Mark’ (Bart Ehrman, Lost Christianities, s.67-89 og Craig A. Evens, Fabricating Jesus, s.94-97). Spurningurin má tí framstanda, sum onnur eisini gera vart við, um maðurin vísti akademiska óerligheit á øðrum økjum eisini.

Næsti trupuleiki vísir seg í tí akademisku nýtsluni av Smith og Neusner .Tað syrgiliga við hesum er, at hesir granskarir antin hava verði óvitandi ella hava gjørt sær galt av óerligheit? Eg loyvi mær at halda meg til fyrra pástandin, hóast alt, er serkøni innan Q og keldukritik, ikki einsbetýðandi við, at ein granskari er serkønur innan ‘munnligari informatións yvirførðing’ og ‘eftirkomara eftirlitið’. Hendan niðurstøða bjargar kanska umdømið hjá Kloppenborg og øðrum stórum granskarum, sum uttan víðari, bara hava gjørt sær galt av pástandinum hjá Neusner, men hetta vísir eisini at søgukritiska bíbliugranskingin, skal takast við størsta varðsemi.

Tað undrar meg eisini, at í hesum førið hava granskarir víst ein einsíðis hugburð, tildømis eru tað fáir, ella rættari sagt eingin av hesum, sum nevna vælkenda Bíbliukritikkarin E.P. Sanders, eisini ein autoritetur í Kristindómi við atlitið til fyrsta árhundra Jødadóm. Í bókini ‘Studying the Synoptic Gospels’ dettur Sanders í hina grøvuna við pástandinum, har hann pástendur, at jødar í fyrstu helvt at fyrsta árhundra ikki førkaðu seg inn í eina tíð, har førleikin av oralskari informatións yvirførðing vildi gerast galdandi, men heldur at jødar høvdu førka seg frá eini slíkari tíð, og inn í eina tíð har teirra skrivligu og lestrar førleikar fóra at verða eitt eindømi í aldargamlari søgu. Men hetta er jú rein mótsøgn innan akademisku granskingina. Hvussu í allar tí víðu verð kunnu kritiskir granskarir, við serkunnleika til sama evnið, verða so langt frá hvørjum øðrum skotnir?
Her rísir jú ein avgerandi trupuleiki seg upp, skal eg trúgva Neusner ella Sanders? Og synd at siga, so er hetta langt frá eitt eindømi innan Bíbliukritikki.

Hærnast er tað harmiligt at hesir kritikarir ikki nevna, eitt nú Rainer Riesner og Byrskog sum eftir royndini hjá Neusner, at afturvísa Gerhardsson, megnaðu at vindikera Gerhardsson og vísa atfinningunum hjá Neusner aftur (Birger Gerhardsson, The Reliability of the Gospel Tradition, s.xix).

Men størsta viðurkenningin av gjøgnumbrotinum hjá Gerhardsson, kom nøkur ár seinni. Hetta vísti seg at verða ein heldur óvanta kelda, tí viðurkenningin kom frá ongum øðrum enn Neusner sjálvum. Í aðru útgávuni av bókini hjá Gerhardsson, er ein heilur kapitul halgaður til Neusner, har í Neusner umberð seg fyri áðurnevndu bók sína og úttalisini mótvegis Gerhardsson. Somuleiðis tekur hann avstand frá Morton Smith, játtar at kritikkarir uttan himpr gloyptu pástandum hansara uttan nakra gjølla gransking og eggjar teimum við áhuga í nýtestamentligari gransking, at lesa bókina hjá Gerhardsson (Memory and Manuscript, sí forword av Jacob Neusner):

http://www.amazon.com/Manuscript-Tradition-Transmission-Christianity-Biblical/dp/0802843662

Tá eg læs hetta, hugsaði eg: ups, allar hesar djúpu bíbliukritisku, gudfrøðiligu bøkurnar, skrivaðar av heimsins kendastu og leiðandi autoritetum um tekstkritik og uppruna Kristindómsins, bøkur sum eg havi grava meg ígjøgnum, tá eg fullførdi mín BA og MA, fóru allir hesir veruliga skeivir?

Hevði Darwin Rætt?

2011-12-01T15:32:00.000-08:00

Fyrr í árinum tóku Hans Andreas Sølvará og Heðin Lamhauge lut í einum kjakið á ráðstevnuni ‘Er Gud Deyður’. Evnið teirra millum snúði seg serstakliga um vísindina í einum lívsfrøðiligum høpi, við heitinum: ‘Hevði Darwin Rætt’? Eg havi fleiri ferðir havt ætlanir at skriva ávísar viðmerkingar um ráðstevnuna, á blogginum, men kom ongantíð so langt.

Men nú bar tað so á, at Sølvará og Heðin báðir luttóku í einum prátið, í útvarprinum, har í báðir umrøða sjónarmiðini. Hetta innleggi eru nakrar fáar viðmerkingar til tað sum har var framlagt.

Í prátinum avnoktar Sølvará ikki, at menningarlæran er ein vísindalig teori, men ein teori sum hann kortini metir at verða sonn. Sannføringin er bygd, sum hann sigur, á tað nýggjasta innan lívfrøðina, serstakliga nevnir hann metodina hjá Karl Popper, sum er av tí fatan, at um tað ikki hevur eydnast at falsifisera eitt ávíst ástøði, er teoriðin ivaleyst at rokna sum álítandi.

Eftirsum eg ikki eri vísindamaður, fari eg ikki gera meg inn á menningarlæruna á hesum sinni, tó at spurningarnir frá mínari síðu, ivaleyst eru nógvir.

Persónliga haldi eg hesa viðgerð av einum evnið verða praktiska, so leingi ástøði ikki fanatiskt sæð, skal varveitast sum eitt grundleggjandi fakta og tað er mín kensla at so er.

Eg undrist bara yvir, hví hetta ikki eisini tykist at verða framgangsmátin sum Sølvará og aðrir, fylgja í teirra viðgerð, av eitt nú Evangeliumskelduni, har í hypotesir og ástøðir, sum eru óneyðugar, tíðarvillandi og oftani veruleikafjarðar, flúgva okkum um oyrini. Í høpinum av søguligu granskingini av Evangeliumskelduni, verða hesar hypotesir áhaldandi framlagdar sum vóru tær fakta og søguligu veruleikin oftani kúgaður. Hesar hypotesur og hesi ástøði innan bíbliusøgranskan kunnu jú oftani falsifiserast, alt ímeðan keldutilfarið sum ikki líkar kritikkarinum, kann staðfestast nógv betri enn menningarlæran. Er tað nakar við mær sum varnast mótsøgnina?

Víðari í prátinum leggur Heðin upp til, at menningarlæran heldur enn at verða væl grundfest, er vorðin væl og virðuliga vard; við øðrum orðum sleppur hon ikki at verða afturvíst. Harnast fastheldur hann, at menningarlæran, sum dregur frá ymiskum vísindaligum økjum og ástøðum, verður eftir hesa samanlegging klødd í ein ávísan ham, hareftir við tí tilgongd, at úrslitandi niðurstøðan verður tulka til at passa einari ávísari heimsmynd; í hesum førðinum tí nátturulistisku, har í Gudurin verður skyldur frá.

Fyri Heðin, er hetta dømi uppá at darwinisman, eftir núverandi tilgongd, er nógv meiri politisk, heldur enn vísindalig.

Persónliga haldi eg, at Heðin í hesum føri, vísur á eina meiri álvarsama og dapra síðu í kjakinum millum darwinistar og tey sum ivast um ástøðið. Her tykist tað at darwinisma er ein meining, sum grunda á ástøði, drívur eitt monopolspæl, har í mótstríðandi síðan, javnan verður demonisera og enntá til tíðir, tvungin at tiga.

Henda dapra myndin er heldur ikki so veruleikafjar. Tað er í hvussu er ein veruleiki, at øðrvísihugsandi, verið tað seg kreationistar ella slík sum hava ivamál um darwinismuna, oftani hava verið úti fyri ómetaligum ágangi í tí akademiska leikpallinum. Jerry Bergman í bókini ‘Slaughter of the Dissidents’, viðgerð ein hóp av slíkum søkum úr USA og talið á dømum, bara í USA, sigst at kunna liggja upp í móti 100.000. Kann hetta forklára tað stóra fleiritalið av evolutionistum og teir fyrimunir og makt hesir hava í granskingini, útgangstøðinum, niðurstøðuni, eftirmetingini og kjakinum?

At hetta er blivi eitt politiskt stríð mótvegis trúgv og religión, sæst eisini týðiliga aftur í úttalisinum hjá kenda vísindamanninum og ateistinum Steven Weinberg, sum einaferð helt fyri: ‘Um vísind kann oyða religiøsu ávirkanina á unga fólkinum, so haldi eg, at hetta møguliga er tann mest týdningarmikla íløga vit kunnu gera’ (Dinesh D’Souza, What’s so Great about Christianity, s.25).

Eg haldi tí, eg kann taka undir við Heðin, tá hann sigur, at darwinisma ídag, oftani tykist at grunda í politikki, ella tað sum vit av røttum kunnu kalla motiv ella maktstríð.

Aðrastaðni í prátinum gerð Sølvará sær galt av ‘fleiritals-argumentinum’. Her hevur hann sjálvandi rætt í pástandinum, at flestu lívfrøðingar ikki eru samdir við Heðin; men skulu vit nú aftur gera okkum galt av fleiritalinum? Hevur fleiritalið altíð rætt? Hevur søgan lært okkum at fleiritalið altíð hevur rætt? Stuttligt, tí eftir at hava kjakast um religión við ikki-kristnar føroyingar í eitt ár, verður sama ‘fleiritals-argumentið’, javnan tikið uppá tal. Tá eg so tiltíðir hætti mær at nýta hetta sama argumentið, gera hesir ikki øðrvísi, enn at vraka argumentið og harvið mótstríða sínari egnu framferð og útgangstøðið.

Sølvará hevur enntá nýtt sama argumentið í einum gudfrøðis-søguligum høpi, í samband við Bíbliutekstin. Men í tí høpinum kann argumentið av fleiri orsøkum, slett ikki altíð nýtast og um tað kann og vit kunnu yvirføra hendan saman holdning til menningarlæruna eisini, so fer ivi mín um menningarlæruna bara at økjast munandi meiri.

Í samband við pástandin hjá Heðin, at menningarlæran er blivin partur av einum politiskum maktkampi, svarar Sølvará at menningarlæran hevur verið nýtt politiskt av social-darwinistum. Men leggur hann aftrat, at atomfrøði eisini kann brúkast til gott og ilt, sum tí sigur líka lítið um veruleikan av menningarlæruni sum atomvápn siga um atom.

Veit tó ikki heilt, um hatta var tað sum Heðin meinti við, men eg kann fara skeivur. Haldi at Heðin vísti á, at darwinisma hevur verið brúkt politiskt, í tann forstand, at ástøði hevur skula staðfest ella grundgivi fyri einari nátturligari tilveru, har Gudurin antin er uttanfyri, ella slett ikki eksisterandi. Fyri nógvar social darwinistar, er hetta sjálvsagt eitt útgangstøði, men fyri nógvar darwinistar, er hesin holdningur, sum heild, ivaleyst eisini generelt ráðandi.

Í hesum sambandi, hevur tað hevur verið nógv kjakast á ‘Kristindómur Svarar’, um at menningarlæran hevur etiskar trupuleikar við sær. Hetta kemur oftani til sjóndar innan social darwinismu og er eftir Dawkins at døma, ein dapur veruleiki sum óansæð socialdarwinismu ella ikki, hvílir undir ástøðinum.

Her hava mong sjálvandi kritisera menningarlæruna og lýst ástøði, sum bæði óetiskt og sosialt vandamikið. Hetta var eitt nú tann stóra fløkjan, sum kommunistarnir máttu loysi seg úr, eftir at hesir í teirra tekstum myndaðu samfelags tilgongdina og etik, við nátturligu menningina lýsta av Darwin og øðrum og eirindaleysu ‘survival of the fittest’.

Eg eri tó púra samdur við Sølvará, at hetta ikki vísir darwinistiska ástøðinum aftur, men eg geri meg kortini ikki heilt klókan uppá analogiði, tá hann leggur dent á, at atomgransking eins væl og menningarlæran kann nýtast til gott og ilt.

At darwinisma var nýtt at greiða frá rættari samfelagstilgongd, er ein týðiligur trendur í mongum 19-20 ølds tekstum. Veit ikki heilt, hvussu etisk, social-samfelags filosofi, har í menniskjasamfelagið, sum annars kann eftirapa seg tilgongdini í menningarlæruni, kann eftirapa seg atburðinum hjá atomum og hví vit yvirhøvur skuldu? Men hetta var nú ikki tað haldi eg, sum Heðin kom inn á kortini.

Gleði meg at fylgja við kjakinum í framtíðini og vóni at kjakið verður áhaldandi.

Lurta eftir prátinum á Kringvarpinum:

http://www.kringvarp.fo/Archive_Articles/2011/11/29/Hevi%20Darwin%20rtt

(onkrar broytingar eru gjørdar í hetta innleggi)

Fyrilestur í trúarverju í Kaldbak í kvøld

2011-11-29T04:37:00.000-08:00

Talan er um samkomuna 'Nazaret' í Kaldbak klokkan 20:00 til 21:00/21:30. Evnið kemur at snúgva seg antin um 'trúðvirði Bíbliunnar', ella verður tað 'ein kristin kritikkur av gudleysu rørðsluni í Vesturheiminum'.

Hetta er teirra vanliga vikuliga lærumøtið og bønarmøtið, tí verður byrja við einum hálvum tíma av bøn, áðrenn fyrilesturin.

http://www.nazaret.fo/index.php

Tilfarð innan trúarverju til sølu

2011-11-25T07:32:00.000-08:00

Biola universiteti í Los Angeles, hevur eina framúrskarandi avdeiling innan trúarverju. Her fæst frálæra frá teimum mest serkønu trúarverjunum í heiminum.

Eisini sigst hetta at verða heimsins besta miðstøð fyri trúarverju og skúlin bjóðar eitt nú, eina tvey ára mastaragrad í trúarverju og eisini eina tvey ára mastaragrad í religión og vísind.

Evnini og argumentini hava somuleiðis verið slóðbrótandi og dekka so at siga øll økir, so sum søgu, fornfrøði, vísind, gudfrøði, heimspekið, religiónir, kultir, ateismu og nógv annað.

Eg vil bara gera vart við, at mesta av tilfarinum, DVD, CD og bøkur er til sølu og kann bíleggjast. Eitt nú er 20% avsláttur á allar vørur til 6 desember.

http://apps.biola.edu/apologetics-store/

Líkheitir millum nátturulismu, Dawkinsa darwinismu og satanismu

2011-11-23T04:15:00.000-08:00

Hetta er eitt kjak millum tveir leiðandi satanistar, úr Anton Lavey satanisku kirkjuni og ein kristnan sjónvarpsvert. Satanistarnir báðir duga ótrúliga væl at argumentera og eru ómetaliga róligir (nærmast ov róligir), og tann kristni brýtur alt ov ofta av, sum er heldur irriterandi.

Tað sum er ræðandi við prátinum, er at hendan sataniska dogmam byggir nátturuleika. Menniskjan er eitt djór, gott og ilt eksistera ikki, etikkur er ikki absolutur, men heldur hugsjónin hjá tí einstaka, hevnd er eitt nátturligt instikt sjálvt tá ein sjálvur fer skeivur, Hitler var heldur ikki óndur í sínari viðferð av jødunum. Bara fyri at nevna nakað av tí sum kemur fram.

Eg skrivaði fyrr í árinum eitt heldur langt innlegg um tað mynd Richard Dawkins, teknar av nátturuni og tilveruni:

http://kristindomur-svarar.blogspot.com/2011/07/ateisma-menniskjamaskinan-og-etikkur.html

Ikki tað at Dawkins eins og hesir satanistar er jaligur um dapra veruleikan (hann pástendur jú, at menniskjan kann fyribyrgja genunum, um vitanin er til tess og at vit soleiðis kunnu mennað okkum ein veg út úr trupuleikanum), men heimsmyndin sum Dawkins teknar (og sum hann ikki ynskir at fáa fótafesti) og tann heimsmynd sum hesir satanistar framseta er kortini ikki heilt ólík. Tað tykist fyri mær, at alt í meðan Dawkins flýggjar frá hesi heimsmyndini sum hann umboðar, so liva hesir satanistar darwinistisku heimsmyndina fult út.

Í løtuni taki eg hetta, sum um at satanistar liva darwinismuna etiskt fult út, av tí eini grund, hon er nátturlig og viðkomandi fyri tann einstaka.

Tað er eyðsæð at flestu menniskju ikki hoyra til hendan bólkin, men kann ein slík heimsfilosofi knappuliga bróta seg frá okkara siviliseraða hugburði? Hetta sóu vit jú í undanfarna árhundra, har persónar av bestu meining ynsktu at uppbyggja utopia á jørð.

Tveir ateistar koma út úr skápinum

2011-11-22T05:34:00.000-08:00

Eg ætli mær gera nógv meiri við Youtube í framtíðini og nógv minnið við skriving. So byrji bara og læri so við og við at gera tað betri.

Tveir ateistar koma út úr skápinum

2011-11-22T04:52:00.000-08:00

Ikki út úr ateismu, men tí typiska vísindaligu páhaldinum, vit kalla Darwinisma.

Í 2010 var bókin hjá Jerry Fodor og Massimo Piattelli Palmarini, ‘What Darwin got wrong’ útgivin. Vanliga eru vit von við, at kritikkurin av darwinismu kemur frá tí kristna ella teistiska vonginum, men í hesum førinum, er tann eini heimspekingur og annars báðir vísindamenn innan ‘cognitive science’ ateistar.

http://www.apologetik.dk/?p=1113

http://www.salon.com/books/feature/2010/02/22/what_darwin_got_wrong_jerry_fodor/

Sjálvandi gingu tilhengarir av Dawkins og aðrir darwinistar amok og demonisering er av tí vanliga dramatiska slagnum:

http://richarddawkins.net/articles/5012-did-charles-darwin-get-it-wrong

http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/books/features/did-charles-darwin-get-it-wrong-1882253.html

Eg geri meg ikki klókan uppá hetta kjakið, eftirsum hetta er langt uttanfyri mítt granskingarøkið, haldi tað tó verða áhugavert, at tveir ateistar tora at koma út við slíkum. Í hesum sambandi kann eg eisini nevna ‘Berlinski’, ein mær vitandi, ikki religiøsur maður, sum umboðar ‘Intelligent Design’.

Eg haldi vit kunnu verða samd í, at ikki allir teistar eru kreationistar ella ID tilhengarir, men samstundis mugu vit ásannað at ikki allir ateistar halda seg til darwinistisku hypotesuna.

105.000 kristin dripin fyri teirra trúgv árliga

2011-11-20T15:29:00.000-08:00

Dugi ikki at siga um statistikkurin er álítandi. Fyri nøkrum árum síðani ljóðaði hann uppá 150.000. Men hetta er ikki óhugsandi. Serstakliga í muslimska heiminum verða kristin myrd, burturførd og neyðtikin í hópatalið, alt meðan vesturlendska media, í sínari politisku korrektheit velur at fjala yvir ræðuleikarnar.

http://www.persecution.org/2011/06/07/105000-christians-martryed-yearly-says-european-official/

Tølini fyri Sudan liggja møguliga upp í móti einari millión, kanska hálva aðru millión síðani 80ini. Harnæst mugu vit heldur ikki gloyma, at fleiri hundratúsindatals kristnir trælir verði hildnir í arabiskum londum, hesi eru vanliga kvinnur og børn tikin sum krígsfangar í jihad. Hvussu mong av hesum enn eru á lívið og hvussu mong av hesum doyggja árliga er ógvuliga ringt at vita. Støðan í Indonesia er altíð hættislig. Í 70unum gjørdust milliónir av muslimum kristnir og talið økist enn. Muslimar hava tí í longri tíð ført Jihad í mongu kristnu bygdunum, har í hópdrápini eru mong og heilar bygdar tvingaðar at taka við Islam.

Av ateistiskum londum er talan serstakliga enn um Kina og Norður Korea. Í Norður Korea verða kristin í hópatalið enn pínd og dripin í fangatippum. Kina sigst at hava víst meiri tolsemi mótvegis teimum kristnu í landinum, sum nú telja umleiða 100 milliónir. Ávísir mannarættinda felagskapir vísa tó á, at Kina framførir proganda og at støða teirra kristnu framvegis er spent.

Hvat verður at lesa á 'Kristindómur Svarar'?

2011-11-18T10:15:00.000-08:00

Hugsaði tað kundi verða áhugavert, at nevna nøkur av teimum evninum, sum eg í løtuni hyggi inn í og í framtíðini fari at framleggja her á blogginum.

Sovjet, Kommunisma og Ateisma

Áhaldandi pástanda ateistar at einki veruligt samband er millum kommunismu og ateismu. At ræðuleikarnir í kommunistiskum londum, skyldaðust einari forvronglaðari politiskari skipan, heldur enn einari ateistiskari áskoðan.
Eftir at hava grava meg ígjøgnum nógv av rúgvuvísa tilfarinum sum er til taks, loyvi eg mær at ivast um hesa útlegging. Eg skal tó ikki verða alt ov fordømandi, eg eri vísur í at forgangarnir høvdu góð motivir og veruliga høvdu ætlanir um at skapa eitt jørðiskt utopia. Hesir høvdu í 40unum, trupuleikar av darwinistisku ástøðini, eftirsum kommunistarnir úttalaðu seg um kapitalistarnir og nazistarnir vestanfyri, sum út frá Darwin, roknaðu menniskjan fyri at djór; kommunistarnir vildu ikki niður á slíkt lágt støði. Trupuleikin vísti seg tó at verða, at menniskja í kommunistiskari-ateistiskari áskoðan, tó hægri enn ein apa, tó ikki var mett hægri enn ein klumpur av evnið. Út frá slíkari heimsmynd er tað eygsæð, at reglarnir og virðini fána burtur í einki.

Trúgv og ateisma í Triðja Ríkinum

Hetta evnið hevur verið frammi her á blogginum fleiri ferðir. Tað eru rúgvuvís av keldum, sjónvarpsprát og annað sum ein kann sipa til í hesum sambandinum, og eg fari at sitera og vísa á ein fittan hóp av keldutilfarið. Var Hitler kristin ella ateist? Persónliga hætti eg mær ikki at siga at Hitler var ateist. Kortini dugi eg væl at síggja, út frá nazistiskum tekstum, at Nazisman var ómetaliga gudleys í sínari áskoðan og at hesir vóru eins snildur og italsku fasistarnir, at nýta religión sum eitt stórsligi propagandatól fyri at gera seg betri lýddar av fólkinum. Tí havi eg ilt at fella fyri niðurstøðuni hjá so mongum, at Hitler bæði var religiøsur og kristin tí hesin fleiri ferðir sipar til Gudin og Kristindómin í 'Mein Kampf'. Henda niðurstøðan umhugsar ikki tað fullu myndina. Áhugavert at Hitler eisini sipar til tær ævigu lógirnar og møguliga hægru maktina sum sjálvan alheimin; veit ikki heilt hvussu tað skal skiljast í høpinum av Kristindóminum. Eri tó vísur í, at hevði Nazi-Týskland vunni veraldarbardagan hevði Evropa verði trýst undir eirindaleysa statsateismu.

Eg fari at framleggja fleiri innlegg, um hesi bæði omanfyri nevndu heitini, eftirsum viðkomandi úttalisir og argumentir áhaldandi verða nýtt í kjakinum.

Hvør skrivaði Lukasar Evangeliið?

Eg eri í hálvt við at viðgera bókina hjá Sølvará, 'Guds orð ella orð um Gud'. Eg fari at byrja við hansara viðgerð av Lukas høvundanum í mótsetning til Lukas, samverkamann Paulusar.

Eftir at hava lisið í bókini, skilji eg betur, hví gudfrøðingurin Kristian Hansen, seinasta ár setti spurning við avgerðina hjá 'fróðskapur', um at útgeva bókina sum eitt akademiskt verk. Bókin er eftir mínari metan lættisoppa lestur, eitt summirat av tí einu negativu viðgerini av Bíbliuni og Kristnu trúnnið, har í kristna síðan og aftursvarið nærum slett ikki sleppur upp í part. Haraftrat er hópur av keldunum óbrúkiligar í teirra konteksti og verkið vilt og nærum ósømuliga polemiskt. Um bókin hevði verið útgivin út frá egnum forlagið, hevði skilt tað, men tað er mær ein gáta, hvussu slíkur lesnaður, oftani verður útgivin sum akademiskt ella fróðskapur.

Skrivaði eitt sindur av kritikki, um skrivingina hjá Sølvará, fyri nøkrum mánaðum síðani:

http://kristindomur-svarar.blogspot.com/2011/06/rttleiing-til-hans-andreas-slvara.html

Bloggurin hjá 'Gudloysi' brýtur 266b

2011-11-13T17:19:00.000-08:00

Enn ein áheitan til 'Gudloysi'. Læt meg fyrst siga, at eg ongan beinleiðis, persónligan kritik havi mótvegis limunum í 'Gudloysi' sum heild. Óansæð teirra kritik á religión og kristnum, so haldi eg, at fleiri av hesum (fyri meg persónliga) fyrikoma ómetaliga væl dannaði. Má kanska mangan sláa meg sjálvan í høvdið, haldi meg sjálvan til tíðir, at verða nógv ógvusligari í mínum úttalisum.

Veit eisini, sum Heini mangan hevur tikið uppá mál (og sum vit fara at koma inná nú), at felagið 'Gudloysi' ikki neyðuga tekur sama sjónarmið, sum ein og hvør av teirra bloggarum dittar sær at sleingja út fyri almenningin at lesa. Við øðrum orðum kunnu limir í 'Gudloysi', skriva ávíst á bloggin hjá 'Gudloysi', tó at hesir ikki umboða felagið 'Gudloysi', eg blívi ikki heilt klókkur uppá hatta, men læt tað fara.

Tó so kann eg ikki lata verða við festa meg í at 'Gudloysi' loyvir ávísum persónum at nýta bloggin til beinleiðis haturstalu og niðring. Veit væl at teistar og ateistar hava sum eitt av mongum endamálunum, at vísa á vandarnarar og feilirnar hjá hvør øðrum; eg loypi jú áhaldandi á Richard Dawkins og limir í 'Gudloysi', gera sítt fyri at loypa á Jenis av Rana og Miðflokkin. Men hetta er ikki einsbetýðandi við, at talan skal verða um beinleiðis niðring, hatur og vandamikla uppøsing móti ávísum persónum og bólkum.

Veit tí ikki hví 'Gudloysi' loyvir slíkari niðring á blogginum sum vit eru vitni til í seinasta upplegginum; har í ein ávísur bloggari skrivar:

"Heldur vil eg lýsa støðuna í Føroyum soleiðis, at vit í fleiri árhundrað hava barst fyri at vinna frama fyri rationalitet og humanismu ímóti fundamantalistisku trúgvandi andsdvørgunum. Og eg sigi andsdvørgum í somu niðrandi merking, sum tú hevur lisið tað: ein persónur, óansæð um hann er ein intellektuel kempa, sum ger seg til fortalara fyri eini so ódámligari, ósympatiskari og fordømandi dogmatiskari læru, sum kristindómurin er, er framvegis ein andsdvørgur í mínum eygum."

Í hesum førðinum háðar bloggurin hjá Gudloysi tveir bólkar: kristin og dvørgar. Eg haldi at í ljósinum av núverandi lóggávu og typiskum samfelagsholdningi er hetta átaluvert.
Hetta er sami persónurin sum áður hevur úttala seg um at útrudda religión (Gud viti hvussu, tað kundi hesin ikki svara mær uppá fyrr í árinum), sum vil hava Sovjet líknandi lógir at bannað kristnari dogma fyri kristnum børnum í kristnum heimum og beinleiðis hevur hótt við verbalum andlit til andlits ágangi.

Fyri mær kann tað verða floytandi líka mikið, um ateistar undirdýggja kristin við ókvæðmisorðum, hetta provokerar meg slett ikki. Men um tit ynskja at uppnáa nakra virðing, so er hetta bara ikki vegurin frammat. Torið væl at siga, at kristin hava gjørt seg skyldug í líknandi úttalisum og slíkt gevur sum sagt bakslátur.

Haldi at felagið út frá núverandi lóggávu átti at tikið eitt sindur av ábyrgd fyri, at bloggur tykkara ikki verður eitt tól nýtt til slíkt nazi-líknandi jabbarí, ikki minst tí, at tit ivaleyst verða sæddir (um eg skilji rætt, men rætta meg endiliga, møguliga fara eg púra skeivur her) sum fyrimyndir fyri lógum so sum 266b, tá tað kemur til rættindini hjá ávísum bólkum, sum sigur:

§ 266b.: Den, der offentligt eller med forsæt til udbredelse i en videre kreds fremsætter udtalelse eller anden meddelelse, ved hvilken en gruppe af personer trues, forhånes eller nedværdiges på grund af sin race, hudfarve, nationale eller etniske oprindelse, tro eller seksuelle orientering straffes med bøde, hæfte eller fængsel indtil 2 år.

Ella hvat? Telur lógin fyri muslimar, myrkan húðalit og samkynd, bara ikki kristin? Sum sagt eg veit ikki heilt hvat tykkara støða til 266b er og um tit yvirhøvur eru samd um eina slíka lóg.

Tápulig lóg? Tað halda summi, men hetta er í hvussu er holdningurin í løtuni og tí geri eg vart við meg, um bólkar ella persónar forbróta seg í samband við ágang móti kristnum. Í hesum førinum er tað greitt at bloggur tykkara inniheldur niðurgerð og háðan av einum samfelagsbólkið, í hesum førinum kristnum. Tað má tí verða tykkara ábyrgd sum felag, at heimasíðir ella bloggar sum felagið umboðar, eisini heldur seg til núverandi lógina og holdningin og tekur ábyrgd fyri hvat bloggarir og limir úttala seg um, á tykkara bloggi.

Sum kristin so havi eg sjálvandi mína áskoðan um ateismu og eitt nú samkyndan lívstíl (bara fyri at nevna tvey klassisk dømir). Eg havi tó ongan rætt til, at fordøma, háða, loypa á, ella niðurgera hesar persónar á nakran hátt, sjálvt um eg haldi at dialogur og kritkkur eigur at verða vælkomin frá báðum síðum, serstakliga um tann eini bólkurin leggur upp til tað.

Um viðmerkjarir á 'Kristindómur Svarar', kristnir ella ikki, loyva sær (á blogginum) at nýta slíkt hatursmál um ateistar ella samkynd, ella nakran annan, verður viðkomandi átalaður ella teksturin slettaður. So simpult sum tað.

Ljóta greinin á 'Gudloysi' kann lesast her: http://gudloysi.fo/2011/11/gudloysi-i-manntal/

Kunnu vit líta á Nýtestamentligu Handritini (við James White)?

2011-11-12T02:24:00.000-08:00

Havi ikki møtt James White persónliga. White arbeiðir saman við nøkrum av mínum samverkafólkum í USA, har hann samskipar apologetik felagskapin Alpha & Omega Ministries:

http://www.aomin.org/

White hevur eina langa lívsroynd í gransking og kjakið, hevur skriva hópin av bókum og greinum og var eisini kritiskur ráðgevari í samband við New American Standard Bíbliuni:

http://www.aomin.org/articles/bio.html

Hann hevur seinastu árini luttikið í mongum kjakum, har í millum við heimskenda bíbliukritikkarin Barth Ehrman, John Dominic Crossan, ateistin Dan Barker, og Shabir Ally.

Í hesum youtubinum niðanfyri, framleggur hann eitt einastandandi 'forsvar' fyri søguliga álitið í Nýtestamentligu handritunum, í samband við tekst kritik; tildømis: kunnu vit líta á at Evangeliini og brøvini samsvara við elsta og upprunaliga tekstin? Samsvara elstu handritini millum sín? Eru tað feilir í handritunum, hvussu nógvir og hvussu týdningarmiklir?

Eg haldi ikki eg taki munnin ov fullan um eg siga at hetta er eitt mótspæl móti bíbliutekstkritikkarinum Barth Ehrman.

Ágangur móti kristnum í USA

2011-11-09T11:13:00.000-08:00

Ikki allar detaljur eru opinberaðar í hesari sakini. Men býráðið í San Diego, hótti í 2009, pastorin David Jones og konu hansara Mary við eini stórari bót. Býráði pástóð at David og konan, ikki høvdu loyvi til at hava vinir í teirra íbúð, um kredsurin snúði seg um Bíblulestur, bøn og tilbiðjan. Hetta segði býráði verða brot á lógina. Ja...ljóðar eitt sindur sum Saudi Arabia og farna Sovjet.

Nú eru vit aftur inná einum líknandi dømi, eins og við Pilgrims Home ellisheiminum, har sekulerar kreftir vísa seg í sínum sannað hami.

Í hesum førinum vóru David og Mary fult klár yvir, at kravið frá býráðnum stríddi við lógir landsins. Tey tóku tí kampin upp og avgjørdu at skapa so stórt postýr um hendingina og tess tilgongd, sum møguligt.

Hetta førdi við sær at býráðið kom krúpandi aftur. Ein almenn umbering var givin, men umberingin vísti seg ikki at byggja á angur, men heldur á royndina at bjarga skinninum.

Hesuferð ljóðaði tað ikki longur, sum um at tað var ólógligt at 15 trúgvandi biðja saman í einari íbúð. Hetta hevði jú verið brot á amerikansku lógina. Nú var versiónin ein heilt onnur, nú var talan um vandan av at ov nógv vitjandi kundu taka ov nógv parkeringspláss, sum tíðskil kundi órógva nábúgvarnir.

Men Jones og Mary vóru skjótt at spyrja, um hetta eisini galt aðrar vinarbólkar, so sum bindiklubbar, poker bólkar, føðingardagar og annað? Í so fall hevði býráði og løgreglan havt úr at gera. Ein onnur versión ljóðaði tí, at ávaringin var upprunaliga grunda á klaguna hjá einum nábúgva. Men hetta gav jú heldur onga meining.

David og Mary og mong við teimum, er tí av røttum sannførd um, at ein antikristilig og sekuler ávirkan lá aftanfyri hendingina. Hendan niðurstøðan er ikki so heilt ótrúlig, nógvir slíkir tilburðir hava verið og fara fram í Vesturlendska samfelagnum í løtuni. Dømir uppá hvussu vandamikil og líti frælsislyntar hesar sekuleru krefturnar í veruleikanum eru, ella kunna gerast.

http://www.10news.com/news/19606760/detail.html

Gud er ikki til, tí at George Bush trýr uppá Gud (yeah right)

2011-11-07T05:15:00.000-08:00

Í samband við túrin í UK, var William Lane Craig spurgdur av kristna blaðnum 'Christianity', um ný-ateismuna og tey argumentir sum hesir framleggja.

Craig tykist at meta ný-ateismuna at verða meiri líknandi við eina pop-mentan, eina rørðlsu sum trívist av populariteti, heldur enn eitt rák sum fyriheldur seg til grundleggjandi fakta og veruleika. Tað undrar tí ongan, sum Craig eisini framleggur í prátinum við 'Christianity', at ateistar hava argumentera við øllum møguligum tvætli í sínum royndum at sáa iva um Gudin.

Eg havi sjálvur lagt til merkis, at tá evnið er Guds eksistensur, so fara nógvir ateistar javnan av evninum og gera sær galt av at loypa á Bíbliuna og kristindóm ístaðin, kanska ikki vitandi at afturvísing av Kristindómi og Bíbliuni, á ongan hátt mótprógvar Guds eksistens.

Tað sum øtar meg, og eg veit ikki um onkur kann staðfesta hetta, ella vísa hesum aftur, er at Craig í prátinum, vísir á, at í seinasta kjaktúrið sínum í Onglandi (ikki túrurin nú í oktober), vóru tað 3 út av 4 ateistum sum í kjakið við Craig, høvdu sum høvuðsgrundgeving móti Guds ekistensi, vitan okkara um at Georg Bush er trúgvandi.

Akkurát sum um hetta hevur nakra ávirkan á Guds ekistens, men har sótu fólk og gloyptu hesum rátt. Ein skuldi trúð slík argumentir, eina mólu í høvdunum á lítið vitanandi amatørum, men hetta vóru jú persónar sum umboða gudloysi í Onglandi.

Um Bush trýr á Gud, er hetta so tekin uppá at Gud ikki er til? Ella høvdu hesir ateistar slett ikki skil fyri hvat religiónskjak snýr seg um?

Kanska áttu vit at givi Craig rætt í at nýateisma er at líkna við eina popmentan. Men um so er, mugu vit eisini býta í okkum at ein pop-mentan hevur stóra ávirkan:

"I’m afraid I don’t enjoy those debates with journalists and New Atheists as much because they are, frankly, so unsubstantive. It’s usually just them making appeals to the audience.

When I did my last UK speaking and debating tour, in three out of the four debates my opponents brought up George Bush as one of the most potent objections to the truth of Christianity. I ask myself, ‘How does George Bush claiming to be a Christian show that God doesn’t exist or Jesus didn’t rise from the dead?’ It’s just so obviously an attempt to push the hot buttons of those in the audience.

To Craig, it is a confirmation that ‘New Atheism’ is more bluster than substance. ‘I would describe it as a pop culture movement, rather than a serious intellectual one. But as pop culture I do take it very seriously. They have the momentum, and it’s very important that we as Christians expose it for the superficiality that it is.’

Nonetheless, a turn of events seems to suggest that it’s not just Dawkins who is unwilling to have his arguments against God put to the test."

http://www.christianitymagazine.co.uk/features/lanecraig.aspx

Kann Gud skapa ein stein so stóran, at Hann ikki megnar at lyfta hann?

2011-11-06T16:45:00.001-08:00

Eg fari at leggja nøkur innlegg á bloggin í samband við absurd ateistisk argumentir. Tað fyrsta og mest klassiska er hendan niðanfyri. Argumentið er sum oftast tikið sum ein joke, men nøkur taka tað opinbart í álvara:

Ágangur móti kristnum í Evropa: Kristiligt ellisheim um samkynda kjakið

2011-11-04T18:49:00.000-07:00

Eg havi á hesum bloggi víst á vandamikilu antikristiligu tilgongdina í Evropa. Her er enn eitt fekst dømið.

http://www.christian.org.uk/pressreleases/2009/01january/09jan09.html

Pilgrim Homes, eitt kristiligt ellisheim í Onglandi, sum í 200 ár hevur verði virkið, var í 2009 fyri skotum av nútíðar, eirindaleysa, antikristiliga rákinum.

Býráðið í býnum Brigthon kravdi at ellisheimið útgreinaði sín holdning til samkynd. Vælvitandi hvat kristin halda um (ikki samkynd) men samkyndan lívstíl, so var tað heilt opinbart, at býráðið leitaði eftir einum negativum úrslitið av kanningini, við tí endamálið at føra ellisheimið út í trupuleikar.

Kravið frá býráðnum var at íbúgvarnir, eldri fólk, tríggjar ferðir um árið skuldu staðfesta sína persónligu sexuellu orienteering, um tey vóru hinkynd, samkynd, bøssar, lesbisk ella okkurt annað. Harnæst skuldu myndir av samkyndum verða á reklamum fyri heimið og víðari skuldi starvsfólkið undirvísast í samkyndum tilfarið.

Starvsfólkið sýtti fyri, greiddu frá at fleiri av íbúgvunum vóru yvir 80 ára gomul, kristin, summi fyrrverandi trúboðarir og pastorar, sum hvørki vóru von við prátt um sex, slett ikki um homosexualitet, og so slett ikki um hvat slag av sex tey sum 80 ára gomul dýrka. Starvsfólkið greiddi frá at hetta var belastandi, óviðkomandi og provokerandi mótvegis teirra religiøsa og mentunnarligu áskoðan.

Men hetta dugdi býráði slett ikki at forstanda, og valdu teir tí at stempla ellisheimi sum homophobist, og harvið stegða allan statsliga stuðul til heimið, út við 130.000 krónir.

Tá vit hugsa um at hesi eldru hava goldi skatt, heila teirra lív, og at hesi eru enskir statsborgarir, er einasta niðurstøðan tann, at býráði valda at revsa ein bólk av 80 ára gomlum, sum sjálvandi liva í einari aðrari tíð og mentan, fyri ikki semjast við einum nútíðar hálovaðum lívstílið.

Men er hetta tolerantur holdningur? Er hetta ikki meira at kalla ándsvagt? Hetta ljóðar meiri sum: ‘eg tolereri ikki ótolerant menniskju’. Men her er talan um meiri um negativan holdning, her er talan um at skaða ein bólk av likamliga veikum kristnum, bara tí at teirra holdningur ikki passar seg mentalitetinum hjá einum nútíðar, liberalum humanisti.

Eg haldi hetta verða beinleiðis vemmiligt, eitt týðiligt tekin uppá at hesar kreftir, í útgeva seg fyri at verða so opnar, tolerantar og humaniterar, í veruleikanum eru alt tað sum tær siga seg stríða ímótið.

Í hesum eina førinum vóru tey kristnu tó vindikeraði. Ellisheimið kærdi málið og býráðið bakkaði út og heimið varveitti rætt sín til statstuðulin. Í sakini var tað fastsligi at avgerðin hjá býráðnum, var lítið annað enn ynski, at revsa ein bólk av ellisgomlum fólkum og at hesi høvdu goldi sín skatt og tí høvdu slíkan stuðul uppibornan.

http://www.telegraph.co.uk/health/healthnews/4548761/Christian-care-home-victorious-in-gay-dispute.html

Hvat er hetta fyri enn eirindaleysur og reint sagt antikristiligur hugburður sum fær nútíðar ættarliði í Onglandi at leggja seg út í, at fremja slíkan ágang, móti eldri fólkið? Vísir hetta ikki bara, at hugburðin ikki bara er svagligur, men eisini at her veruliga tørvar virðing fyri menniskjum, serstakliga fyri teimum sum komin eru upp um árini og sum einaferð uppbygdu okkara samfelag og land?

Verður hetta samfelag okkara um nøkur ár? Í hesum førinum vunnu tey kristnu søkini. Men bara at slíkt letur seg gera, vísir hvussu ørligt okkara vesturlendska samfelag er við at gerast og kann gerast um ávísar kreftir sleppa til maktina.

Hetta er mær vitandi, ikki tað einasta dømi av slíkum slag, og eg ætlið mær at framleggja fleiri tílík innlegg í framtíðini.

Álop á kristindómin, kristin og kristnu virðini í Evropa

2011-11-02T06:22:00.000-07:00

Intolerance and Discrimination Against Christians in Europe

Ræðandi heimasíða sum vísir á núverandi versnandi anti-kristiligu tilgongdina í Evropa.

Líka frá kristnum, sum verða hótt, missa teirra starv ella verða skorðin niður í løn, um tey deila teirra tankar á facebook, til ágang móti pro-life tilhengarum og álop og buking av ungum katolikkum. Ella hvussu við rættarsøkum og handtøku fyri at siga sína meining, ella fyri at boða kristnu trúnnað á gøtuni? Sjúk verð vit liva í.

Hvussu ætla ávísir persónar annars at útrudda trúgv, við tí endamálið at gera heimin til eitt betri stað? Ella bíða nú, royndi mann ikki tað í Sovjet, Kina og øðrum religiónshatandi londum, fyri 30-50 árum síðani? Gjørdist gudleysa samfelag teirra til eitt betri stað? Var tað ikki upprunaliga endamálið? Sætt demokrati, sætt frælsi, friður og javnstøða?

Vandin íløtuni er at gudloysingar og sekulerir humanistar (millum annað) pilka við virðini og gerast svakir um onkur talar at. Kanska um nøkur ár, tá menn (kanska) flest, mentalt koma at føla seg sum kvinnir, tá hjúnabandið bara er ein veruligur heiður í einum samkyndum høpið, tá talið av dripnum óføddum kemur økjast munandi og óbalansin kemur at merkjast, tá tað gerst vanligt at avlíva eldra ættarliði við aktivari deyðshjálp, ella hvør veit kanska hálvgum tvangi og Evropa mentanin er horvin, og vit ikki longur føla okkum sum blomman í egginum---Tá, kanska, vit fara at líta aftur um bak og seta heilt aðrar spurningar enn vit gera ídag.

Hvør veit, kanska eg um 10-15 ár hevði verði handtikin, ella revsaður á annan hátt, fyri at skriva tað sum eg geri nú.

http://www.intoleranceagainstchristians.eu/

Gud og alheimarnir

2011-11-01T08:10:00.000-07:00

Í hesum innlegginum, fari eg at framleggja nakrar hugleiðingar um Gud og multiversir.

Sum eitt alternativ til eina guddómliga orsøk til uppruna alheimins, hava summi argumentara fyri einari ævigari kosmologiskari ‘inflations teori’. Um vit líka leggja 'Steady State Theory' tílsíðis eina løtu, so kemur hetta kemur tætt uppá og verður av eitt nú summum ateistum, kombinera við tað sum rúmdargranskarir kalla ‘multiverses’ (fleiri alsheimar) og sum eg fari at kalla multiversir. Hypotesan sum samanknýtur 'æviga inflatión' og multiversir leggur upp til, at okkurt økið av rúmd og tíð altíð er og hevur verið til.

Harnæst verður lagt upp til, sum hypotesan sum multiversir vanliga undirbyggir, at okkara alheimur var settur ígongd av og úr einum øðrum alheimi; við øðrum orðum eitt dóttirunivers føtt av einum móðiruniversið (Davies, God and the New Physics, s.42).
Vísindafólk í vísa hesum áhuga, ger mikið burturúr, at viðgera invortis nátturuna av hesum universum og tess lógir, í antin knýta ella fráskilja hesi. Hetta er eitt annað evnið, sum hevur ført til mikla spekulatión millum fysikarir, rúmdargranskarir og filosofar.

Her verður spekulera í, at hesi (móðir og dóttir) bæði vildu verði upphildin av hvør sínum fysisku lógum, men kortini deila rúmdartíð frá einum økið av ómetaliga høgari orku rúmdartíð (Adams and Laughlin, The Five Ages of the Universe, s. 201; sí eisini Davies, God and the New Physics, pp. 40-2).

Her gera ávísar hypotesur seg galdandi: 1) tilgongdin er ævig ‘infinite’ (Adams and Laughlin, The Five Ages of the Universe, p. 201; sí Gribbin, In Search of the Edge of Time, p. 233 and Davies); 2) tilgongdin hevur sín uppruna í einari fyrsta-uppruna Big Bang ‘initial first caused’ (Andrei Linde, Self-Reproducing Inflationary Universe, í The Scientific American: Book of the Cosmos, p. 392). Báðar áskoðanir gera seg annars galdandi millum vísindafólk og í kjakinum millum teistar og ateistar í samband við uppruna alheimsins, óheft av hypotesuni um multiversir.

Í samband við gudloysis áskoðan, so kundi ein í fyrstu sift pástaði, at hypotesan grundgav fyri einari ateistiskari áskoðan, nemliga at móðiruniversi hevjar seg so langt upp um menniskjans førleikar at gera kanningar, eftirsum alheimarnir eru atskildir og teirra lógir ymiskar, at ein ógreið ikki-guddómlig forkláring kann liggja aftanfyri uppruna og tilveru (Davies, God and the New Physics, s.42). Hetta halda summi ger upp við stóra paradoksi um ‘fyrstu orsøkina’ og tíðskil er argumenti um Gud ógrunda (Davies, s.41-42).
Men Davies viðgongur tó (og hetta er av týdningi), at óansæð um slík hypotesa leggur upp til, at Gud er óneyðugur, so grundgevur hypotesan á ongan hátt fyri, at ein slík tilvera, ein slíkur uppruni og slík tilgongd eru møgulig (Davies, s.41).

Hvussu babyuniversir kunnu uppstanda

Men um tað nú skal grundgevast fyri multiversum, hvussu hevði eitt slíkt babyunivers upprunaliga verið sett ígongd? Her heldur Davies at nóg mikil hitið í móðiruniversinum, møguliga kundi ísett eina slíka tilgongd, har eins og ein minnið bobbla expanderaði frá eini størri, soleiðis kundi partur av universinum broti seg frá uppruna universinum og uppstaði sum eitt nýtt universi (Davies, s.43). Ein annar spekulantur, Stephen Hawking hevur framlagt eina aðra version. Uppskot hansara fevnur sjálvandi um 'svørt hol', har hann framleggur at teir partiklar sum ‘svørt hol’ súgva í seg, vildu í einum ‘singularity punktið’ verið sendir út aftur í forminum av babyuniversum sum enntá megna at uppihalda sær sjálvum.

Tað er sjálvsagt ómøguligt at grundgeva fyri slíkari hypotesu, og Hawking fastheldur ikki, at hetta styrkir hugsjónina um multiversir. Sjálvur heldur hann at slíkar smáar verðir einafer vildu slutta seg til rúmdartíðina av móðiruniversum, við tí úrsliti, at tær svunnu inní ómetaliga lítil svørt hol sum tilsíðst evaporeraðu (Hawking, Black Holes and Baby Universes, s. 105-14; sí eisini Hawking, A Brief History of Time, s. 105-20). Fyri at yvirspekulera kunnu vit eisini nevna Gribbin sum skjýtur upp, at hesir alheimar ikki evaporera, men veruliga kunnu bróta seg frá móðiruniversinum, tó at hesir kortini upphalda seg sjálvstendiga í móðiruniversinum og skapa sína egnu rúmdartíð og dimensión, við øðrum orðum er tað ikki rein rúmd men rúmdartíðin sum expanderar (Gribbin, In Search of the Edge of Time, s. 230-2, 233).

Veikleikar við hypotesuni (í ateistiskum høpið)

Tað eru tó fleiri veikleikar við hypotesuni, serstakliga um hon skal grundgeva fyri tí ateistisku áskoðanini. Fyri tað fyrsta, so megnar hypotesan líka lítið sum ‘Steady State ástøði’, at kombinera æviga tíð við eina søgu sum er heft at orsøkum. Við øðrum orðum, er tað meiri logiskt, at talan enn um eina tilgongd hefta at einari kosmologiskari søgu sum er ‘finite’; tað vil siga: sum ikki er ævig og hevur ein uppruna. Hetta frátekur tí ikki paradoksi um ‘fyrsta upprunan’ (Linde, Self-Reproducing Inflationary Universe, in The Scientific American: Book of the Cosmos, p. 392).

Harnæst kunnu vit sipa til Hawking. Um hansara hypotesa skal takast við, so má ein hava í huga, at talan er um partiklar í hann sjálvur ikki roknar fyri at verða veruligar. Hypotesan hjá Hawking fastheldur jú, at teir partiklar sum svørt hol súgva inn í seg enda í veruligari tíð og halda á í íhugsaðari tíð tá hesir verða útsendir aftur (Stephen Hawking, Black Holes and Baby Universes, pp. 105-14).

Fyri tað triðja, um talan er um at multiversir í samband við útihýsan av Gudinum, so fellur hendan royndin eisini. Ateistar munnu neyvan hava gjørt sær far um, at tað eru teistar sum halda væl um multiversir. Í bókini hjá Lee Strobel, ‘The Case for a Creator’, nevnir Strobel teistin Collins, sum hevur roynt at kombinera tey ymisku fysisku og kosmologisku ástøðini, so sum ‘inflation field’, convertering av orku til vanligan massa og variation í fysisku konstantunum sum neyðugir í ein pre-alheimi, fyri tryggja eina áhaldandi tilgongd (Strobel, The Case for a Creator, p. 173;). Collins fastheldur at hetta er ein mekanisma, virkandi álíka einari breyðmaskinu, neyðugt fyri at tryggja eitt onkursvegna skipa univers eins og okkara (Strobel, 177). Torið tó ikki at siga, at Collins hevur framt nakað logiskt gjøgnumbrot. Hartil má tó sigast, at um andstøðan mótvegis teismuni, internet toymi ‘Infidel.org’ á heimasíðu teirra, skal takast í álvara, so er Collins kritiseraður fyri ikki at hava fullført sína doktaragrad í evninum. Men Collins er so bara tann eini teisturin, sum fastheldur at multiversir eru tekin uppá ID (intelligent design).

Tað fjórða mótargumentið (um nú multiversir skulu eitast fyri at grundgeva móti teismu) liggur í tí sjokerandi veruleikanum at fleiri religiónir halda fast við tí áskoðan at tað eru fleiri alheimar. Talmudin og Koranin sipa til sjey himlar og Bíblian sipar til fleiri himlar (A. Cohen, Everymans Talmud (London: J. M. Dent & Sons Ltd, 1949), p 31; Koranin (Sura 65: 12) og Esaias 42: 5).

Mín stutta niðurstøða higartil, er at multiversir ikki vísindaliga kunnu prógvast ella grundgevast fyri. Tó sum ein teistur, kristin og ein sum trúgvi Bíbliuni, so eru multiversir partur av mínari trúðardoktrinu. Persónliga síggi eg ikki hvussu multiversir grundgeva mótvegis Gudi. Dugi heldur ikki at síggja hvussu ein slík tilgongd logiskt sæð skal roknast fyri at verða ævig og óheft av einum Skapara.

Dóttirin

2011-10-15T14:01:00.000-07:00

Eg vil bara gera lesarum og viðmerkjarum vart við, at eg verið ómetaliga passivur á blogginum komandi tvær vikurnar. Fleiri av lesarunum kenna meg og familju mína persónliga og eisini okkara núverandi torføru umstøður og fleiri av tykkum hava spurgt um støðu okkara og biðja fyri okkum. Eg fari tí at loyva mær, at nýta bloggin hesuferð, til eitt meiri persónligt innlegg. Vóni ikki nakar hevur nakað stórvegis ímóti tí.

Hesa vikuna, fara konan og eg til Danmarkar við trý ára gomlu dóttur okkara, í sjúkraørindum.

Dóttur okkara hevur stríðst ómetaliga við sjúkuna Coalitis Ulserosis, í útvið tvey ár. Okkum vitandi, vóru læknarnir seinasta ár, ikki vitandi um nakran yngri enn dóttur okkara, sum var staðfestur við sjúkuni. Fyri at siga tað milt, hevur hon havt tað ómetaliga torført og sum foreldur, hava vit verið bæði óttafull og ørmaktaði.

Støðan íløtuni er, at meiri enn eitt ára medisinsk viðgerð, ikki hevur ført til nakran betring og kanska heldur skaða heilsu og vøkstur, samstundis sum at sjúkan, hevur havt sama árin á likami, so vit uppliva eina dubbulta negativa effekt í løtuni.

Læknarnir eru tí komnir til tað niðurstøðu og avgerð, at dóttur okkara, skjótast gjørligt, (tað er í komandi viku) skal undir skurðviðgerð, har í tjúktarmurin má takast. Tað er í hesum sambandinum, at vit verða burturstødd komandi tvær vikurnar.

Læt meg líka enda við at siga, at læknar og sjúkrasystrar bæði í Føroyum og í Danmark hava verði fantastisk; um nakar av tykkum lesur hetta, skulu tit vita at vit eru ómetaliga takksom og tit skulu hava eina ómetaliga stóra tøkk frá okkara síðu.

Hesa tíðina skal ein og hvør tó kenna seg fríðan, at skriva og viðmerkja.

Jay Smith kjakast við muslimar um boðið í Koranini at høgga hendur av fíggjindum Islams

2011-10-14T15:43:00.000-07:00

Hetta er kjak, trúarverja og polemikkur tá tað er uppá tað harðasta. Hetta er kristni trúarverjin Jay Smith, í Speakers Corner í Onglandi í kjakið við hópin av muslimum.

Ein kann ikki siga at hetta er ikki eitt friðarligt og hóvligt slag av dialogi, men her gongur tað fyri seg uppá islamskan manner. Hetta er eisini tað kjak miljøði sum umstøðurnar tvingaðu meg út í seinastu 15 árini.

Jay viðgerð her boðið í koranini um at høgga av fíggindans hendur. Hetta er Ongland, men kortini halda nógvir av áhoyrarunum, at slík píning er jalig fyri fíggindar Islams og at hetta er ein rættur framferðarháttur.

Eg havi persónliga møtt Jay Smith og havi fleiri ferðir stuðla honum í almennum kjakið. Maðurin sum er ein víðakendur forsprákari fyri Kristindómin, er eisini kendur fyri sín kritik av Islam. Eg má siga at Jay torir ómetaliga væl, hann er blivin álopin og bukkaður fleiri ferðir og tað hava eisini verið royndir gjørdar at drepa hann; kortini so er hann áhaldandi í sínum kjakið bæði í Speakers Corner og í øðrum tiltøkum.

Eisini hevur hann luttikið í BBC sendingum, eitt nú í samband við Geert Wilders of 'Fitna' filmin.

Sendingin í BBC kann síggjast í hesum báðum leinkjunum:

http://www.youtube.com/watch?v=LLq_brRg7rY

http://www.youtube.com/watch?v=DnboRibaj5U&feature=related

Flestu muslimar í UK tora ikki at fara í holt við mannin og hetta hevur ført við sær at islamskir næmingafelagskapir hava sýtt fyri at fyrireika kjak har Jay er luttakari.

Jay er ómetaliga kendur fyri at kjakast við víðgongdar og militantar muslimar og var í 90unum áhaldandi í almennum kjakið við forsprákarir fyri militantu felagskapirnir Hizbu tahrir og almuhajorum.

Onnur video (kjak, prát, innlegg og fyrilestrar) av Jay Smith kunnu síggjast á Youtube:

http://www.youtube.com/user/PfanderFilms

Good One (3)

2011-10-13T16:20:00.000-07:00

Enn nakrar teknirøðir í samband við trúgv og darwinismu:

Og so tann seinasta; kanska ikki stuttlig, men týðandi kortini. Torir Dawkins at kjakast við William Lane Craig? Tað skilst at ein stólur fer at standa klárur á pallinum, um Dawkins til eina ella hvørja tíð skuldi at hætta sær inn í hølið, har bók hansara 'The God Delusion' fer at verða skotin í bitar. Um ikki ferð myndin av tóma stólinum ivaleyst at framstanda, sum eitt framtíðar icon:

Innvortis lív kyknunnar

2011-10-13T08:38:00.000-07:00

Her er eitt youtube av video teknimyndgerðini hjá vælkenda BioVisions, um invortis lív kyknunnar. Hesir hava roynt við teknifilmum, at mynda so væl sum tilberð, hesar biologisku tilgongdirnar sum fyriganga seg í einari livandi veru.

Well...eitt kann sigast, tað fyrigongur nógvur ófataligur teknikkur fyri seg innan lívskipanini, kanska ov tekniskt til ikki at verða ónátturliga dult og mystiskt:

Fleiri video kunnu síggjast:

http://multimedia.mcb.harvard.edu/

Hava samkynd vísindafólk isolera eitt kristiligt gen?

2011-10-09T17:38:00.000-07:00

Hetta er also ein joke (vóni eg)? Men eg takið tað fram kortini. Youtube er á tremum við tvætli og Gud hjálpi okkum tá Youtube verður okkara kelduvitan; sum tað er hjá summum (eg vil ikki nevna nøkur nøvn her).

Í hesum førðinum er pástandurin bæði óbegrundaður og villeiðandi, eftirsum: 1) Kristindómur er andaligur heldur enn genetiskur, 2) hetta tykjast at verða leikarar, heldur enn veruligar persónligheitir, 3) víð semja er um at hetta video uppstóð fyri at provokera kristin.

Haldi annars at tað var seinast í 90unum, at ein føroyskur ateistur framlegði hendan pástandin í Dimmalætting sum um tað var bera álvara.

Men hugsa tær, at skuldu vit tikið hetta í álvara, so hava samkynd vísindafólk isolerað tað kristna geni og um so var, kundi hetta ført til ymiskt rættuliga stuttligt. Eitt nú kundi hetta teologiskt sæð, kanska uppbakka, vísindaliga, tað gudfrøðiligu áskoðanina um útveljing.

Skuldu eg og mong onnur fari skeiv og pástandurin verið ein veruleikið, so hevði hetta veruliga verið eitt teologiskt gjøgnumbrot, og so kundi hetta eisini ført til møguligan ágang, tí so hava eg og onnur (um vit lítið toldu av) nú møguleikan at draga rúgvuvís av antikristnum føroyingum í rættin fyri brot á 266b (tað er sjálvandi, um vit skuldu fylgt fyridøminum hjá øðrum samfelagsbólkum í kenna seg onkursvegna álopnar).

Eingin hevur jú rætt til at niðurgera tað sum eg nátturliga eri, heldur ikki tí fylgjandi nátturligu áskoðanina, ella hvat?

http://www.youtube.com/watch?v=qCzbNkyXO50&feature=fvwrel

According to reports, homosexual geneticists have spent years attempting to isolate the gene that renders people Christian. As members of the Pink Tiger Research Institute, they’re hoping to isolate the cause of Christianity altogether within the next decade.
Dr Gary Delaney claims gay scientists have already prevented rats from being born Christian. “And hopefully,” says Dr Delaney, “humans will follow.”
Many Christians object to the findings, claiming their belief is not genetically determined.
Mr Ben Heppell, a. practising Christian says, “Look, Christianity is a lifestyle choice. It’s perfectly natural.”
But Pink Tiger claims the controversial religion is part of people’s DNA they say, Christianity can be inherited, just like baldness.
“The way they dress, the way they talk, they way they exhibit themselves in public” explains Dr Delaney. “We now know that being Christian is actually not their fault.”
Scientists say that until a method is found to remove the Christian gene, gay scientists will continue counselling local Christians to make positive changes to their lifestyle and values.
Parents of Christians, like Anne and Chris Mills, welcome the news with relief.
“We always worried that if we’d done something different, our child would not have ended up a Christian” says Mrs Mills. “But now we know he didn’t have a choice.”
Now, thanks to the work of Pink Tiger, there is a choice, which is good for Christians everywhere.

http://www.abc.net.au/cnnnn/news/s720688.htm

Legg merki til hugburðin og pástandirnar í hesum tekstinum: 1) 'Kristindómur kann genetiskt arvast', 2) 'ein metoda má finnast at taka burtur hetta kristna/religiøsa gene', 3) 'kristin kunnu ráðgevast mótsatt teirra genum, tey hava nú valið at mótarbeiða' (um eg skilji hetta rætt), 4) 'kanningarnar eru framdar og leiddar av samkyndum'.

Kanska ein heldur kundi sagt at kanningarnar er framleiddar av samkyndum.

Eg hugsi, um kristin eru kristin av nátturligum orsøkum, hví so ikki verða jalig og lata hesi varveita nátturliga rætt teirra at verða religiøs? Hví skulu royndir verða gjørdar at dekoda teirra nátturu? Hví skulu hesi ráðgevast mótvegis teirra nátturu (er hetta ikki rættuliga niðurgerandi og ótolerant í einum nútíðarhøpið)? Hví hevur hetta so stóran áhuga fyri granskarir sum eru samkyndir? Um eg og onnur kristin hava eitt vandamikið gen og hesi gen annahvørt mugu burturbeinast ella tann kristni møguliga venjast at mótarbeiða hesum geni: er hetta so eisini galdandi fyri tey sum eru bundin av samkynda geninum og onnur sum eru bundin at øðrum genum? Eru hesir vísindamenninir anti-kristnir, eru samkynd í taka undir við hesum anti-kristin? Um so er, 1) er hetta ikki eitt sindur mótsigandi, eftirsum hesi vilja berjast fyri teirra nátturligu rættindum? 2) Hava onnur so ikki loyvi til at verða anti-samkynd, í hvussu er til tann mun at vilja hjálpa samkyndum at mótarbeiða nátturu teirra?

Læt meg tó leggja dent á, at eg á ongan hátt havi áhuga í at gera meg inná, ella niðurgera samkynd, sjálvt um eg sum kristin ikki eri samdur við lívstílinum (kenni fleiri samkynd, havi arbeit við samkyndum og havi einki ímóti samkyndum). Greinin leggur bara upp til mótsøgnina í omanfyrinevndu útsøgnum.

Skipa Trúarverja í Føroyum

2011-10-07T09:22:00.000-07:00

Ætlanin í framtíðini er at gera ein ella fleiri trúarverjubólkar. Veit at nógv kristin í Føroyum hava víst áhuga í hesum og stórur tørvur er á hesum eisini. Møti eisini fleiri og fleiri kristnum, sum longu seta seg inn í hesa tænastu, men slett ikki taka lut í skriving ella kjakið.

Byrja verður í Tórshavn, eftirsum eg búgvi í Tórshavn. Síðani føra við átakið vónandi inní Eysturoyð og Klaksvík/Norðoyggjar.

Talan er um eitt kvøld um mánaðan, við ávísum evnum sum verða viðgjørd, har í eisini okkurt tilfarð verður at lesa heima gjøgnum mánaðin. Ivaleyst verður tað eisini gjørt brúk av bloggum og einari facebook síðu.

Ætlanin er at bólkurin skal læra at kjakast, og tí leggja vit dent á venjing í kjakið. Vón mín er eisini, at hesir bólkarnir kunnu verða útgangstøði fyri tiltøkum og ymiskum átakið í framtíðini.

Og, ja, sjálvandi verður tað ein drekkamunnur eisini.

Eitt skriv kemur ivaleyst út til kirkjur og samkomur í framtíðini og ivaleyst má eg runt Føroyar og tosa við samkomuleiðslur, pastorar og elstar, men læt meg endiliga vita, um tað er áhugi fyri hesum; eg kann eisini finnast á facebook.

Heitið fyri bólkin, viðtøkur, mál og skipan, eru avgerðir sum bólkurin má samtykja í saman.

Sjálvandi hevði tað verið stuttligt við einum opnum bólkið (har aðrir religiónir og gudloysi eisini kundu verið umboða), tað vit kalla ein dialog bólkur. Eitt slíkt átak tók eg sjálvur lut í, tá eg búði í Onglandi. Men í hesum førinum verður hetta ein bólkur fyri kristin-trúgvandi.

Willam Lane Craig í UK: fleiri ateistar hoppa av

2011-10-06T16:55:00.001-07:00

Tað er eingin loyna, at radikali gudloysingurin Richard Dawkins, hvørki hevur førleikan, argumentini, tíðansheldur torir at kjakast við kristna trúarverjan William Lane Craig, nú í oktober, tá fyrilestratúrurin hjá Craig verður í Onglandi (um Gud vil).

Á túrinum hjá Craig vóru tað annars tveir enskir ateistar, sum væl tordu at taka mannin uppá seg. Poly Toynbee, presidenturin av British Humanist Association og íðin kritikkari av religión. Og seinna umboðið fyri ateistiska sjónarmiðið, gudloysingurin og høvundurin A.C. Grayling.

Hesi kjakini vóru upprunaliga partur av túrinum hjá Craig, og atgongumerkir eru long seld. Eg skrivi 'vóru', eftirsum vit júst eru vorðin kunnað um, at bæði Toynbee og Grayling hava bakka út. Við øðrum orðum: í løtuni er okkum vitandi, eingin leiðandi ateistur í Onglandi, sum hættar sær í holt við William Lane Craig.

Toynbee sigur um hennara avgerð:

“I hadn't realised the nature of Mr Lane Craig's debating style, and having now looked at his previous performances, this is not my kind of forum”.

Toynbee vísir í hvussu er ómetaliga erligheit, harafturímóti velur Grayling at háða Craig og lýgur enntá um, ikki at hava kjakast við Craig í Oxford, fyri seks árum síðani, tá hart leikaði á. Eg má tó viðganga, at eg eri ikki heilt klárur yvir, um Grayling absolut sýtir fyri at kjakast, ella um maðurin sýtir fyri at kjakast um upprunaliga evnið, sum er ateisma og moralur. Men tað átti jú at kunna lati seg gjørt, ella hvat?

Eg má siga at hetta undrar meg eitt sindur. Ateistar chanta áhaldandi um óførleikan hjá kristnum at kjakast við gudloysingar, men nú er onkursvegna ólag komi í propagandamiðstøðina.

Dawkins hevur tó møguleikan líka til endan. Tann 25 oktober er Craig settur til at hava ein fyrilestur í Oxford, har hann fer at afturvísa mongu argumentunum hjá Dawkins í bókini 'The God Delusion'.

Mær vitandi verður eitt pláss á pallinum sett av til Richard Dawkins, um maðurin nú einaferð skuldi tora at møtt upp. Tað hevði verði ómetaliga gott, um bara ein talsmaður fyri ateistiska sjónarmiðið kundi lagt sína rødd til.

Um William Lane Craig lesa vit:

William Lane Craig is Research Professor of Philosophy at Talbot School of Theology, California. He has debated leading atheists the world over including Anthony Flew, Lewis Wolpert, Christopher Hitchens, and most recently Sam Harris, who described him as“the one Christian apologist who has put the fear of God into many of my fellow atheists.”Following the debate with Hitchens, an atheist website concluded that Craig had“spanked Hitchens like a foolish child.”

Við øðrum orðum, at luttaka í einum kjakið við William Lane Craig, kann føra til, at ein tapur so dyggiliga. Man ikki hetta verða høvuðsorsøkin til at Dawkins, Toynbee og Grayling ikki vilja møta manninum?

http://www.bethinking.org/what-is-apologetics/introductory/british-humanists-take-to-the-bunkers.htm

---------------------------------------------------------------------------------------------------------
Heini Reinert hevur akkurát viðmerkt, at einki kjak hevur verið planlagt millum Craig og Grayling, heldur er støðan tann, at Grayling, eins og Dawkins, sýtir fyri at kjakast. Eg haldi at Heini hevur rætt í hesum. Tó undrar tað meg enn, at Dawkins og Grayling sum báðir eru leiðandi innan humanistiska rákið, lata hendan frálíka møguleikan fara frá sær.

Kristin í Onglandi hóttur við handtøku

2011-10-03T00:00:00.000-07:00

Eg vóni at hetta er ein joke, ella er hetta bara enn eitt týðiligt dømi uppá, at rætturin hjá kristnum, í einum vesturlendskum samfelagið er í vanda.

Hetta er ivaleyst bara ein forsmakkur av tí samfelagið, sum Dawkins og aðrir í umboða militanta statsateismu, eins væl og aðrir ávísir bólkar, hava í hyggju, um teirra fanatiska áskoðan far politiska megi. Í býnum Blackpool, verður ein kristin kafe eigari hóttur við handtøku, í sínari egnari kristnari kafe, fyri at vísa bíbliuvers á vegginum:

http://www.dailymail.co.uk/news/article-2041504/Police-tell-cafe-owner-Stop-showing-Bible-DVDs-arrest-you.html?printingPage=true

Seinni mátti løgreglan koma við einum umskyldningi, men einum rættuliga ússaligum umskyldningi:

http://www.christian.org.uk/news/police-say-sorry-over-christian-cafe-bible-case/

Vælkomin til tann fríða heimin, har ávísar røddir í annars hata Kristindómin siga seg virka fyri trúarfrælsi og rættindum fyri øll.

Richard Dawkins stingur halan millum beinini

2011-10-01T17:45:00.000-07:00

Mong gleða seg ómetaliga til røðutúrin sum William Lane Craig skal gera í Onglandi nú í oktober. Eg má annars líka kunnað lesaran, um mínar royndir at fáa Craig til Føroyar, men tað gekk bara ikki.

Mong, bæði gudsavnoktarir og teistar eru eisini varðin yvir tað dilemma sum vælkendi ateisturin Richard Dawkins hevur vavt seg inn í. Tí William Lane Craig hevur leingi vilja kjakast við Dawkins og hevur avbjóða hesum gudloysingi av til kjak í áravís. Men at taka lut í einari slíkari stórhending, tykist Dawkins ikki at vilja samtykja í. Heldur hevur hann í fleiri ár valt at stinga halan millum beinini og renna; soleiðis sær tað út fyri mær.

Mong, eisini ateistar, harmast sjálvsagt um tilgongdina og eru komin til tað niðurstøðu, at Dawkins í løtuni uppførir seg sum ein ordiligur ræðuskítur (fyri at nýta føroyska orði úr føroysku orðabókini, fyri coward). Sjálvur haldi eg, at hetta er ein upplagdur møguleiki hjá Richard Dawkins.

Dawking hevur jú sjálvur lagt upp til slík almenn kjakforumir og slíkar ráðstevnur og eisini tað lyfti, um at vinna sigur, á teistisku mótstøðufólkunum. Eisini hevur avbjóðingin frá William Lane Craig ljóða leingi, í áravís (mær vitandi), og mær vitandi, kann ikki sigast, at talan er um samanstoyttin, ella eina hólmgongu millum ein Dávid og Goliat, men heldur ein Goliat vs. Goliat.

Er Dawkins so ein ræðuskítur? Torið í hesum førið ikki at verða ov avgjørdur; men eitt veit eg, Dawkins hevur nýtt stór orð um at kjakast og vinna, so nú fáa vit at síggja.

Youtubi niðanfyri, er absolut vert at síggja, tað gevur eitt ótrúliga gott og skemtingarsamt innlit og summirat av støðuni:

Sí annars meiri á trúarverju blogginum:

http://apologetics315.blogspot.com/2011/07/will-richard-dawkins-debate-william.html

Prát millum Antony Flew og Gary Habermas

2011-10-01T16:50:00.000-07:00

Ein áhugaverdur dialogur millum ex-ateistin Antony Flew og heimskenda kristna trúarverjan Gary Habermas, á blogginum: Evangelical Philosophical Society.

Prátið millum hesar báðar, sera gløggu og hugsandi menninar, fór fram í 2004 og fevnir um hópin av evnum, so sum uppruna alheimsins og lívsins, Guds eksistens, 'vitugt snið' (intelligent design), teismu og deismu og annað.

http://www.epsociety.org/library/articles.asp?pid=33

Ein áhugaverd strofa hjá Antony Flew er orða soleiðis:

Absolutely. It seems to me that Richard Dawkins constantly overlooks the fact that Darwin himself, in the fourteenth chapter of The Origin of Species, pointed out that his whole argument began with a being which already possessed reproductive powers. This is the creature the evolution of which a truly comprehensive theory of evolution must give some account. Darwin himself was well aware that he had not produced such an account. It now seems to me that the findings of more than fifty years of DNA research have provided materials for a new and enormously powerful argument to Design.

Alheimsins byggjuklossar

2011-09-25T14:35:00.000-07:00

Er Gud eitt ‘neyðsýn’ fyri tilveru og alheimin? Kosmologisku argumentini og teir ymisku teistisku pástandirnir sum fylgja harav, kunnu ivaleyst kókast niður í tað einfaldu niðurstøðu, at alheimurin er fylgjan av einari serstakari orsøk, og at orsøkin óansæð spontana skapan av núverandi alheimsskipan, ella nýtslu av eindømis hendingum, verið tað seg ymisk alheimsstøði, ella kosmologiska menning, grundar í, at Gudurin er upprunaliga orsøkin.
Tað er eingin loyna at ateistar og religións kritikkarir, hava leika hart í við teirra mótargumentum og atfinningum, í teirri roynd, at vísa hesa áskoðan og tess argumentum aftur. Hetta innleggið, er viðgerðin av bara einum slíkum mótargumentið.

Rættuliga fundamentalt í hesum kjakinum um Gud og uppruna alheimsins, eru sokallaðu byggiklossar tilverðunar; har vit førka okkum inn í ‘quantum mekaniska’ heimin og tess orku og partiklar!

Um byggiklossarnir (partiklarnir) verður spurgt: ‘er orsøkin ‘probabilistisk’’, tað er: uppstanda hesir spontant og tilvildarliga av ongum og úr ongum, ella er orsøkin meiri ‘avgjørd’ (determined); tað vil siga í hesum samanhenginum: eru hesir bundnir at útvortis orsøkum?

Her verður serstakliga hugsa um ávísar ábendingar av empiriskari nátturu, har eygleiðarir hava havt í huga, tvey sløg av ‘quantum mekaniskum’ hendingum. Hesar kunnu bólkast sum tær ‘manipuleraðu hendingar’ sum verða handfarnar í royndarstovum, við øtiliga stórum og framkomnum tólum og tær ‘fríðu hendingarnar’ sum sigast at kunna uppstanda nær ‘svørtum holum’.

Serstakliga verður havt í huga ‘partikla’ atferðin á quantum støði. Her verður víst á Heisenbergsa ‘uncertainty principle’ sum sigur, at partiklar á quantumstøði uppføra seg sum spøkilsir av nátturu (Davies, God and the New Physics, p. 103), ella sum Etienne Klein sigur tað, í samband við Einstin, at hesir partiklar uppføra seg sum ‘bylgjur’ (Etienne Klein, Conversations with the Sphinx: Paradoxes in Physics (London: Souvenir Press, 1996), pp. 66-8, 109-23; sí eisini Davies, God and the New Physics, pp. 105-11). Vísindafólk og heimspekingar hava havt tað torført, at skilja hesar partiklar í tíð (John Barrow, Theories of Everything: The Quest for the Ultimate Explanation, s. 63-4) og ómøguligt tykist tað, at kunna viga teirra rørðslur, samstundis sum vit viga teirra støðu (Davies, God and the New Physics, p. 103).

Tað er grunda á hesa atferð, at quantum heimurin vanliga verður roknaður sum ‘probabilistiskur’, heldur enn ‘avgjørdur’ (determined) (Davies, 35), sum eisini hevur ført til økta spekulatión, tað at eygleiðingarnar vísa á núverandi ‘ex nihilo’, at hesir partiklar hava førleikan at uppstanda tilvildarliga, út úr ongan, gjøgnum ‘tómrúmsskiftið’ (vaccum fluctuation) (Quentin Smith, The Uncaused Beginning of the Universe, 1988). Hetta verður av summum, eitt nú Quentin Smith rokna sum grundgeving fyri, at alheimurin í sínum upprunaliga standi, møguliga uppstóð gjøgnum eitt ‘tómrúmsskiftið’, sum eitt ex nihilo, úr ongum og uttan útvortis ávirkan, so sum einum skapara Gudi.

Tað eru tó álvarsamir trupuleikar við einum hesum pástandinum hjá Quentin Smith, eftirsum avgjørda niðurstøðan, ikki byggir á nátturligar umstøður, men vísindaligar royndir, har í tað verður manipulera við partiklum; í hesum førinum við at stoyta protonir og elektronir saman í stórum ‘partikla aksellatorum’ við eini ferð sum nær ljóshastigheitini. Eygleiðingar vísa á at eftirfylgjandi samanbresturin, tá hesir partiklar stoytta saman, førir til spontanan uppstandan av nýggjum tilfarið (Davies, God and the New Physics, p. 26). Einki undur í, at fysikarir ímynda sær, at tann sokallaða ‘initial condition’ árla í universinum, kann verða endurskapa, undur slíkum ‘akselerasjóns umstøðum’.

Paul Davies er partvís samdur í, at slík viðraking, kann hava við sær, at ávíst kann tykjast at uppstanda úr ongum (Davies, s.31), men samstundis leggur hann mikla áherðslu á sínar atfinningar. Tildømis vísir Davies á, at slíkir partiklar slett ikki eru óbundnir av nakrari orsøk og undanfarandi dimensiónum, eftirsum hesir uppstanda av partiklum sum longu eru eksisterandi og alt í einum vacuum heldur enn einari umstøðu av ‘null orku’ (zero energy); við øðrum orðum ‘ongum’.

Heldur enn at fløkja okkum føst í tílíka spekulatión, áttu vit heldur at spurgt (og Davies er samdur), hvaðani orkan upprunaliga uppstóð (31-32). Her pástanda Adams og Laughlin at partiklarnar hava sína uppruna í læntari orku og slett ikki minnað um eitt ex nihilo (Adams & Luaghlin, The Five Ages of the Universe, pp. 6-8). Somuleiðis verður víst á, at talan ikki er um eina fríða, nátturliga, random ‘quantum mekaniska hending’ men manipulering útførda í royndarstovum (Tony M. Liss and Paul L. Tipton, The Discovery of the Top Quark in David H. Levy (ed.) The Scientific American, Book of the Cosmos, p. 331- 37, sí eisini Paul Davies, s.31). Tað er eisini grunda á royndarstovurnar, at Davies afturvísir pástandinum, eftirsum hesar eygleiddu hendingar á quantum støði, uppstanda í isoleraðum royndarstovuskipanum og tí ikki kunnu relatera til univers okkara sum heild (Davies, s.32). Eftirfylgjandi hava vísindafólk eisini víst á ein annan trupuleika, tað at hesir partiklar ganga til grundar, líka spontant sum teir uppstanda (Adams and Laughlin, The Five Ages of the Universe, p. 7), sum eisini Lee Strobel vísir á, í sínum prátið við William Lane Craig, at slíkir handfarnir partiklar møguliga slett ikki hoyra veruleikanum til (Lee Strobel, The Case for a Creator, p. 123).

Tíðskil er tað ikki heilt staðfest at hesar royndir vísa á nakað sum helst. Men um so var, hvønn týdning hevur hetta fyri ex nihilo? Eg haldi vit kunnu verða rættuliga samd við Hawking og Quentin Smith at royndastovu handfaringarnar av ávísum partiklum, møguliga geva okkum eitthvørt innlit inní tildømis ‘initial condition’ og Planck tíðina (Quentin Smith, Quantum Cosmology’s Implication of Atheism, Infidel.org, 1997), um slíkar gitingar nú umboðaðu veruleikan. Men tað sagt, so grundgeva slíkar royndir ikki fyri núverandi ex nihilo á quantum mekaniskum støðið, ei heldur einum ‘null orku støðið’ ella einum kosmologiskum ‘singularity’.

Og við hesum fellur pástandurin.

Vísindafólk, sum tildømis Stephen Hawkins hava annars pástaði at ‘tómrúmsskifti’ ferð fram nátturliga uttan fyri royndarstovunum, nær ‘svørtum holum’ (Hawking, A Brief History of Time, s.111-114, og The Universe in a Nutshell, s.116-129), tað nærmasta vit í teoriðini koma hypotesuni um eitt ‘singularity state’; har í, tað verður argumentara at tyngdarkraft ella elektromagnetisma kann ávirka positivu orkuna í einum massa (A Brief History of Time, s.93-4,128 og Universe in a Nutshell, s.110-115, sí eisini Adam & Laughlin, s.128-135).

Hetta leggur síðani upp til, at alheimur okkara í sínum ‘primeval bang’ upprunaliga kundi verða ein ‘null orka’ sprotið av einari negativari orku ella tyngdarkraft.

Men hesin pástandur er somuleiðis høpisleysur. Skal ein grunda á hesa áskoðan, grundgeva fyri at partiklar sum uppstanda í proximity av einum svørtum holið er líknandi við ‘ex nihilo’, hvussu skal tað so skiljast, at eins og við handfaringini av partiklum á royndarstovunum, so er talan eisini um quantum hendingar, sum hava sín uppruna í tíð og rúmd og sum eisini lána frá undanfarnari, eksisterandi orku (Davies, s.32)? Tíðskil verður tað skilt sum um at bæði partiklar og tess orka er bundin at tíð og vacuum (Adams and Laughlin, The Five Ages of the Universe, p. 7) og høvdu verði bundin, óansæð um hetta vacuum vildi verið ‘null støðis orka’ (zero state energy) (Heinz R. Pagels, Perfect Symmetry, pp. 338-9), ein kosmologiskur tilstandar, sum eftir Stephen Hawking at døma, ikki er møguligur (The Universe in a Nutshell, pp. 44-5).

Niðurstøðan má tí verða, at ongin eygleiðing og eingi prógv er fyri nátturu-tilvildarligari ella manipuleraðari ‘ex nihilo’ á núverandi quantum mekaniskum støðið. Við øðrum orðum, er eingin grundgeving fyri pástandinum, at alheimurin er uppstaðin av sær sjálvum, úr ex nihilo (úr ongum) uttan útvortis ávirkan.

Good One (2)

2011-09-21T04:33:00.000-07:00

Her eru so fimm tekningar aftrat, sum halda darwinismu fyri gjøldur, og so tann seinasta sum absolut einki hevur við Darwin ella religión at gera. Helt bara hon var so góð, at hon mátti við.